Helmplicht Op advies van de Sportraad overwegen steeds meer ijshallen om een helm verplicht te stellen. In Thialf moeten sporters al hoofdbescherming dragen: „Sommigen vinden zo’n helm foeilelijk. Maar ik sta hier niet op het ijs om mooi te zijn.”
Recreatieve schaatsers met een helm op tijdens de opening van het schaatsseizoen in Thialf.
De kerstversiering ontbreekt in Thialf, maar het is duidelijk dat de kerstvakantie is begonnen. Er staat een lange rij van bezoekers voor het verhuurloket. Zo’n 250 mensen schaatsen over de buitenbaan, en nog eens honderd krabbelen op de binnenbaan. Van een kind met een oranje plastic bak tot aan doorgewinterde veteranen: alles beweegt.
„Met zoveel mensen op het ijs geeft het wel een veilig gevoel om een helm op te hebben”, zegt de twintigjarige student Arabisch Inge Sandink. Ze wacht samen met vriendin Sanne de Ruiter (21) op de tribune op de broodjes die haar vader haalt. Je kan „zomaar vanuit het niets ten val komen”, „geschept worden door een ander” en op „je hoofd terechtkomen”, zegt ze. En Sandink kan het weten. Zij is namelijk al twee keer gevallen vandaag. Dan is een helm volgens haar wel handig: „Sommigen vinden zo’n helm foeilelijk. Maar ik sta hier niet op het ijs om mooi te zijn.”
Om op dat ijs te mogen, geldt sinds vorig jaar september een helmplicht. Thialf verplichtte mensen na „een toenemend aantal incidenten met aanzienlijk letsel” om een schaatshelm van thuis mee te nemen of er eentje te huren bij het verhuurloket (kosten: 4 euro). In de catacomben van het stadion hangen borden met daarop professioneel schaatser Femke Kok en het dringende verzoek hoofdbescherming te dragen. Geregeld galmt ook een oproep door de hal.
Eén ongeval, zegt business manager Yvonne Kager, zorgde ervoor dat die beslissing in een stroomversnelling terechtkwam: „Er moesten een ambulance en een brancard ingezet worden. Als je dan later contact opneemt met een van de medewerkers die daarbij is geweest en die zegt: ‘nou ik heb hier wel even erg slecht van geslapen’, dan moet je bij jezelf te rade gaan en je afvragen of je niet aanvullende maatregelen moet nemen.”
De invoering van de maatregel liep bijna een jaar voor op een advies van de Sportraad, die in september dit jaar opriep om sporters beter te beschermen tegen hoofdletsel. Op verzoek van NRC laat VeiligheidNL weten dat er in het jaar 2024 zo’n tweeduizend bezoeken aan de spoedeisende hulp werden gebracht wegens een schaatsblessure op kunstijs. In 1 op de 10 gevallen ging het om hoofdletsel.
De Sportraad adviseerde onder meer een verbod op koppen voor voetballers tot twaalf jaar en de plicht om een helm op te zetten bij sporten met een valrisico, zoals schaatsen. De Koninklijke Nederlandse Schaatsbond (KNSB) deed vooral een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de sporter, waarbij de bond tevens benadrukte dat een helmplicht „echt aan de ijsbanen zelf” is.
In Thialf valt tussen de menigte één lange sliert van twaalf schaatsers al vrij snel op. Ze dragen allemaal hetzelfde donkerblauwe pak en banen zich schijnbaar zonder enige moeite op hoge snelheid door de mensenmassa. Het blijkt een onofficiële schaatsgroep, waarvan alle leden „sterk grijzend” zijn, vertelt de 81-jarige Herman Knape. Hij gaat zitten voor wat krentenbrood met een bekertje chocolademelk.
Knape is met twee vrienden, Jan Schra (79) en Herman Antonides (81) en ze schaatsen al vanaf jongs af aan. In het begin zonder hoofdbescherming, een muts vonden ze voldoende tegen de snijdende wind op natuurijs. Door de jaren heen zagen ze regelmatig mede-schaatsers hard vallen, sommigen moesten zelfs gereanimeerd worden. Daarna besloten de heren om een helm te dragen.
Die heeft Antonides een aantal jaar geleden uiteindelijk „voor veel erger behoed” zo vertelt hij. In de Ireen Wüst-bocht, één van de twee bochten in Thialf, verloor hij zijn evenwicht en viel hij op zijn achterhoofd. „Ik kan mij er niks meer van herinneren. Schra kwam naar mij toegesneld, maar ik was het totaal kwijt. Als ik geen helm had opgehad … moet je nagaan”, vertelt hij.
De gevolgen van zo’n val variëren enorm, zegt Aernout Snoek, teamarts van de Essent schaatsploeg: „Het zit ergens tussen een schaafwond en een paar dagen hoofdpijn en niet meer kunnen functioneren tijdens werk of thuis.”
Toch is hij niet automatisch voorstander van een helmplicht. „Ik hou niet van te veel regels. Het kan snel als bemoeizucht worden gezien, waardoor mensen het juist niet gaan gebruiken. Daarnaast is het aantal ernstige ongevallen niet zo hoog dat het een verplichting rechtvaardigt. Het beste kunnen we schaatsers aanmoedigen om hoofdbescherming te gebruiken, voor hun eigen veiligheid.”
De arts is niet de enige die weinig ziet in een verplichting. Bij de ijsbaan in Haarlem adviseert de directie wel door middel van borden om een helm op te zetten, maar directeur Rob Kleefman ziet „relatief weinig ongelukken gebeuren” en wil daardoor niet „te betuttelend” zijn.
Daarnaast vreest Kleefman voor minder bezoekers. „Als een docent met de klas gaat schaatsen, dan moet hij voor iedere leerling een helm regelen en passen. Dat kost veel tijd, en wie gaat de huur voor de helmen betalen?”, beredeneert hij. „Scholen of ouders kunnen dat te duur vinden en besluiten dat schooluitje toch over te slaan. Zo verliezen ook wij inkomsten.”
Maar de veteranen in Heerenveen zijn vastbesloten. „Dat stuk deksel op je hoofd, daar wen je wel aan”, lacht Schra als hij zich gereedmaakt voor de tweede rit van de dag. Knape stoot daarop zijn vriend aan: „Misschien mogen we straks weer op natuurijs schaatsen hè?” Waarop Schra antwoordt: „Met al die gaten en oneffenheden in natuurijs zou ik sowieso een helm opdoen. Dan denk je er als jongere maar even niet aan hoe je haar zit.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC