Leesuitdagingen Niet alleen in januari, maar heel het jaar door dagen lezers zichzelf uit om meer te lezen. De meest uiteenlopende challenges beloven meer motivatie en structuur, maar roepen ook vragen op over prestatiedruk en leesplezier.
Looplezen om de challenge van100 boeken in 2026 te halen.
Boeken lezen van auteurs uit zo veel mogelijk landen, titels afgaan op basis van het alfabet, of pas stoppen als je covers in alle kleuren van de regenboog hebt gehad: net zoals Duolingo-streaks je motiveren om een taal te leren en Key Performance Indicators je werkgedrag sturen, kunnen reading challenges je leesproductiviteit verhogen. De meest gehoorde leesuitdaging is simpel: lees één boek per jaar, per maand, per week of zelfs per dag. Toetreden tot een goede oude boekenclub kan daarbij helpen, en ook online boekengemeenschappen zoals Goodreads – wereldwijd de grootste – wijzen je de weg. Twaalf boeken in één jaar, met suggesties voor pageturners en aanbevolen titels, al kun je de doelen zelf aanpassen.
Alles lijkt te draaien om het aanwakkeren van leesdrift als het de aspirant-lezer ontbreekt aan discipline, of om lezen leuker te maken. Maar bij het online laten zien van je leesgedrag, gaat het sociale aspect een belangrijke rol spelen. Wat zijn de meest populaire reading challenges – en misschien nog belangrijker: werken ze ook?
Auteur Weldon Owen bedacht 25 unieke leesuitdagingen en bundelde ze in een boek, compleet met een beloning voor elke voltooide. Booktokker Emily Page inspireerde velen door de populaire 75 Hard Challenge – een programma voor mentale weerbaarheid en zelfdiscipline – te koppelen aan het wegwerken van een persoonlijke boekenplank vol ongelezen titels. Haar regels: elke dag twee keer 45 minuten lezen, daarbij een fles water drinken en de voortgang schriftelijk bijhouden.
Ja, zegt Sander Verheijen, hoofdredacteur van Hebban, het grootste leesplatform van Nederland. „Het is echt een motivatie. Maar het is geen wedstrijdje, het is een hulpmiddel.” Simpelweg een goed voornemen met hetzelfde doel, want hoe graag lezers ook méér willen lezen, het vinden van motivatie en tijd kan in de weg staan. „We willen allemaal meer boeken lezen en door zo’n challenge zeggen we het hardop”, aldus Verheijen.
Hebban organiseert sinds 2016 een eigen reading challenge; aan de editie van dit jaar deden meer dan dertigduizend lezers mee. Verheijen ziet dat duizenden lezers er hun eigen draai aan geven, met persoonlijke uitdagingen en leesdoelen. Van een maandelijkse leesclub tot het herlezen van de boeken uit hun jeugd die ze altijd zijn bijgebleven.
Het maken van een lijstje werkt daarbij goed, zegt Verheijen, net als het bijhouden van je boekenplank: „Dat afvinken schept toch een soort verslaving, je krijgt het gevoel dat je goed bezig bent. Daarnaast kan het terugbladeren in een jaaroverzicht een verrijking zijn.”
Uit onderzoek van Hebban onder de deelnemers van 2024 blijkt dat 61 procent dankzij de challenge meer boeken leest dan normaal, gemiddeld zelfs zeven tot acht boeken extra. De economische impact van deze challenge wordt geschat op ruim 11.000 verkochte boeken (eerstehands) en bijna 20.000 gestreamde boeken. Ook bibliotheken merken het effect met 25.000 extra geleende boeken: „Als je er meer dan vijftig per jaar leest, wordt het natuurlijk al snel een financiële kwestie.”
Als je ook maar enige druk voelt tijdens de challenge, moet je niet meedoen, vindt fanatiek lezer Sanne van Leeuwen (30). Het gaat om plezier en dus zet ze ‘laag’ in: 52 boeken per jaar, voornamelijk binnen de genres romance en fantasy. Omdat ze dat doel de afgelopen jaren vaak al in juli behaald had, nam ze dit jaar grotere uitdagingen aan. Haar magnum opus: 30 boeken in 30 dagen, naast een fulltime baan als marketeer bij een uitgeverij. Uit de TikTok-leescommunity volgden duizenden geïnteresseerden haar dagelijkse serie. „Ik kreeg veel leuke reacties van kijkers die zeiden het vanaf het begin al te volgen. Dat werkt motiverend.”
Voor Van Leeuwen, en veel anderen, bieden de uitdagingen een maasje: audioboeken tellen ook mee. „Die kon ik dan tijdens mijn werk luisteren”. Met trots voltooide ze de challenge. Sindsdien houdt ze het low key, maar het bleek moeilijker dan gedacht om haar To Be Read-lijst – lezen wat je hebt liggen – af te werken. Daarnaast accepteert ze uitdagingen uit de leesgemeenschap, zoals twaalf titels lezen van twaalf vrienden „om je horizon te verbreden”. „Dat is het community-gedeelte: enthousiast worden van aanraders van anderen.”
De wetenschap bevestigt dat het bijhouden van lijstjes goed werkt: adolescente deelnemers van challenges op Goodreads zeggen dat het behalen van doelen, het volgen van statistieken, grafieken en jaaroverzichten voldoening oplevert. Ook het uitwisselen van boekentips en het contact met vrienden stimuleert lezen: leesintenties worden zo makkelijker omgezet in daadwerkelijk leesgedrag. Bovendien kunnen de challenges de schermtijd verminderen en geven ze een gevoel van verbondenheid met andere lezers, zowel online als offline.
Daar staan stress en onzekerheid over de kwaliteit van de lijstjes tegenover. Het gevaar bestaat dat het lezen een prestigekwestie wordt: wie het meeste leest, scoort het hoogst. Bookfluencer Noah de Campos Neto (23), een van de gezichten van VPRO Club Lees: „Ik ontkende het eerst, maar dat risico is er honderd procent. Ik sloeg erin door. Het was mooi om te kunnen zeggen dat ik in een jaar honderd boeken had gelezen, maar daar zaten echt niet vijftig literaire parels tussen.” Een lijst afwerken kan ten koste gaan van aandachtig lezen. Soms is dat niet erg, vindt De Campos Neto. „Jongvolwassenenboeken ken ik zo goed dat ik ze kan scannen om te weten wat er staat. Maar een dikke pil als The Handmaid’s Tale wil ik wel echt goed in me opnemen.”
De Campos Neto streeft inmiddels naar vijftig boeken per jaar, een halvering dus: „Het is waanzinnig om je horizon te verbreden en al die kennis op te slokken, maar ik wil dat het lezen centraal blijft staan, niet het nummertje.” Voor het komende jaar heeft hij een aantal challenges uitgezocht. Zo gaat hij een serie lezen – hij koos voor Twilight – en een lijst van verboden boeken, die Amerikaanse bibliotheken onder Republikeinse druk van de plank halen. „Zo vind ik m’n leesflow terug.”
Federico Pianzola, docent Computational Humanities aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker naar online leeservaringen, ziet eveneens de keerzijde van dit soort uitdagingen. „Bij het opscheppen over je culturele kapitaal gaat het niet direct om het lezen van de boeken zelf, maar om het feit dat je zo toegewijd aan je doel bent dat je het ook daadwerkelijk kunt bereiken. Zo’n drang om zoveel mogelijk te lezen, kan het lezen trivaliseren, zonder dat je echt de diepte in gaat of reflecteert op wat je leert.”
Toch zijn er ook veel lezers die de reading challenges niet gebruiken voor likes of aanzien, maar juist voor structuur en houvast. Een challenge verlaagt de drempel om te beginnen en haalt de druk weg bij de vraag wat je moet lezen. In plaats daarvan telt alleen dát je leest. Van Leeuwen onderstreept dat punt: „Ook als je maar één boek per jaar leest, ben je een lezer.”
Pianzola moedigt dit soort leesoefeningen dan ook aan. Bewegingen zoals deze kunnen boeken meer als een vorm van entertainment positioneren, in plaats van een statusverhogend of stigmatiserend middel: „Niet: jij bent een intellectueel, jij bent een nerd. Het is een manier voor mensen om vertrouwd te raken met lezen, hun passie te ontdekken of hun passie levend te houden. Uiteindelijk leidt dit tot acceptatie van lezen als een betekenisvolle en plezierige vrijetijdsbesteding, net zoals het kijken van tv-series of films.”
Doelen stellen hoeft bovendien niet ten koste te gaan van het soort boeken dat gelezen wordt. Detective-, horror- of romance-boeken die lekker weglezen kunnen het lezen van toonaangevende literatuur stimuleren. „Historisch gezien hadden veel lezers al een eclectische leesinteresse. Zelfs intellectuele lezers, zoals professoren, lazen zowel populaire als prestigieuze lectuur.”
Leesuitdagingen functioneren zo als een laagdrempelige manier om lezers te stimuleren zich verder te ontwikkelen. Voor een aantal zit de meerwaarde niet alleen in het lezen zelf, maar ook in de gezamenlijke bespreking van boeken, die een duidelijke sociale dimensie toevoegt. Online ontstaan daarbij publieke groepen die met leeskalenders werken: vastgelegde momenten waarop specifieke boeken worden gelezen en besproken. Een voorbeeld is een grootschalige online boekenclub op Goodreads, waar moderators de uitdagingen coördineren en een jaarplanning samenstellen. De thema’s voor het komende jaar, zoals goud, deuren en het bovennatuurlijke, liggen al vast.Eigenlijk doet ‘reading challenge’ deze nieuwe leescultuur geen recht. Iedereen kan meedoen, van strijd is geen sprake: niet tegen anderen, en zelfs niet tegen jezelf. Het is een intentie, met een duidelijk begin en een open einde, en met eindeloos veel mogelijkheden. Of je nu kiest voor dik of dun, zwaar of licht. En of je het laat zien of niet: jij bepaalt, pagina na pagina.
1. Lees alleen boeken die je écht leuk vindt en begin makkelijk
Om het plezier te vinden kun je een boek uit je jeugd herlezen of een graphic novel oppakken. Zo wen je aan het omslaan van de pagina’s en vind je je leesritme gemakkelijker. De Campos Neto: „Ik pak soms kinderboeken, omdat ik zo het plezier in lezen weer ervaar. Die boeken zijn geschreven om je te laten lachen.”
2. Lees elke dag minstens tien minuten en neem je boek overal mee naartoe
Door elke dag een klein moment te vinden om te lezen, bouw je vanzelf een ritme op. Als je je boek altijd bij je hebt – bijvoorbeeld in het ov of een wachtkamer – kun je sneller een leesmoment pakken. Die tien minuten zijn zo voorbij, wakkeren het leesplezier aan en leiden vaak tot meer leestijd.
3. Lees op papierLees niet alleen online. Via een e-reader of mobiele telefoon ben je al snel in de buurt van andere vormen van mediaconsumptie. Een papieren boek helpt je gefocust te blijven. Bovendien ben je offline minder vatbaar voor algoritmische aanbevelingen, waardoor je minder snel in één genre blijft hangen.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC