Scamwebsites Je denkt een doos Lego te bestellen, en plots zit je vast aan een fitness-abonnement. Online oplichting is de specialiteit van multinational Aether. „We wisten wel dat het niet goed zat. Maar de huur moest ook betaald worden.”
Op een van de opgespoten eilandjes voor de kust van Dubai drinkt Niels Denekamp een flesje Heineken leeg in een hippe strandtent – trekpleister voor gespierde mannen en vrouwen met kunstmatige aanpassingen – terwijl hij wat wiegt op de muziek en op zijn telefoon tuurt.
Hij is helemaal in het wit gestoken, zoals hij ook van alle andere feestgangers heeft gevraagd. Witte pantalon, blouse en jasje. Om zijn ringvinger zit een fikse zegelring, een kleintje om z’n middelvinger. Hij draagt twee gouden armbanden om zijn rechterpols, met een kralenarmbandje ertussen om de boel af te maken. Hij heeft ook een gouden ketting om, met hangertje. De bovenste knopen van zijn blouse heeft-ie open gelaten. Z’n blonde haren zijn strak naar achteren gekamd, eindigend in een bescheiden matje.
De 36-jarige Denekamp heeft zich tot in de puntjes gestileerd voor deze avond. Hij is tenslotte de directeur van de ‘global omnichannel marketing agency’ die deze strandtent heeft afgehuurd en uitpakt met een royaal eindejaarsfeest voor het personeel.
Net een echt bedrijf.
Het is een week voor kerst 2023 en vanuit de hele wereld zijn medewerkers ingevlogen; uit een voorstad van Manila, uit Bisjkek, de hoofdstad van Kirgizië, en een flinke delegatie uit Amsterdam, om te feesten met het personeel van het hoofdkantoor uit Dubai.
Ze zijn allemaal ondergebracht in een aangenaam viersterrenhotel en vieren nu, aangezwengeld door een dj, feest in strandclub Kyma, waar cocktails van 100 euro op het menu staan en een bord met verse schaal- en weekdieren voor 350 euro wordt verkocht. Vrouwen dragen witte jurken, kort en lang door elkaar. De mannen witte broeken en overhemden, de bovenste rij knopen veelal open voor een feestelijke look.
Denekamp heeft iedereen vanmiddag hartelijk welkom geheten op het hoofdkantoor in hartje Dubai en trots verteld dat de ‘rebranding’ voltooid is. Voortaan heten ze geen Linkmedia meer maar Aether, naar een oude natuurkundige theorie die aether voorstelde als een substantie waardoor het licht beweegt. Maar, zoals het bedrijf op de website schrijft, ook zorgt voor de verbinding tussen het aardse en het hemelse.
Daarna heeft Denekamp de verzamelde personeelsleden gecomplimenteerd met weer een uitstekend jaar. De miljoenen waren binnengestroomd – terwijl de wereldwijde slachtoffers van hun werk zich afvroegen hoe hun creditcard in hemelsnaam geplunderd werd.
Daar maken de feestvierders van Aether zich in Dubai vanavond geen zorgen om. De buitenwereld kent hen niet. Niemand weet wat ze precies doen. Niemand weet hoe geraffineerd hun werkwijze in elkaar steekt. De business verbergen ze achter brievenbusbedrijfjes over de hele wereld, die allemaal eindigen in Dubai, waar anonimiteit gegarandeerd is.
Ze wanen zich onaantastbaar. Begrijpelijk. Ze doen het al bijna tien jaar zo en zijn langzaam uitgegroeid tot een multinational in scam- en nepdatingwebsites, vol met gestolen profielen van nietsvermoedende vrouwen. Ze hebben zelfs, zoals echte bedrijven doen, het hart van hun bedrijf, een callcenter, een paar jaar geleden verplaatst naar de hoofdstad van de Filippijnen. Om de loonkosten te drukken.
Niels Denekamp, die de leiding heeft over Aether, woont in Dubai. Eind 2023 vierde hij feest met collega’s in strandclub Kyma, aan de kust van het emiraat.
NRC stuitte op Linkmedia, nu dus Aether, in data van Worldline, een Franse beursgenoteerde betalingsdienst, vergelijkbaar met het Nederlandse Adyen. NRC en twintig internationale media hebben een onderzoek uitgevoerd naar gegevens van deze betalingsdienst en andere vertrouwelijke documenten. Het onderzoek, ‘Dirty Payments’, is gecoördineerd door het netwerk European Investigative Collaborations (EIC).
Worldline regelt betalingen voor fysieke winkels en bedrijven, maar ook voor webshops en websites. Reken je bijvoorbeeld tijdens een concert in Paradiso een biertje af, dan staat er ‘Worldline’ op het pinapparaat. Of koop je via een webshop een vliegticket, dan kan het zijn dat dit Franse bedrijf de betaling afhandelt tussen het reisbureau en jouw bank.
Maar uit het onderzoek van NRC en partners blijkt dat Worldline ook tienduizenden betalingen verzorgt van dubieuze bedrijven die klanten jaarlijks voor tientallen miljoenen euro’s oplichten, met honderden malafide websites. Want ook oplichters hebben betalingsoplossingen nodig – om hun slachtoffers soepel geld afhandig te maken.
Linkmedia bleek gekoppeld aan meer dan duizend webadressen. Die sites zijn betrokken bij allerlei vormen van oplichting en of misleiding: datingsites met nepprofielen en websites met gaming, streaming en elektronicaproducten waar mensen op slinkse wijze een kostbaar abonnement krijgen aangesmeerd.
Onmogelijk, denkt de 55-jarige Hilbert als hij in mei 2023 een advertentie op zijn Facebook-pagina voorgeschoteld krijgt. In het dagelijks leven is hij registeraccountant en verantwoordelijk voor de cybersecurity bij het bedrijf waar hij werkt. Een pakket Lego Technic voor 7,95 euro inclusief verzendkosten, knippert in zijn scherm.
Een doos waarvan Hilbert als kenner weet dat-ie normaal zeker 100 euro moet kosten. „Maar als het niet goed zou gaan, kostte me het de prijs van een flesje wijn.” Dus klikt hij op de advertentie, waarna een aantal webpagina’s zich automatisch opent op zijn scherm en hij uiteindelijk bij een betaalpagina belandt. Hij vult zijn creditcardgegevens in en gaat akkoord met de betaling van 7,95 euro.
Dat bedrag wordt direct van zijn creditcard geïnd. Maar drie dagen later wordt nog eens 90 euro afgeschreven, ziet Hilbert als hij zijn afschrijvingen bekijkt.
‘PRIVATEFITT365.com. 441359309796 GBR. 26 mei. 13:21:46’, staat erbij.
Huh, denkt hij, wat is dat? Hij typt het webadres in en komt op een fitnesswebsite waar je je kunt abonneren op personal trainers die online lesgeven. De site is eigendom van een bedrijfje in het Verenigd Koninkrijk. Hilbert blijkt ineens lid te zijn, voor 90 euro per maand. Maar de registeraccountant weet van niks.
Gelukkig heeft de fitness-site een helpdesk, met een live chatvenster. Daar popt ene Marnelle op, die hem vakkundig te woord staat. Of hij zijn naam en mailadres wil doorgeven, dan pakt ze even zijn account erbij.
„Op basis van onze gegevens heeft u zich op 23-05-2023 aangemeld voor een proefaccount van 3 dagen voor EUR 7,95, waarmee u exclusief toegang krijgt tot onze afgeprijsde lifestylediensten. Omdat het proefaccount niet is opgezegd, zijn de daaropvolgende maandelijkse kosten in rekening gebracht.”
Maar ze is de beroerdste niet.
„Als u wilt, is dit nu uw laatste transactie als u ervoor kiest om uw account te annuleren.”
„Volgens mij heb ik alleen ingestemde met een bedrag (inclusief verzendkosten) voor een Lego-actie. Ik heb geen enkel abonnement willen afsluiten”, typt Hilbert terug.
Geen probleem. „Op uw verzoek zeg ik nu uw actieve lidmaatschap bij ons op”, antwoordt de klantenservice.
Aether lijkt op het oog een legitiem bedrijf, met een gelikte website. „Tapping into the power of curiosity.” Op de site staan ronkende teksten, waaruit niet meteen blijkt wat ze doen. „Aether is a global omnichannel marketing agency focused on driving business results for brands with modern, internet-centric storytelling.”
Het bedrijf beweert kantoren te hebben in Kopenhagen, Hong Kong, New York, Amsterdam, een voorstad van Manila en een hoofdkantoor in Dubai. Maar adressen of telefoonnummers ontbreken. Wie het bedrijf besturen en bezitten is ook niet te vinden.
Wel zijn er tientallen mensen op LinkedIn die in hun cv schrijven dat ze bij het bedrijf werken of gewerkt hebben, of op Facebook en Instagram posten over hun werk bij Aether. Na een berichtje aan 64 van hen, blijft het heel lang stil. Sommige mensen passen hun profiel aan; ineens hebben ze nooit bij het bedrijf gewerkt. Uiteindelijk melden zich negen bronnen bij NRC en partners, die anoniem willen blijven en van wie een aantal ook alleen anoniem per mail communiceert. Allemaal leveren ze puzzelstukjes waaruit langzaam duidelijk wordt hoe professioneel Aether opereert.
We spraken uitgebreid met deze ex-werknemers over de werkwijze van Aether, bekeken interne documenten, presentaties, loonstroken en contracten, vroegen wereldwijd gegevens op, legden digitale sporen bloot en reisden naar Dubai en Manila om de fysieke bedrijfsonderdelen van dit digitale bedrijf te achterhalen.
De zoektocht biedt een uniek inzicht in de echte wereld van jonge, handige mensen die normaal verborgen blijft achter de ingenieuze, virtuele wereld van hun anonieme websites. Moderne misdaad zonder geweld, met computers als belangrijkste wapen. Het blijkt een professionele industrie te zijn, waarin bedrijven als Aether met behulp van betalingsproviders, notarissen, accountants en trustkantoren wereldwijd opereren: multinationals in scams.
Het spoor leidde van een fysiek kantoor aan de Herengracht in Amsterdam, naar brievenbusfirma’s in Hong Kong, het Verenigd Koninkrijk en op Cyprus, naar een kantoortje met softwareontwikkelaars in de hoofdstad Bisjkek van Kirgizië, naar een callcenter op de Filippijnen waar goedkope arbeidskrachten 24 uur per dag ‘klanten’ te woord staan, om te eindigen in Dubai. Daar staat het hoofdkantoor van deze multinational met naar eigen zeggen een omzet van 200 miljoen dollar (174 miljoen euro) per jaar.
De Nederlander Niels Denekamp is de baas van Aether, zeggen meerdere bronnen aan het begin van de zoektocht. Hij geeft leiding op kantoor. Maar er is ook nog een belangrijke Deen, Kristian Møller. Hij is de oprichter van het bedrijf en inmiddels op afstand. Hij komt alleen op feestjes of speciale gelegenheden, aldus de bronnen.
Over beide personen is vrijwel niets te vinden. Geen foto’s, geen scripties of accounts op sociale media. Ze hebben bijna al hun sporen op internet gewist. De directeur en de oprichter van een goedlopend miljoenenbedrijf uit Dubai willen geen aandacht voor zichzelf en hun bedrijf.
Wat nog wel te achterhalen valt, is dat Niels Denekamp geboren is in Naarden en in 2013 voetbalde bij de club SV Huizen in de vierde klasse. Hij heeft een LinkedIn-profiel, zonder foto. Daaruit blijkt dat hij na zijn middelbare school rechten studeerde aan de Hogeschool van Amsterdam. Via wat baantjes – trainer bij commerciële voetbalkampen van Ajax, consultant bij een wervingsbureau – belandde hij in de wereld van de ‘affiliate marketing’. In maart 2020 begon hij bij Aether in Dubai als marketingmanager, maakte razendsnel carrière en was na een jaar al directeur.
Affiliate marketing is een wereld van snelle internetmarketeers die ervoor zorgen dat er bezoekers naar een webshop of website gaan. Affiliate marketeers beheersen het complexe spel om via advertenties op Facebook, Instagram, Google, via pornowebsites en e-mails een gewillige doelgroep naar websites te loodsen. Stel een van deze ‘verkeersregelaars’ heeft een advertentie gemaakt voor een datingsite, dan krijgt hij betaald per klik op zijn advertentie of per inschrijving bij de betreffende datingsite.
Het is een legitieme vorm van adverteren, maar ook een wilde wereld waarin het sommige adverteerders volstrekt niet uitmaakt hoe ze bezoekers naar een site leiden. Ze lokken bezoekers met spam-e-mails, misleidende advertenties of neppe nieuwsberichten. Of ze kapen je browser: een bezoeker die van een pagina af wil, kan niet terugklikken, maar wordt naar een advertentie geleid. Alleen de hele browser sluiten is dan nog een optie.
Het is een industrie waarin heel veel geld omgaat en die nauw verbonden is met gaming-, dating- en pornosites. Want dat zijn websites die heel veel bezoekers trekken. De internetmarketeers ontmoeten elkaar op jaarlijkse conferenties over de hele wereld, zoals in Dubai, Cyprus en Bangkok.
De Deen Kristian Møller, de oprichter van Aether, is al jong begonnen in de internetmarketing. Over hem is iets meer te achterhalen. In 2013 gaf hij in een Deens financieel dagblad een interview over zijn online-marketingbureau, dat naar zijn zeggen lekker draaide. Møller had zichzelf daarom net getrakteerd op een splinternieuwe Maserati GranTurismo S. Die bleek overigens gehuurd, ontdekte de Deense krant daarna.
Hij vertelde in het interview dat hij regelmatig in Dubai kwam. Op een blog uit die tijd van een Deense zakenman beschrijft die hoe zijn vriend Møller hem opzoekt in het emiraat. Er staat een foto bij van Møller – slank, kaal hoofd en heldere blauwe ogen. Deze Deense zakenvriend raakte overigens in het verleden een aantal keer in opspraak vanwege online activiteiten waarbij nietsvermoedende mensen abonnementen kregen aangesmeerd, blijkt uit Deense publicaties. Uit onderzoek van NRC en partners blijkt dat ook Møller in die jaren al actief is met allerlei dubieuze websites: van porno en gokken tot sites waarbij mensen een abonnement in werden geluisd.
Møller heeft veel vrienden en kennissen uit Denemarken bij zijn activiteiten betrokken. Een paar internetondernemers, een voormalig fotomodel. Het is een hecht clubje dat met elkaar en partners op vakantie gaat, blijkt uit foto’s op Instagram en interne foto’s van uitbundige bedrijfsfeestjes. Ook Niels Denekamp maakt er deel van uit.
De laatste jaren heeft Møller – met hulp van een haartransplantatie inmiddels voorzien van een geblondeerde haardos – zich steeds meer teruggetrokken uit het bedrijf, vertellen betrokkenen. Hij reist de hele wereld over, met als uitvalsbasis Ibiza, waar hij in 2021 een miljoenenvilla verwerft.
De vertrouwelijke gegevens van Worldline bestaan uit eindeloze rijen met websites en namen van bedrijven waar creditcardbetalingen voor verwerkt worden. Het zijn veelal bedrijven die actief zijn in de online gaming, casino’s, dating en seks. Achter zo’n 360 bedrijven staat ‘Linkmedia’, waar circa 1.200 websites bij horen. De sites zijn vaak op dezelfde manier vormgegeven. Bijna allemaal hebben ze een chatvenster, rechtsonder, dat de bezoeker verbindt met de klantenservice.
Een van die sites is www.inn2flix.com. Een streamingsite vol onbekende B-films met titels als The beach girls and the monster, Atlas in the lands of the cyclops en Beyond justice, een niemendalletje met Rutger Hauer. Voor 65 euro per maand kunnen leden onbeperkt kijken. Maar waarom zou iemand zich abonneren op deze site met gedateerde films die tegelijkertijd gratis op YouTube te vinden zijn?
Of neem de fitness-site waar de Nederlandse registeraccountant ineens een abonnement op had, www.privatefitt365.com. Is er echt iemand die vrijwillig 38 euro betaalt voor veertien dagen toegang tot het online fitnessprogramma ‘super human’? Ook staan er datingwebsites tussen, zoals www.searchingforsingles.com.
Maar elke maand komt er flink wat geld binnen via deze websites, blijkt uit de Worldline-administratie. Neem een maand in 2023, waar NRC inzicht in had. Die maand voert Worldline 350.000 transacties uit voor de Aether-websites, voor in totaal dik 6,5 miljoen euro.
Klachtensite Trustpilot staat vol negatieve recensies over sites uit het Aether-imperium. NRC vond in totaal 3.400 klachten. De verhalen zijn bijna allemaal hetzelfde: klagers klikten op een advertentie, kochten een product en zaten daarna vast aan een abonnement op een dienst. De kleine lettertjes, waarin staat dat ze zich abonneren op een dienst, heeft niemand gezien.
Een automobilist wil haar parkeerkaartje afrekenen en scant een QR-code.
In plaats van haar kaartje af te rekenen, ‘abonneert’ ze zich op een streamingsite met films.
Op haar creditcardafschrift ziet ze ineens de onbekende streamingsite staan.
Ze neemt contact op met de helpdesk van de website en krijgt te horen dat ze vrijwillig een abonnement heeft afgesloten.
Een automobilist wil haar parkeerkaartje afrekenen en scant een QR-code.
In plaats van haar kaartje af te rekenen, ‘abonneert’ ze zich op een streamingsite met films.
Op haar creditcardafschrift ziet ze ineens de onbekende streamingsite staan.
Ze neemt contact op met de helpdesk van de website en krijgt te horen dat ze vrijwillig een abonnement heeft afgesloten.
Zo klaagt een Nederlander over een Smeg-waterkoker die hij kocht via een Lidl-advertentie op Facebook. De waterkoker kwam nooit, maar de klager had wel ongevraagd een abonnement op „een exclusieve shoppingdienst” à 90 euro per maand.
Technisch zijn er ook overeenkomsten tussen de honderden websites. Ze zijn veelal op dezelfde dag geregistreerd. Zo is 17 maart 2019 een drukke dag bij Aether. Die dag ziet de website www.privatefitt365.com het licht, maar worden er binnen enkele seconden nog eens vijftig andere webadressen geregistreerd, allemaal gelieerd aan Aether.
Die websites zijn eigendom van brievenbusmaatschappijen in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, Cyprus en soms de Verenigde Staten. De bedrijfjes zijn in handen van stromannen en -vrouwen: een glazenwasser uit Londen, een therapeut uit een Brits kustplaatsje en een eigenaresse van een hondenkennel uit Litouwen.
In het openbaar hebben de websites geen connectie met Aether. Alleen uit de data van Worldline blijkt het verband.
Op het terras van een restaurant aan de rand van een grote shopping mall in Dubai zit een voormalig Aether-werknemer met een usb-stick. Het is een van de personen die reageerde op een LinkedIn-berichtje en wilde praten. De persoon werkte meerdere jaren voor Aether – hij laat het getekende arbeidscontract zien, ondertekend door directeur Niels Denekamp.
De ex-werknemer wil zijn identiteit geheimhouden, vanwege de getekende geheimhoudingsclausule. Maar ook uit schaamte voor het werk. „Twee vrienden weten ervan. Maar mijn familie heb ik altijd verteld dat ik in de e-commerce werkte.”
De voormalig werknemer dacht medewerker te worden op de klantenservice bij een online marketingbureau. Toen heette het bedrijf nog Linkmedia, dat weer onder de naam Helpfuel Services DMCC staat ingeschreven in Dubai. Maar de teamleider die de nieuwelingen de eerste dag trainde, legde het de groep meteen uit. „We gingen werken met scamwebsites.”
Dag in dag uit stond het team per e-mail en chat ‘klanten’ te woord die geen idee hadden hoe het kwam dat ze ineens vastzaten aan een abonnement op een van de honderden websites van Aether.
Hun taak was om die klanten van over de hele wereld uit te leggen dat ze vrijwillig een abonnement hadden afgesloten en dat er daarom geld van hun creditcard werd afgeschreven. „Meestal hadden ze dan een lidmaatschap voor een paar maanden. Als iemand echt aandrong of ging dreigen, dan cancelden we de laatste twee maanden.” Dat dreigen kwam dagelijks voor, vertelt de ex-werknemer. „Dat ze je keel zouden doorsnijden als we het geld niet terug gaven.”
Met zulke berichten ging het team naar de managers, die echt vervelende klanten overnamen. Zij namen de stress van het werk ook serieus. „Er werd goed voor ons gezorgd. Elk team had een maandelijks budget om uit eten te gaan, of ergens te gaan bowlen of zo.” Sommige teams gingen weleens skiën bij Ski Dubai, een indoorskihal. Anderen gingen op woestijnsafari.
Werknemers krijgen veel vrije dagen. Er is een Aether-familiedag, voor onderlinge bonding. Iedereen krijgt een sportschoolabonnement. Ze doen collectief mee aan de ‘Walk the walk charity day’ in Dubai, een goededoelenevenement. Bij de laatste internationale vrouwendag lagen een roos en een reep chocolade klaar voor de vrouwelijke medewerkers. En er zijn kansen zat om promotie te krijgen. „Die kondigt Niels altijd aan in een town hall meeting.”
De goede arbeidsvoorwaarden maakten het moeilijker om de baan op te zeggen, vertellen ex-medewerkers. „Natuurlijk wisten we dat het niet goed zat. Maar de huur van het appartement moest ook betaald worden. En zo makkelijk was het niet om een goede baan in Dubai te vinden.” En Aether deed er alles aan om ze het gevoel te geven dat het een heel normaal bedrijf is.
Maar dat ze klanten erin luisden, dat werd nooit besproken. „Intern zeiden ze altijd: we zijn een consultancybedrijf. We helpen kleine bedrijven met hun websites en webwinkels.” En op papier zijn die websites ook nooit aan Aether te linken, vertelt de ex-werknemer.
Meerdere bronnen schetsen onafhankelijk van elkaar het beeld van een geoliede machine, waarin aan de lopende band nieuwe websites werden opgericht. Onder andere een klein team ontwikkelaars in Kirgizië maakt de websites voor de datingtak: met behulp van een financiële dienstverlener in Cyprus en het Verenigd Koninkrijk wordt een bedrijfje opgericht, dat vervolgens eigenaar wordt van een aantal websites. „De dienstverlener op Cyprus, Canrift Corporate Incorporations, levert ook eigenaren en directeuren van die bedrijfjes, stromannen en -vrouwen, zodat op papier Aether niets te maken heeft met deze bedrijfjes en websites.”
Een team in Dubai meldt de nieuwe webwinkels aan bij betalingsproviders . „En dan doet Aether alsof ze alleen maar bemiddelaar zijn en niets met de websites te maken hebben.” De websites moeten van de betalingsproviders wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Zo moet altijd het adres van het bedrijfje dat eigenaar is op de site staan. De betalingsprovider krijgt vervolgens al het benodigde papierwerk, waardoor het lijkt alsof het legitieme webwinkels zijn.
Van een bron krijgt NRC een voorbeeld van dit papierwerk: een contract uit maart 2024 tussen de Amerikaanse filmdistributeur Echelon Studios en Syntevy Limited, een bedrijfje op Cyprus dat op papier eigenaar is van de website www.inn2flix.com. In het contract wordt afgesproken dat Syntevy 1.000 dollar betaalt aan Echelon en daarmee een bestaand contract verlengt tot 15 mei 2028 om films uit de catalogus van het Amerikaanse bedrijf te streamen. Echelon reageert niet op herhaaldelijke vragen over dit contract.
Als de betalingsprovider – zoals Worldline – alles heeft goedgekeurd, is het de beurt aan de marketingafdeling van Aether, vertellen de bronnen. Die moet ervoor zorgen dat er advertenties komen, die klanten naar de nieuwe website lokken.
Dat doen de marketeers op geraffineerde wijze. Zo scande de gepensioneerde politieman John Oliver uit Hertfordshire in het Verenigd Koninkrijk in oktober 2024 een QR-code bij een parkeerplaats. „We waren een weekendje weg met vrienden. Toen moesten we parkeren in Leamington Spa. Gewoon langs de weg, in parkeervakken. En ik moest dus vooraf betalen bij een parkeermeter, via een QR-code.” Oliver meende zijn parkeerticket af te rekenen, maar werd omgeleid naar een betaalpagina waar hij zijn gegevens invulde en abonnee werd van de streamingsite, www.inn2flix.com.
Op het kantoor in Dubai kunnen ze precies volgen of er abonnees bijkomen, als advertenties eenmaal via internet verspreid zijn. Dat wordt live bijgehouden, vertelt de ex-werknemer. „Niels stuurt die campagnes altijd aan en houdt ze nauwkeurig in de gaten.” Op kantoor staat een groot beeldscherm waarop precies te zien is hoeveel mensen op welke advertentie geklikt hebben en wat de zogeheten ‘conversie rate’ is. „Hoeveel mensen schrijven zich in voor een abonnement? Dat kunnen we allemaal monitoren. Dat gebeurt met een programma dat New Relic heet.”
Zo opereert Aether op grote schaal, vertellen de bronnen. „Veel mensen hebben helemaal niet door dat ze een abonnement hebben ‘genomen’. Dat is het verdienmodel. Die mensen betalen 60 euro of zo per maand. En als je dat met genoeg mensen doet, stroomt het geld binnen.”
Hoeveel Aether in totaal verdient is niet te achterhalen omdat het bedrijf in Dubai geen financiële gegevens hoeft te publiceren. Maar in een informatieboekje van vorig jaar van het Mudara Institute of Directors uit Dubai, een soort denktank voor bestuurders van bedrijven, wordt de financieel directeur van Aether genoemd. Het is een Duitser met een lange carrière als bestuurder. Bij zijn naam staat: Aether Group, marketing, met een jaarlijkse omzet van 200 miljoen dollar, ruim 173 miljoen euro.
Dat Aether telkens nieuwe brievenbusbedrijfjes opricht is een heel bewuste strategie, vertellen bronnen. „Elk bedrijfje heeft een handvol websites in eigendom. Want als de omzet per website te hoog wordt, worden betalingsproviders en banken achterdochtig. En ook als er te veel geld wordt teruggestort naar ontevreden ‘klanten’”, legt een voormalig medewerker, met pseudoniem John Doe, per mail uit.
Daarom heeft Aether ook een team dat al die betalingen en percentages nauwgezet bijhoudt. „Creditcardbedrijven zoals Visa en Mastercard, maar ook betalingsproviders hanteren maximale fraudecijfers: als consumenten te veel betalingen van de webwinkel betwisten, gaan de alarmbellen af, en wordt een bedrijf eruit gegooid”, schrijft John Doe. Bij Aether kennen ze echter ook de mazen van deze systemen. Fraude tot 50.000 dollar per maand is in de regel geen probleem bij Visa. En betalingsdiensten maken doorgaans geen werk van transacties onder de 100 euro die gedoe opleveren. Precies in die ruimte opereert Aether.
Als het aandeel problematische transacties bij een website van Aether toch te hoog werd, werd de website even stilgelegd, legt John Doe uit. Als het niet anders kon, werd een site opgedoekt. Maar dan stond de volgende alweer klaar. „En ze maken gebruik van zoveel betalingsproviders dat er altijd wel een beschikbaar is voor een nieuwe website.”
Op zoek naar contact schrijft iemand zich in bij een datingsite.
Die datingsite staat vol met foto’s van willekeurige vrouwen die van internet zijn gestolen.
In de kleine lettertjes van de datingsite staat dat het fictieve profielen zijn en echte afspraken niet mogelijk zijn.
Werknemers van een callcenter in de voorstad van Manila chatten en sturen pornofoto’s naar de klanten.
Op zoek naar contact schrijft iemand zich in bij een datingsite.
Die datingsite staat vol met foto’s van willekeurige vrouwen die van internet zijn gestolen.
In de kleine lettertjes van de datingsite staat dat het fictieve profielen zijn en echte afspraken niet mogelijk zijn.
Werknemers van een callcenter in de voorstad van Manila chatten en sturen pornofoto’s naar de klanten.
Aan het einde van het gesprek op het terras in Dubai geeft de ex-werknemer de usb-stick met informatie. „Dit helpt je het bedrijf beter te begrijpen.”
De eerste dag dat de softwareontwikkelaar in zomer 2022 het kantoor van zijn nieuwe werkgever aan de Herengracht binnenstapt, twee panden verwijderd van de ambtswoning van burgemeester Femke Halsema, kijkt hij verbaasd op de computerschermen om hem heen. Overal waar hij kijkt, ziet hij blote vrouwen.
De jonge softwareontwikkelaar was een paar weken daarvoor benaderd door een recruiter die een IT’er zocht voor een ‘digital marketing company’ in hartje Amsterdam. HOI Agency heette het bedrijf, maar hij had er online nauwelijks iets over kunnen vinden. En nu heeft hij zijn eerste gesprek met twee mannelijke managers, een dertiger en een jonge veertiger. Die vertellen hem al snel wat ze doen: ze runnen datingsites. Ze laten meteen hun belangrijkste product zien: www.searchingforsingles.com. Een website met tientallen pagina’s vol foto’s van vrouwen die op zoek zeggen te zijn naar een date.
Van dit soort websites willen ze er meer, krijgt de IT’er te horen, voor allerlei landen, bijvoorbeeld voor de Nederlandse markt, maar ook voor andere werelddelen. En die moet hij maken.
Hij neemt de baan. Hooguit voor een paar maanden, neemt hij zichzelf voor. Ze bieden hem een aardig salaris, en als-ie goed werk levert kunnen daar bonussen bij komen. Het leven in Amsterdam is duur, de huur is hoog en het werk ligt niet voor het oprapen, verklaart hij achteraf zijn keuze aan NRC. In de tijd dat hij er werkt komt hij erachter hoe HOI Agency in elkaar steekt. Zijn verhaal wordt ondersteund door een andere bron die ook bij het bedrijf werkte.
Allereerst is HOI Agency alleen de commerciële naam. Mensen die bij dit bedrijf gaan werken krijgen een contract bij Nordiqes bv, een vennootschap die in 2021 werd opgericht door een brievenbusbedrijf uit Dubai. Wie de eigenaren daarvan zijn is niet te achterhalen.
Een van de sites die de softwareontwikkelaar maakt, is www.buurtavontuurtje.nl. Hij doet de technische kant, zorgt dat alles werkt. Hij maakt de pagina’s waarop nieuwe klanten binnenkomen. Andere collega’s zijn verantwoordelijk voor de profielen van de vrouwen die erop komen. Die jatten ze van internet, vertelt hij. Veel pornoactrices, maar soms ook andere willekeurige vrouwen. Met gezichtsherkenningssoftware zijn deze vrouwen te achterhalen. Zo staat er een Amerikaanse actrice en model op, en de Belgische Laura Lieckens, een Vlaamse binnenhuisarchitect die meedeed aan reality-programma’s op de Belgische televisie.
Lieckens zegt desgevraagd dat ze niet wist dat haar foto op de datingsite staat. Ze noemt het totaal „niet oké”. Maar ze weet niet zo goed wat ze ertegen moet doen. „Tot wie zou ik me dan moeten richten?”
Op het oog zien de datingsites er onschuldig uit. Pagina’s vol met glimlachende vrouwen. Maar als mensen eenmaal lid zijn, komt de pornografische content tevoorschijn, vertelt de softwareontwikkelaar. „Een klant kan dan berichtjes – vanaf 1 euro per bericht – sturen naar zijn ‘date’ en dan pakt iemand in het callcenter in Manila dat op.” Daar werken ze in shifts, zodat er 24 uur per dag met klanten gechat kan worden. Die chats draaien al snel uit op het uitwisselen van heel expliciete foto’s, die bijvoorbeeld van pornosites worden gehaald.
Ja, op kantoor in Amsterdam hadden ze het er wel over, of het legaal was wat ze deden. „De bazen verzekerden ons altijd dat het volstrekt legaal was. We pakken geld van oude mannen die te beroerd zijn om de kleine lettertjes te lezen, was de uitleg”, vertelt een andere voormalig medewerker. Want in de voorwaarden van de sites staat dat „de gebruiker begrijpt en accepteert dat de profielen op de website gefingeerd zijn en deze enkel zijn aangemaakt om berichten en chats mee uit te wisselen. Fysieke afspraken met de persoon in gefingeerde accounts is niet mogelijk”. Bovendien schrijven de klanten zich vrijwillig in voor de site en sluiten ze zelf een abonnement af.
Dat de foto’s van de vrouwen van internet gestolen werden, ontdekte de softwareontwikkelaar en zijn collega’s toen ze iemand op de site zagen staan die ze kenden. „Een verdieping boven ons werkte een jongen die zijn vriendin weleens had meegenomen naar een feestje. En een van de collega’s herkende haar op een van de sites.” Nee, ze hebben er niets over gezegd, maar vanaf dat moment was duidelijk hoe het werkte.
Al snel vond hij het heel naar om de hele dag tegen expliciete beelden aan te kijken, zegt de ontwikkelaar. Maar hij had niet direct ander werk. Bovendien werd er goed voor ze gezorgd, zegt hij. „We hadden leuke uitjes met het team. Goeie feestjes. Het salaris was oké. En kregen een vergoeding voor woon-werkverkeer.” Personeel dat buiten Amsterdam woonde kon een NS-kaart krijgen. Werknemers in de stad konden kiezen voor een abonnement op een Swapfiets.
Zo ontdekte hij dat HOI Agency onderdeel is van Aether. „Voor ons woon-werkverkeer werd ik verwezen naar een vrouw. Zij bleek het hoofd personeelszaken van Aether te zijn.” En toen kwam eind 2023 de uitnodiging voor het eindejaarsfeest op het strand van Dubai. „Daar vlogen we met een hele club heen. Niels gaf een presentatie. Daarin vertelde hij over de verschillende onderdelen van het concern.”
Op het adres aan de Herengracht in Amsterdam staat Nordiqes bv, de juridische entiteit van Hoi Agency, keurig op de digitale deurbel. Na aanbellen beantwoordt een vrouw namens HOI Agency in het Engels de intercom, die blijkt te zijn doorgeschakeld naar een mobiele telefoon. Hoe ze heet wil ze niet zeggen. „We don’t work here anymore.” Daarna hangt ze op.
Vanuit zijn appartement op de 23ste verdieping van Vida Residence in het hart van Dubai kan Niels Denekamp zo tegen de Burj Khalifa aankijken, met 829,84 meter het hoogste gebouw ter wereld. Niet alleen het uitzicht is fijn, legt de conciërge van de woontoren met veel plezier uit. Het complex heeft van alles te bieden: een sportschool, een restaurant en natuurlijk een zwembad. Hij loopt door de schuifdeur naar buiten, wijst naar een lapje groen kunstgras naast het zwembad, en begint te lachen. „En we hebben een tuin.” De meeste appartementen worden verhuurd aan expats, met prijzen van rond de 7.000 euro per maand tot bijna 10.000 euro voor een uitgebreid optrekje met drie slaapkamers.
Vanaf de woontoren is het voor Denekamp een minuut of negentien lopen naar het hoofdkantoor van Helpfuel Services, de jurdische entiteit van waaruit Aether opereert. Pittig, in de genadeloze hitte. Gelukkig is Dubai erop ingericht om van parkeergarage naar parkeergarage te rijden.
Iemand krijgt op Facebook een advertentie voor een doos LEGO en voert zijn creditcardgegevens in.
Daarmee koopt hij geen LEGO, maar sluit hij nietsvermoedend een abonnement af op een fitnesswebsite.
Op zijn creditcardafschrift ziet hij ineens een onbekende fitnesswebsite staan.
Hij neemt contact op met de helpdesk van de website en krijgt te horen dat hij vrijwillig een abonnement heeft afgesloten.
Iemand krijgt op Facebook een advertentie voor een doos LEGO en voert zijn creditcardgegevens in.
Daarmee koopt hij geen LEGO, maar sluit hij nietsvermoedend een abonnement af op een fitnesswebsite.
Op zijn creditcardafschrift ziet hij ineens een onbekende fitnesswebsite staan.
Hij neemt contact op met de helpdesk van de website en krijgt te horen dat hij vrijwillig een abonnement heeft afgesloten.
Dubai heeft zich de afgelopen jaren aantrekkelijker gemaakt voor bedrijven die wereldwijd zaken willen doen. Zo zijn er tientallen vrijhandelszones, met bijbehorende voordelen zoals het aantrekkelijke belastingtarief van 0 procent. Heel veel voorwaarden om daarvoor in aanmerking te komen zijn er niet. Het bedrijf moet een website en een kantooradres hebben in de betreffende handelszone. Een ander groot voordeel is dat de bedrijven in Dubai geen publicatieplicht hebben en niet te achterhalen is wie er schuilgaan achter al die anonieme bedrijfjes.
Zo is het callcenter op de Filippijnen, onderdeel van Aether, ondergebracht in een bedrijfje met de naam Commenture. Het adres van deze firma blijkt een verzamelgebouw te zijn, waar bedrijven een bureautje kunnen huren. Dat doet Commenture ook. Zo voldoen ze aan de eis om een kantooradres te hebben. „Ze komen hier eigenlijk nooit”, zegt de conciërge terwijl ze een bureautje van ongeveer een meter breed aanwijst. Er zit een plastic labeltje op met ‘Commenture’. Op het bureau staat een bakje paperclips. Het kost tussen de vijf- en zesduizend euro per jaar, een zogeheten flexidesk. „Onbeperkt thee en koffie en 100 zwartwit kopieën per maand.” Gevraagd naar een contactpersoon geeft ze een mailadres van iemand van Aether.
Verspreid door het emiraat heeft Aether zo ten minste vier brievenbusbedrijfjes van een kantoor voorzien.
Helpfuel Services is het enige bedrijf uit het Aether-netwerk dat daadwerkelijk een kantoor heeft in het emiraat, met echte mensen die naar kantoor gaan. De behulpzame beveiliging wijst naar de lift en zegt: „Zesde verdieping, daar zitten ze.”
Door het kantoor rent een witte maltipoo, een kruising tussen een maltezer en een poedel. Hij heeft alle ruimte, want de verdieping is op een paar medewerkers na verlaten. Achter de houten ontvangstbalie reageert de receptioniste zenuwachtig in het Engels op de vraag of Niels Denekamp aanwezig is. „Niels is vandaag niet op kantoor, morgen misschien ook niet. U weet hoe Niels is, altijd druk, nu hier, dan daar.”
Maar wacht, ze zal Niels wel even bellen. Tien meter verderop belt ze haar baas. Helaas, hij is vandaag niet beschikbaar en morgen ook niet. Eigenlijk denkt ze dat hij helemaal niet beschikbaar is de komende tijd.
’s Avonds meldt zich een Nederlandse advocaat namens Niels Denekamp. Hij is gespecialiseerd in huurrecht, maar nu treedt hij op voor Denekamp, met wie hij volgens zijn cv tegelijk rechten studeerde aan de Hogeschool van Amsterdam. De advocaat sommeert om Denekamp niet zonder afspraak te benaderen „of aan hem gelieerde personen of rechtspersonen en zich niet meer in het kantoor of in de buurt van zijn kantooradres op te houden”.
Tips? onderzoek@nrc.nl
Dit artikel over Aether komt voort uit een gezamenlijk onderzoek van NRC en twintig internationale media naar data van betalingsdienst Worldline. Dit onderzoek, ‘Dirty Payments’, is gecoördineerd door het netwerk European Investigative Collaborations (EIC).
Deze reconstructie kwam tot stand na uitvoerig onderzoek naar Aether en aan haar verbonden bedrijven. De auteurs spraken negen werknemers en ex-werknemers van het concern. Ze maakten gebruik van gezichtsherkenningssoftware, lazen jaarverslagen, statuten, en kadastrale documenten. Ze analyseerden vertrouwelijke data en deden met deskundigen technisch onderzoek naar de websites. Ze bezochten ook kantoren in Amsterdam en Dubai.
Lees alle stukken hier
Aether
„Aether Group ontkent categorisch elke betrokkenheid bij onwettige of frauduleuze activiteiten. De beschuldigingen zijn ongegrond en berusten grotendeels op vermoedens, onjuiste veronderstellingen en niet nader genoemde bronnen – geen geloofwaardig bewijs.
Aether is een leverancier van digitale infrastructuur die wereldwijd samenwerkt met handelaren, banken en andere dienstverleners. Onze rol en zichtbaarheid als dienstverlener staat niet gelijk aan eigendom. Wij leveren webontwikkeling, hosting, analyse en marketingoplossingen aan een breed scala van online handelaren over de hele wereld. Deze handelaren opereren onafhankelijk. Elke bewering dat Aether Group de uiteindelijke begunstigde eigenaar is van een netwerk van lege vennootschappen is categorisch onjuist. Elke poging om Aether Group in verband te brengen met crimineel gedrag is volkomen ongegrond. We zullen elke berichtgeving die een verkeerde voorstelling geeft van onze activiteiten of ons onrechtmatige handelingen verwijt, krachtig aanvechten.”
Niels Denekamp
Vanaf januari is er zes keer mailcontact geweest met Niels Denekamp, die zei te willen afspreken als hij precies wist wat de vragen waren en wat de inhoud van het onderzoek was. Dat leidde niet tot een afspraak. In Dubai wilde hij NRC en Der Spiegel ook niet te woord staan. In mei meldde zich nog een pr-adviseur namens Denekamp, die vroeg of NRC interesse had in een gesprek. Daar is door de pr-adviseur nooit meer gevolg aan gegeven.
In een schriftelijke reactie op vragen laat Denekamp weten: „Sinds mijn toetreding tot de organisatie in 2020, destijds Linkmedia, nu Aether, heb ik mij gericht op het stroomlijnen van processen, het verbeteren van de verantwoordingsstructuur en het versterken van klantgerichtheid. In mijn werkzaamheden heb ik altijd gestreefd naar de daarbij behorende transparantie en naleving van toepasselijke regelgeving. Suggesties dat ik betrokken zou zijn bij onwettige of misleidende praktijken, zijn dan ook onjuist. Met betrekking tot opmerkingen over mijn beperkte aanwezigheid in het publieke domein: ik heb er, net als velen, bewust voor gekozen mijn persoonlijke levenssfeer te beschermen. Ik hecht aan de privacy van mijzelf en mijn naasten.”
Kristian Møller
„Ik ontken categorisch elke suggestie van onwettig of frauduleus gedrag. Mijn zakelijke transacties zijn altijd in overeenstemming geweest met alle toepasselijke wetten.”
Syntevy Limited
„Wij hebben niets te maken met enige vorm van ‘oplichting’ en ontkennen alle beschuldigingen hieromtrent. Dit is niet de manier waarop wij werken.”
Google laat weten misleidende advertenties te verbieden en de advertenties van Aether na onderzoek van het platform verwijderd te hebben. „Na het beoordelen van de gedeelde advertenties hebben we de accounts die onze regels schonden opgeschort”, zegt een woordvoerder. In tegenstelling tot wat Aether op zijn website claimt is het bedrijf volgens Google geen ‘Google Partner’.
Meta
„Misleidende advertenties zijn in strijd met ons beleid en we schakelen de advertenties, accounts en pagina’s die aan ons zijn verstrekt uit. Oplichters (…) passen hun tactieken voortdurend aan. Daarom blijven we investeren in manieren om hen op te sporen en te stoppen.” In tegenstelling tot wat Aether op zijn website claimt is het bedrijf volgens Meta geen partner van Meta.
HOI Agency, Canrift en Commenture reageerden niet op een verzoek tot commentaar.
Consumenten overal ter wereld klaagden over sites uit het Aether-imperium. Hun ervaringen zijn vrijwel identiek, blijkt uit onderzoek van NRC. Ze klikten op een advertentie, kochten een product en zaten ineens vast aan een abonnement.
De beste ideeën over de planetaire verschuivingen in AI, ecologie en geopolitiek
Source: NRC