Die bril. Dat pak. Dat kapsel. Jack de Vries, destijds persvoorlichter en persoonlijk assistent van toenmalig premierskandidaat Jan Peter Balkenende, kreeg vaak de vraag of zijn baas geen behoefte had aan een make-over – ietsje vlotter, was dat nou zo veel gevraagd?
Zo’n transformatie was beslist niet nodig, bleek afgelopen zaterdag uit het Andere tijden-premiersportret De storm van Balkenende (NTR, op zondag is het tweede deel te zien). De Vries was echt niet van plan Balkenende te gaan veranderen. Geheel naar zijn verwachting betaalde die wat ongemakkelijke authenticiteit zich juist uit: Jan Peter werd een cultfiguur.
Makkelijk te onderschatten, was hij. Door die Harry Potter-uitstraling, misschien, dat jeugdige. Balkenende omarmde de gelijkenissen met de tovenaarsleerling volledig. In het portret waarin hij en andere kernfiguren (Rita Verdonk, remember her!?) op zijn regeringstijd (2002 - 2010) terugblikken, vertelt hij er goed gebruik van te hebben gemaakt. Harry Potter was immens populair, dat betaalde zich uit – zelf glimlach ik vooral nog even bij de 1-aprilgrap in het Jeugdjournaal van 2003, waarin beweerd werd dat Balkenende Potter-senior zou vertolken in de boekverfilmingen.
(Of nog zo’n lief-sullig kernmoment, van ietsje later: Balkenende op een skateboard, Eindhoven, 2006, en hoe hij er vervolgens vanaf denderde).
Maar Balkenende was ook iemand die gepokt en gemazeld de politiek binnenkwam, het CDA weer terugkreeg in het centrum van de macht (ik overwoog nog hier een grapje te maken over de verkiezingsuitslagen die stegen na zijn wingardium leviosa, maar laat dat maar). Minder dan drie maanden na de moord op Pim Fortuyn stond hij er, op het bordes. ‘De grootste geworden in de tijd van politieke moord, dat is een naar gevoel’, zegt hij daarover, nu met 69 jaar nog steeds zo rechtschapen, degelijk. Hij blikt terug met een milde glimlach.
De storm van Balkenende is in de eerste helft vooral een uitzending over, hoe kan het ook anders, Pim Fortuyn. Zijn joie de vivre en potentie. Was Balkenende ook de grootste geworden als zijn tegenstander niet om het leven was gebracht? Het is de schaduw die over zijn eerste kabinet hangt. Men noemt hem een toevalspremier.
Interessant aan dit portret zijn de momenten waarop Balkenende naar voren stapt zonder te struikelen, waarin we die rechtschapen CDA-man uit Zeeland zien. Niet kinderachtig, wat hij voor zijn kiezen heeft gekregen, zegt latere PvdA-tegenstander Wouter Bos. De Irak-oorlog, de controverse rond prinses Mabel en haar verleden met drugsbaron Klaas Bruinsma, de moord op Theo van Gogh. Hij spreekt zelf van een hervormingskabinet, er lagen ongelukkige plannen op de plank die Balkenende ondanks tegenstand uitvoerde. Hij bleef er ogenschijnlijk rustig onder.
En zo lijkt Balkenende bijna verschijnseld (nee, laat het nou, niet nog een Harry Potter-grap!) uit een heel ander tijdperk, hoewel dit alles zich amper twintig jaar geleden afspeelde. Haags gekonkel was er echt wel, maar verantwoordelijkheidsgevoel was er meer, het verlangen dingen te verbeteren, linksom of rechtsom. Jammer dat dat inmiddels als iets ongewoons geldt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant