Na bijna vijf jaar burgeroorlog organiseert Myanmar zondag 28 december verkiezingen. Maar volgens waarnemers zijn die slechts bedoeld om het internationale imago van de militaire junta te verbeteren. Die strategie lijkt evenwel te werken.
is correspondent Zuidoost-Azië van de Volkskrant. Hij woont in Indonesië.
‘De reden dat de wereld nu geïnteresseerd is in onze verkiezingen, is omdat het leger de macht heeft gegrepen’, zegt de gelauwerde Myanmarese acteur Nay Win in een gelikte propagandafilm die onlangs op YouTube verscheen. Hij speelt een sympathieke fietskoerier uit de stad Yangon, die samen met vrienden de provincie bezoekt. Daar raken ze aan de praat met een dorpsdokter, een onderwijzer en een dorpsoudste, stuk voor stuk vertolkt door bekende acteurs.
‘Dat soort dingen gebeuren in elk land’, verzekert Nay Win. ‘De wereld kijkt met spanning toe of het leger de macht zal overdragen aan de burgerregering.’ De boodschap van de film is duidelijk: ga stemmen op 28 december en maak zo een einde aan bijna vijf jaar burgeroorlog in het Zuidoost-Aziatische land.
De maker van de film is onbekend. Maar wie de film bekijkt, kan raden wie de afzender is. Burgers die demonstreren tegen de militaire junta die in februari 2021 de macht overnam blijken brandstichtende vandalen, vrijheidsstrijders verwonden burgers met klunzige bermbommen en alleen een enkele dorpsgek gelooft nog in de revolutie. De dokter en de onderwijzer werken gewoon door, leggen zij uit, omdat alle Myanmarezen recht hebben op zorg en onderwijs.
Wie na de première kritiek leverde op de film, werd meegenomen door het leger.
In werkelijkheid werken in grote delen van Myanmar leraren en zorgmedewerkers al jaren zonder salaris in geïmproviseerde scholen en klinieken die elk moment door de Myanmarese luchtmacht kunnen worden gebombardeerd. De schoolpleindienst voor ouders bestaat uit turen naar de hemel en op tijd op een gong slaan.
Volgens waarnemers zijn meer dan tachtigduizend soldaten en burgers omgekomen en 3,3 miljoen Myanmarezen op de vlucht geslagen. In de gevangenissen zitten 22 duizend politieke gevangenen, onder wie de in 2020 democratisch herkozen Nobelprijswinnaar Aung San Suu Kyi. De helft van de 55 miljoen Myanmarezen leeft inmiddels onder de armoedegrens.
De burgeroorlog is in een patstelling beland. Naar schatting 21 procent van het land is in handen van de generaals, 42 procent in handen van vrijheidsstrijders en de rest is betwist gebied. De verzetslegers veroverden afgelopen jaar weliswaar veel terrein op het leger, inclusief garnizoenssteden en grensovergangen met China, maar ze moesten die winst deels weer teruggeven onder druk van Beijing.
China wil geen oorlogsgeweld langs zijn grens en koopt onder meer zeldzame aardmetalen van de junta. In een poging een doorbraak te forceren, organiseert de junta op 28 december de eerste van een reeks verkiezingen in een deel van het land. De vraag is wat Myanmar hiermee zal opschieten.
Volgens een legerwoordvoerder doen 57 partijen en 95 onafhankelijke kandidaten mee aan de verkiezingen. ‘Stem komende verkiezingen op uw favoriete partij!’, adviseert de propagandafilm. Volgens tegenstanders zijn veertig oppositiepartijen echter uitgesloten van deelname, waaronder de Nationale Liga voor Democratie van Aung San Suu Kyi. Bovendien doen slechts 102 van de 330 kiesdistricten in de eerste ronde mee.
Een schijnvertoning, concluderen mensenrechtenactivisten buiten Myanmar. De Verenigde Naties noemen vrije en eerlijke verkiezingen in Myanmar op dit moment ondenkbaar. Voor de patstelling ter plaatse zal het weinig verschil maken.
Volgens waarnemers zijn de verkiezingen vooral bedoeld voor het internationale toneel. De militaire junta wil af van een internationale handelsboycot die het moeilijk maakt om brandstof en wapens te kopen of leningen af te sluiten. De generaals kunnen alleen aankloppen bij Rusland, China en India. Dat laatste land wil ook geen gedoe langs de gezamenlijke grens en bouwt onder meer een snelweg die deels door Myanmar loopt.
Asean, het samenwerkingsverband van elf Zuidoost-Aziatische landen, wees in eerste instantie eensgezind de militaire coup af, maar dit jaar werd juntaleider Min Aung Hlaing uitgenodigd door Thailand en mocht hij aanschuiven op een regionale top in Shanghai.
De stijgende salonfähigheid van de Myanmarese junta komt op een moment dat de reputatie van de schaduwregering van het land, bestaande uit parlementariërs in ballingschap, juist een duikeling maakt. Uit diverse provincies die onder controle staan van rebellengroepen kwamen dit jaar meldingen van corruptie, machtsmisbruik en een gebrek aan eenduidig leiderschap.
Daardoor haken buitenlandse sponsors van de rebellen af. Tegelijkertijd maken de verkiezingen het makkelijk voor buitenlandse investeerders en politici om weer zaken te doen met de militaire junta.
Buitenlandse waarnemers en media zijn van harte uitgenodigd om de verkiezingen bij te wonen. Zo proberen de generaals de legitimiteit van het proces en van de toekomstige regering te vergroten.
Burgers die in gebieden wonen die onder controle staan van de militaire junta, waaronder de grote steden, hebben weinig keus. Als zij thuisblijven of blanco stemmen, riskeren ze straf wegens obstructie van de verkiezingen. Daar staat blijkens een nieuwe wet maximaal de doodstraf op. Als zij wel gaan stemmen, kan dat alleen elektronisch op een door het leger goedgekeurde partij.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant