Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
‘Wat een vuurwerkgeur’, dacht een collega laatst, fietsend naar huis. Waar zou die vandaan komen? Niet uit de verte, bleek al snel, maar van de stoep voor haar voordeur. Zoonlief vindt vuurwerk machtig interessant en laat zich niet tegenhouden. Hoe praat je met je tiener over de gevaren van vuurwerk?
Vorig jaar raakten 1.162 mensen gewond door vuurwerk; 460 waren kinderen onder de 16. Bijna de helft van de slachtoffers was omstander. ‘Het is een valse voorstelling dat je veilig bent als je alleen kijkt’, zegt Jan Keunen, voormalig oogarts en emeritus hoogleraar oogheelkunde aan het Radboudumc. ‘Mensen onderschatten hoe gevaarlijk vuurwerk is en weten vaak niet welke regels er gelden.’
Zo mogen kinderen tot 12 jaar überhaupt geen vuurwerk afsteken. Ook geen sterretjes of knalerwten. Dat mag pas vanaf 16. ‘Een sterretje kan in de kern wel 1.100 heet worden’, zegt Keunen. ‘Als er een gloeiend brokje op je hand valt, kan dat een derdegraads brandwond veroorzaken.’
Bij geen ander feest vallen zoveel gewonden als tijdens de jaarwisseling. De Onderzoeksraad voor de Veiligheid schrijft in een rapport over de ‘uitlaatklep’-functie van oud en nieuw. Een deel van de ordeverstoorders ziet het als een moment waarop alles mag wat de rest van het jaar verboden is. Alcohol doet de rest: mensen worden minder voorzichtig en overschatten zichzelf. Juist over die normverschuiving moeten ouders het met hun kind hebben.
Driekwart van de ouders spreekt met hun kinderen af dat zij tijdens de jaarwisseling een vuurwerkbril dragen, blijkt uit een peiling die is uitgevoerd in het kader van de campagne Vuurwerk? Bril! van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Opvallend: slechts 48 procent van de ouders zegt zelf óók een vuurwerkbril op te zetten. ‘Het goede voorbeeld geven is cruciaal’, zegt Anna Bosman, emeritus hoogleraar pedagogiek aan de Radboud Universiteit. Wat ouders doen, weegt vaak zwaarder dan wat ze zeggen.
Oogletsel ontstaat sneller dan veel mensen denken. ‘Komt er buskruit in het oog, dan treedt dezelfde chemische reactie op als bij ontstopper in de gootsteen’, aldus Keunen. ‘Het bijt zich letterlijk een weg.’ Om dat basische effect zo snel mogelijk te remmen, moet het oog direct en langdurig worden gespoeld met lauwwarm water onder de stromende kraan. Bel ondertussen het ziekenhuis.’
‘Pubers kunnen de risico’s van vuurwerk nog niet goed overzien’, zegt Bosman. ‘Ze denken al snel: zo’n ongeluk overkomt alleen anderen.’ Het helpt om concrete voorbeelden te noemen van slachtoffers van hun eigen leeftijd.
Praat over het effect van groepsdruk, adviseert de pedagoog. Leg uit dat veel mensen in een groep verder gaan dan ze alleen zouden doen. Bespreek vooraf mogelijke scenario’s: wat doe je als vrienden gevaarlijke capriolen uithalen? En met wie trek je op als je merkt dat het uit de hand loopt?
De toon van ouders is daarbij doorslaggevend. ‘Probeer niet de boeman uit te hangen’, zegt Bosman. Te streng zijn werkt vaak averechts omdat kinderen dan dingen gaan verbergen. ‘Laat weten dat je kind altijd bij je terechtkan zonder meteen straf te krijgen. Bijvoorbeeld als een vriend illegaal vuurwerk heeft gekocht.’
Het lijkt soms alsof pubers niet ontvankelijk zijn voor waarschuwingen. Toch is het verstandig om samen de regels door te nemen. Geef je kind mee dat afstand houden belangrijk is. Minimaal 8 meter, dat is even lang als twee auto’s achter elkaar. ‘Zo voorkom je dat vonken je raken en je gehoorschade oploopt’, zegt Keunen. ‘En: zet die vuurwerkbril al op voordat je de deur uitloopt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant