Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
In zijn kerstpreek op eerste kerstdag hekelde paus Leo de omstandigheden voor de Palestijnen in Gaza. Leo XIV viert zijn eerste kerst als paus.
Hij zei dat het verhaal van Jezus' geboorte in een stal aantoonde dat God 'zijn kwetsbare tent' had opgeslagen te midden van de volkeren in de wereld. 'Hoe kunnen we dan niet denken aan de tenten in Gaza, die wekenlang blootgesteld zijn aan regen, wind en kou?', vroeg hij.
Leo werd in mei tot paus verkozen als opvolger van de met Pasen overleden paus Franciscus. Tijdens de dienst donderdagochtend met duizenden mensen in de Sint-Pietersbasiliek betreurde Leo ook de omstandigheden voor daklozen wereldwijd en de verwoestingen die worden veroorzaakt door oorlogen in de wereld.
ANP
Veertien westerse landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, hebben in een gezamenlijke verklaring de legalisering van negentien nieuwe nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever door Israël veroordeeld. Zulke verklaringen laten westerse landen vaker uitgaan in reactie op de legalisatie of bouw van nieuwe nederzettingen, maar net als nu verbinden zij daar veelal geen strafmaatregelen aan.
De regering van premier Benjamin Netanyahu heeft het afgelopen jaar vaart gemaakt met het uitbreiden van nederzettingen. Dat gebeurt onder toeziend oog van de extreemrechtse minister Bezalel Smotrich. Die verklaarde afgelopen weekend trots 19 nederzettingen legale status te geven. Hij maakt er geen geheim van dat dat is bedoeld om het hele gebied te koloniseren en een tweestatenoplossing onmogelijk te maken.
Volgens Smotrich heeft Israël het afgelopen jaar in totaal 69 nederzettingen gesticht op de Westelijke Jordaanoever, ‘een record als geen ander’. Volgens de VN heeft Israël dit jaar plannen voor meer dan 47 duizend woningen in de steigers, meer dan elk jaar sinds de VN in 2017 zijn begonnen dit bij te houden. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Vrede Nu staat het totaal aantal nederzettingen nu op 210. In 2022, toen de huidige regering aantrad, waren dat er nog 141.
‘Zulke eenzijdige acties, onderdeel van een bredere intensivering van het nederzettingenbeleid, schenden niet alleen het internationale recht, maar vergroten ook het risico op een instabiele situatie’, zo reageren de Europese landen op de meest recente legalisatie. Ook België, Canada, Denemarken, Italië, IJsland, Ierland, Japan, Malta, Noorwegen en Spanje hebben de verklaring ondertekend.
Een soortgelijke verklaring lieten een groep van 21 Europese landen in augustus ook al uitgaan in reactie op de Israëlische bouwplannen in het strategische E1-gebied. Israël wil daar duizenden woningen laten verrijzen. Dat zou niet alleen betekenen dat de Westoever in tweeën wordt gesplitst, maar zou ook Oost-Jeruzalem, door Palestijnen aangewezen als de hoofdstad van hun staat, afsnijden van de rest van de Westoever.
Thom Canters
In Bethlehem, op de bezette Westelijke Jordaanoever, vieren Palestijnen voor het eerst sinds het begin van de oorlog in de Gazastrook, nu ruim twee jaar geleden, weer Kerstmis. Op kerstavond zijn duizenden mensen samengekomen op het Kribbeplein in het centrum van de stad, waar weer een grote, verlichte kerstboom staat en waar een fanfare kerstliederen speelt.
De afgelopen twee jaar hebben Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever grotendeels afgezien van openbare kerstvieringen. Met het ingaan van een fragiel bestand in Gaza proberen Palestijnse christenen, die een fractie van de bevolking uitmaken, het feest nieuw leven in te blazen. Bethlehem, de bijbelse geboortestad van Jezus Christus, is voor een groot deel afhankelijk van toerisme.
Kardinaal Pierbattista Pizzaballa, de patriarch van Jeruzalem, gaf dit jaar het startsein voor de kerstvieringen tijdens de traditionele processie van Jeruzalem naar Bethlehem. Hij heeft opgeroepen tot ‘een Kerstmis vol licht’. Op het Kribbeplein bracht hij de groeten over van de kleine christelijke gemeenschap in Gaza, waar hij afgelopen weekend was voor een mis.
De Palestijnse vicepresident Hussein al-Sheikh is de toegang ontzegd tot de kerstvieringen in Bethlehem. Het Palestijnse persbureau Wafa meldt dat zijn konvooi is tegengehouden door Israël voordat het de stad binnen kon rijden. President Mahmoud Abbas had de Al-Sheikh gemachtigd hem te vertegenwoordigen bij de mis in Bethlehem.
Thom Canters
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft wraak gezworen voor een explosie in de Gazastrook. Daarbij raakte een Israëlische militair gewond. Netanyahu heeft Hamas als schuldige aangewezen en beloofde dat Israël met een ‘passende reactie’ zou komen op de vermeende schending van het bestand.
Een hooggeplaatste Hamas-functionaris, Mahmoud Mardaw, stelt op X dat het explosief dat tot ontploffing kwam in de zuidelijke stad Rafah daar is achtergelaten door het Israëlische leger zelf. Rafah bevindt zich achter de zogeheten Gele Lijn, waar het Israëlische leger het voor het zeggen heeft.
Zowel Israël als Hamas hebben elkaar veelvuldig beschuldigd van het schenden van het bestand. Het Israëlische leger heeft vermeende schendingen aangegrepen om (lucht)aanvallen uit te voeren. Volgens het Gazaanse gezondheidsministerie, dat onder controle staat van Hamas, zijn sinds het ingaan van het bestand begin oktober meer dan vierhonderd Palestijnen gedood. Het maakt daarbij geen onderscheid tussen burgers en Hamas-strijders.
De wederzijdse beschuldigingen en de aanvallen over en weer zetten het staakt-het-vuren onder druk. Intussen komt de tweede fase van het vredesvoorstel – dat de naam draagt van Amerikaanse president Donald Trump – nauwelijks van de grond. Israël wil dat Hamas zich ontwapent, maar de militante beweging weigert dat te doen zolang Israël de Gazastrook blijft bezetten en er geen concrete uitkomst is op een tweestatenoplossing.
Thom Canters
Lees hier ook: Gebrekkige voortgang van ‘vredesplan’ voor Gaza begint pijnlijk te worden voor Trump
Het Israëlische parlement is in een eerste van meerdere nog te volgen stemmingen akkoord gegaan met het opzetten van een commissie die onderzoek gaat doen naar de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023. Vanuit de oppositie en de Israëlische samenleving klinkt grote kritiek op het plan, omdat de regering van premier Benjamin Netanyahu grote invloed kan uitoefenen op hoe het onderzoek wordt uitgevoerd.
In plaats van een onafhankelijke commissie met leden die benoemd worden door het Hooggerechtshof, heeft de regering ervoor gekozen zichzelf een flinke vinger in de pap te geven bij de samenstelling. De commissie moet volgens het wetsvoorstel worden aangewezen door de parlementsvoorzitter, in overleg met de regering en de oppositie, en vervolgens worden goedgekeurd door twee derde van het parlement.
Slagen zij daar niet in, dan mogen zowel de coalitie als de oppositie drie leden naar voren schuiven. Als een van beide kampen dat boycot, dan mag de parlementsvoorzitter de overgebleven plekken vullen. De huidige voorzitter is lid van Netanyahu’s partij Likud. Netanyahu heeft bovendien aangekondigd dat hij de leiding neemt over het comité dat het mandaat van de onderzoekscommissie bepaalt.
De oppositie heeft grote kritiek op de plannen, omdat de regering hiermee de mogelijkheid krijgt om de schuldvraag te verhullen en om verantwoordelijkheid te ontlopen. Om die reden weigert de oppositie ook mee te werken aan het samenstellen van de commissie. Familieleden van gijzelaars en nabestaanden van de aanslag hebben ook felle kritiek geuit op de plannen.
De stemming in de Knesset was de eerste in een reeks aan stemmingen over het voorstel, voordat het definitief wordt.
Omdat Netanyahu tot dusver nog geen groot, onafhankelijk onderzoek had ingesteld, hebben verschillende instanties al zelf hun handelen tegen het licht gehouden. Zowel de Israëlische binnenlandse inlichtingendienst Shin Bet als het leger hebben na onderzoek toegegeven grote fouten te hebben gemaakt in aanloop naar 7 oktober.
Thom Canters
Lees hier ook: Verontwaardiging in Israël: Netanyahu geeft zichzelf de leiding over onderzoek Hamas-aanval
Israël investeert de komende tien jaar ruim 90 miljard euro om de wapenproductie meer naar het eigen land te halen. Dat heeft premier Benjamin Netanyahu vandaag gezegd tijdens een ceremonie voor nieuwe piloten. Zo hoopt hij minder afhankelijk te worden van andere landen.
Sinds het uitbreken van de oorlog met Hamas op 7 oktober 2023 heeft Israël zijn militaire uitgaven drastisch verhoogd. In 2024 gaf de Israëlische regering bijna 40 miljard euro uit aan defensie, 65 procent meer dan een jaar ervoor. Voor de begroting van dit jaar werden opnieuw tientallen miljarden euro’s gereserveerd.
Hoewel de Israëlische wapenindustrie een van de meest geavanceerde ter wereld is, leunt het land voor zijn wapens zwaar op de import uit de VS. Daar moet verandering in komen, vindt Netanyahu. ‘Ik weet niet of een land volledig onafhankelijk kan zijn, maar we zullen ernaar streven om erop toe te zien dat onze wapens zoveel mogelijk in Israël worden geproduceerd.’
Jasper Daams
Het Israëlische leger zal zich niet volledig terugtrekken uit de Gazastrook, ondanks afspraken daarover in het staakt-het-vuren met Hamas. Tijdens een bijeenkomst op de Westelijke Jordaanoever heeft de Israëlische minister van Defensie Katz gezegd dat Israël ‘diep in Gaza’ zit en het gebied ‘nooit zal verlaten’. Hij kondigde aan dat Israël militaire buitenposten wil opzetten in het noorden van Gaza en benadrukte dat een militaire aanwezigheid in het gebied noodzakelijk is om ‘veiligheidsredenen’.
Het staakt-het-vuren, dat met Amerikaanse bemiddeling tot stand kwam, bestaat uit drie verschillende fases. Nu alle onderdelen van de eerste fase zijn afgerond, waaronder de overdracht van alle levende en dode gijzelaars, moet de tweede fase ingaan. In deze fase moet Hamas zich ontwapenen en zou het Israëlische leger zich volledig uit Gaza terugtrekken. Dat ligt politiek gevoeliger. Afgelopen weekend werd in de Verenigde Staten verder over onderhandeld.
Katz lijkt met zijn uitspraken afstand te nemen van de afspraak om Gaza te verlaten. Hij kondigde aan om de militaire buitenposten te willen bouwen op plekken waar vroeger Israëlische nederzettingen stonden, maar die sinds 2005 verlaten zijn toen het Israëlische leger zich daar terugtrok. Enkele uren later nuanceerde hij dat het bij deze plannen nadrukkelijk gaat om militaire posten en niet om nieuwe burgernederzettingen.
Premier Benjamin Netanyahu heeft tot dusver nog niet gereageerd op de uitspraken van zijn minister. De premier heeft herhaaldelijk gezegd dat Israël geen plannen heeft om nederzettingen in Gaza te heropenen, al pleiten meerdere ministers uit zijn uiterst rechtse coalitie daar wel voor. Israël gaat in 2026 naar de stembus, waarbij de kwestie van nederzettingen naar verwachting een belangrijk thema zal worden.
Uma Kagenaar
Het Israëlische kabinet heeft unaniem besloten de onafhankelijke radiozender Galei Tzahal, ook wel bekend als Israel Army Radio, uit de lucht te halen. Defensieminister Israel Katz pleitte al maanden voor het schrappen van de militaire zender, omdat die te kritisch zou zijn over de ‘waarden van het Israëlische leger’. De radiozender mag vermoedelijk tot maart volgend jaar blijven uitzenden.
De baas van Army Radio, Tal Lev-Ram, zegt het besluit te willen aanvechten bij het Hooggerechtshof. Ook procureur-generaal Gali Baharav-Miara, die het Israëlische kabinet van juridisch advies voorziet, is kritisch. Volgens haar baart de beslissing ‘zorgen over politieke inmenging in publieke nieuwsvoorziening en persvrijheid.’ Dat onderstreept de Israëlische vereniging voor journalistiek.
Galei Tzahal, dat in Israël vooral bekend staat onder de afkorting Galatz, krijgt al langer kritiek van Israëlische defensieministers. Dat komt vooral doordat de militaire radiozender wordt gefinancierd door de overheid en in eerste instantie bedoeld was als spreekbuis voor Israëlische soldaten en hun familie. Inmiddels is de zender verworden tot een onafhankelijke nieuwsbron, die ook veel door journalisten wordt geraadpleegd.
Army Radio is bovendien regelmatig kritisch op het Israëlische militaire beleid. Desondanks vervult het ook nog steeds de rol van spreekbuis voor het Israëlische leger. Vanwege die ambigue positie is in het verleden geprobeerd om de zender te privatiseren, of de topfuncties te laten bekleden door overheidsloyalisten. Het is echter de eerste keer dat een Israëlische regering probeert de onafhankelijke zender geheel te verbieden.
Dana Holscher
Lees ook het profiel over Israel Army Radio, van defensiespecialist Stieven Ramdharie: Het Israëlische leger heeft een radio-omroep met nieuws en opinie, tot grote ergernis van de eigen regering
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Saar, heeft joden in westerse landen opgeroepen zich in Israël te vestigen om zo te ontsnappen aan het toenemende antisemitisme. Zijn oproep komt er een week na de dodelijke aanslag op Bondi Beach in Sydney, waarbij vooral de bezoekers van een joods feest werden geviseerd.
'Joden hebben het recht om overal in veiligheid te leven. Maar we zien en begrijpen heel goed wat er gebeurt, en we beschikken over een zekere historische ervaring. Vandaag de dag worden joden overal ter wereld vervolgd', zei Saar zondag bij het aansteken van de kaarsen naar aanleiding van de laatste dag van het joodse feest Chanoeka. 'Ik roep de joden van Engeland, Frankrijk, Australië, Canada, België daarom op: kom naar het Israëlische grondgebied, kom naar huis.'
Volgens de Israëlische terugkeerwet van 1950 heeft iedere jood ter wereld het recht om naar Israël te emigreren - de zogenaamde alia - en het Israëlische staatsburgerschap te verkrijgen.
Belga
Lees ook: Israël legaliseert nog eens negentien nederzettingen op Westelijke Jordaanoever
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal president Donald Trump nieuwe plannen voorleggen om Iran aan te vallen als beide leiders elkaar eind deze maand ontmoeten. Israël maakt zich grote zorgen dat Iran het raketarsenaal uitbreidt en fabrieken voor uraniumverrijking weer opbouwt. Dit meldt de Amerikaanse omroep NBC News.
Netanyahu zou Trump diverse opties voorleggen hoe de VS kunnen meedoen aan Israëlische bombardementen of zo’n aanval militair kunnen ondersteunen. Dit hebben bronnen die op de hoogte zijn van Netanyahu’s voornemen bevestigd tegen de omroep. Het topoverleg tussen Trump en Netanyahu is gepland voor 29 december in Washington.
De VS bombardeerden de belangrijkste Iraanse verrijkingsinstallaties in juni na een dagenlange Israëlische aanval op het nucleaire programma en militaire installaties van Iran. Volgens Trump hebben de Amerikaanse bombardementen, met de zwaarste bommen uit het arsenaal van de VS en Tomahawk-kruisraketten, de verrijkingsinstallaties ‘compleet weggevaagd’. Maar volgens Israël zou Teheran de locaties weer herstellen.
Ook fabrieken waar ballistische raketten worden geproduceerd en die Israël kunnen bereiken, zouden volgens Israëlische inlichtingendiensten opnieuw opgebouwd worden. Een nieuwe militaire operatie zou volgens Netanyahu nodig zijn om te voorkomen dat Iran weer een militair gevaar gaat vormen voor Israël en de regio.
Trump waarschuwde Iran deze week om het raketprogramma niet te herstellen. Hij deed een beroep op Iran om onderhandelingen te beginnen en een akkoord te sluiten. Anders zouden de VS ‘daar ook een einde aan maken’, zei Trump, doelend op het Iraanse raketprogramma. ‘Wij kunnen hun raketten heel snel uitschakelen, we hebben enorme macht’, benadrukte de president.
Stieven Ramdharie
Twitter bericht wordt geladen...
Minstens vijf Palestijnen, onder wie kinderen, zijn om het leven gekomen bij Israëlische beschietingen op een vluchtelingenkamp in de Gazastrook, ondanks het staakt-het-vuren. Dat meldt een woordvoerder van de door Hamas gecontroleerde civiele bescherming vrijdag. Volgens het Palestijnse persbureau Wafa vielen er vrijdag zes doden.
Het Israëlische leger zei dat soldaten op verschillende verdachten hadden geschoten 'die werden geïdentificeerd in commandostructuren aan de overzijde van de gele lijn.' Israëlische soldaten moeten zich volgens het bestand van oktober terugtrekken achter die lijn in de Gazastrook. Het leger maakte niet duidelijk of de verdachten gewapend waren of op welke manier ze een bedreiging vormden.
Israël controleert nu iets meer dan de helft van de Gazastrook. Het Israëlische leger zei op de hoogte te zijn van de melding over slachtoffers in het gebied en dat het de details van het incident onderzoekt.
Belga/Redactie
De ernstigste hongersnood in de Gazastrook is voorlopig voorbij. Dat meldt de Integrated Food Security Phase Classification (IPC), onderdeel van de VN en de meest gerenommeerde organisatie als het aankomt op het vaststellen van hongersnood. Er zijn ook geen delen van Gaza die in hongersnood verkeren. Dat die acute nood nu verdwenen is, wil niet zeggen dat alle voedselproblemen verholpen zijn.
De IPC spreekt nog steeds van een humanitaire crisis. Momenteel komen dagelijks zeshonderd tot achthonderd vrachtwagens met humanitaire goederen de Gazastrook binnen. Hongersnood ligt volgens de IPC nog steeds op de loer, zodra de toestroom van goederen zou afnemen of stoppen.
Een algemene staat van hongersnood wordt uitgeroepen indien zeker een vijfde van de bevolking een extreem tekort aan toereikend voedsel kent en er dagelijks twee op tienduizend mensen sterft van de honger. Het aantal Gazanen in hongersnood was op het dieptepunt in augustus een half miljoen, als gevolg van de Israëlische aanvallen en blokkade van hulpgoederen.
Momenteel hebben er volgens het IPC nog honderdduizend Gazanen ‘een catastrofale gezondheid’. Indien het bestand en de humanitaire hulp aanhoudt, is de verwachting dat dit in april van komend jaar minder dan tweeduizend mensen zullen zijn.
Dylan van Bekkum
Israël gaat de komende vijftien jaar grote hoeveelheden aardgas leveren aan Egypte. Dat maakte premier Benjamin Netanyahu gisteravond bekend in een videotoespraak. Volgens hem gaat het om de ‘grootste energiedeal in de geschiedenis van Israël’ en is hiermee 34,7 miljard dollar gemoeid. De helft daarvan moet in de Israelische staatskas belanden. De Egyptische regering heeft de deal vooralsnog niet officieel bevestigd.
Israël stelde de formele goedkeuring van de deal maandenlang uit, omdat de voorwaarden niet gunstig zouden zijn. Nu zou het onder stevige druk van Washington toch zijn handtekening hebben gezet. President Donald Trump wil later deze maand namelijk een top organiseren tussen Netanyahu en de Egyptische president Sisi, om in te zetten op regionale stabiliteit en uitbreiding van de Abraham-akkoorden.
De gasdeal is bedoeld om de betrekkingen tussen de twee buurlanden te verbeteren, die door de oorlog in Gaza flink verslechterd zijn. Egypte is uitgesproken kritisch op het Israëlische geweld in de Gazastrook.
Voor Egypte komt de overeenkomst op een cruciaal moment. Het land kampt met een energiecrisis en gaf de afgelopen jaren miljarden uit aan de import van vloeibaar aardgas, nadat de binnenlandse productie vanaf 2022 begon terug te lopen.
Het gas zal de komende vijftien jaar worden geleverd door het Amerikaanse energieconcern Chevron. Het grootste deel is afkomstig uit het Leviathan-gasveld voor de Israëlische kust, mede-eigendom van Chevron. De leveringen zullen de gasstromen naar Egypte bijna verdrievoudigen en de afhankelijkheid van Israëlisch gas daarmee sterk vergroten.
Uma Kagenaar
VN-topman Antonio Guterres heeft vandaag een beroep gedaan op de Houthi’s en hun tegenstanders in Jemen om in te binden zodat het geweld in het land niet uitloopt op een nieuwe burgeroorlog. Guterres deed dit na de opmars van rebellen in het zuiden van Jemen.
Rebellen van de Zuidelijke Overgangsraad (STC), tegenstanders van de Houthi’s in het noorden, claimen twee provincies te hebben ingenomen. De rebellen maken deel uit van een coalitie die de Houthi’s bestrijden. De Houthi’s, die gesteund worden door Iran, hebben sinds het begin van de burgeroorlog in 2014 de hoofdstad Sanaa en het noordwesten van Jemen in handen.
De opmars dreigt het staakt-het-vuren te bedreigen dat een eind maakte aan het jarenlange geweld. ‘Ik roep alle partijen op om maximale terughoudendheid te betrachten, de spanningen te verminderen en meningsverschillen op te lossen door middel van dialoog’, aldus Guterres na een bezoek aan Oman en Saoedi-Arabië.
De VN vrezen dat het nieuwe geweld de hulpverlening aan de bevolking nog moeilijker zal maken. Volgens Guterres heeft twee derde van de bevolking, zo’n 19,5 miljoen mensen, humanitaire hulp nodig heeft. ‘Wij moeten ons werk zonder inmenging kunnen uitvoeren’, aldus Guterres.
Stieven Ramdharie
Israël heeft dinsdag zes Canadese parlementsleden die vanuit Jordanië de Westelijke Jordaanoever wilden bezoeken, de toegang tot het Palestijnse gebied geweigerd. Volgens de Israëlische autoriteiten wordt de delegatie 'gesponsord door een terroristische organisatie'.
De parlementsleden namen samen met 24 andere Canadezen deel aan een reis die werd georganiseerd door liefdadigheidsorganisatie Canadian-Muslim Vote. Volgens de Israëlische ambassade in Canada ontvangt die organisatie financiering van Islamic Relief Canada, onderdeel van Islamic Relief Worldwide (IRW), die 'door Israël als terroristische organisatie wordt beschouwd'.
Volgens Jenny Kwan, een oppositieparlementslid van de Nieuwe Democratische Partij, werd Iqra Khalid, parlementslid namens de Liberale Partij van de Canadese premier Mark Carney, 'herhaaldelijk geduwd' door een Israëlische agent aan de grens. De Canadese delegatie keerde na te zijn geweigerd terug naar de Jordaanse hoofdstad Amman.
De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Anita Anand liet op X weten dat ze 'de bezwaren van Canada over de slechte behandeling van de Canadezen tijdens hun poging om de grens over te steken kenbaar had gemaakt'.
Israël bezet de Westelijke Jordaanoever sinds de Zesdaagse Oorlog in 1967. Volgens het Internationaal Gerechtshof (ICJ) is de militaire bezetting in strijd met het internationaal recht.
De Oostenrijkse omroep ORF, organisator van het Eurovisie Songfestival in Wenen volgend jaar, heeft aangekondigd niet in te zullen grijpen als er protesten klinken tijdens het Israëlische optreden. Ook zullen Palestijnse vlaggen in het publiek niet worden geweerd.
Daarmee laat de Oostenrijkse organisatie de teugels vieren in vergelijking met de editie van dit jaar in Zwitserland. Daar waren alleen vlaggen toegestaan van deelnemende landen, en werd de Palestijnse vlag geweerd. Dat was overigens geen besluit van de Zwitsers, maar van Songfestivalorganisator EBU.
Ook werden tijdens de voorgaande twee edities de Israëlische inzendingen uitgejoeld en -gefloten. Maar op tv was daarvan nauwelijks iets te horen. De ORF wil ‘niets verbloemen’, zegt uitvoerend producent Michael Krön. ‘Als het aan mij ligt, zullen we niets mooier maken dan het is, want onze taak is om te laten zien wat er is.’
Dit jaar is de Israëlische deelname aan de zangwedstrijd opnieuw beladen. Nederland en vier andere landen hebben besloten het evenement om die reden te boycotten. Daardoor doen komend jaar slechts 35 landen mee, het laagste aantal in ruim twintig jaar.
Jasper Daams
De Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner hebben Europese ministers van Buitenlandse Zaken op de hoogte gebracht van de stand van zaken over de uitvoering van het vredesplan voor Gaza. Dat zegt een EU-functionaris tegen persbureau Reuters. Het tweetal sprak de bijeenkomst van de EU-ministers per videoverbinding toe
President Donald Trump wil graag haast maken met de volgende fase van het vredesplan, nu vrijwel alle gijzelaars of hun lichamen zijn teruggekeerd naar Israël. Over veel van de punten uit de tweede fase bestaat nog veel onduidelijkheid.
Zo is het nog niet duidelijk welke landen troepen zullen leveren voor de geplande internationale stabilisatiemacht. Landen als Turkije hebben gezegd daarvoor open te staan, maar dat valt of staat wel bij de taakopvatting van de troepenmacht. Geïnteresseerde landen voelen er weinig voor om troepen beschikbaar te stellen als die ook moeten meehelpen aan de ontwapening van Hamas. De militante beweging heeft zich daar ook tegen uitgesproken.
Bovendien bestaan er nog vragen over de zogeheten ‘Board of Peace’, die tijdelijk alle zeggenschap krijgt over Gaza. Niet alleen de volledige samenstelling is nog niet naar buiten gebracht, ook is het niet duidelijk hoe de raad precies te werk zal gaan. Bronnen melden aan The New York Times dat een aankondiging over de raad die gepland stond voor rond de kerstdagen naar verwachting wordt uitgesteld naar het nieuwe jaar.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over Israël en de Gazastrook van afgelopen week:
• Volgens Hamas is het bezit van wapens een ‘legitiem recht’ onder het internationaal recht voor volkeren die onder bezetting leven. Zolang er geen Palestijnse staat is, moet elk voorstel in de volgende fases van het vredesakkoord dat recht respecteren, zei Hamas-leider Khalil al-Hayya zondag in een videotoespraak. In dezelfde video bevestigde hij de dood van topcommandant Raed Saad, die zaterdag werd gedood bij een Israëlische aanval in Gaza.
• Palestijnen in Gaza hebben afgelopen week te maken gekregen met onstuimig noodweer door storm Byron. Daardoor zijn vluchtelingenkampen ondergelopen en vervuild met rioolwater en modder. Het noodweer in het zwaar gehavende gebied heeft al geleid tot zeker dertien doden.
• De Israëlische regering heeft negentien Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever een legale status gegeven. Israël gaat bovendien 764 nieuwe woningen bouwen in drie illegale nederzettingen op de Westoever. Daarvoor heeft de extreemrechtse minister Bezalel Smotrich (Financiën) zijn goedkeuring gegeven.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
In zijn kerstpreek op eerste kerstdag hekelde paus Leo de omstandigheden voor de Palestijnen in Gaza. Leo XIV viert zijn eerste kerst als paus.
Hij zei dat het verhaal van Jezus' geboorte in een stal aantoonde dat God 'zijn kwetsbare tent' had opgeslagen te midden van de volkeren in de wereld. 'Hoe kunnen we dan niet denken aan de tenten in Gaza, die wekenlang blootgesteld zijn aan regen, wind en kou?', vroeg hij.
Leo werd in mei tot paus verkozen als opvolger van de met Pasen overleden paus Franciscus. Tijdens de dienst donderdagochtend met duizenden mensen in de Sint-Pietersbasiliek betreurde Leo ook de omstandigheden voor daklozen wereldwijd en de verwoestingen die worden veroorzaakt door oorlogen in de wereld.
ANP
Veertien westerse landen, waaronder Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Nederland, hebben in een gezamenlijke verklaring de legalisering van negentien nieuwe nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever door Israël veroordeeld. Zulke verklaringen laten westerse landen vaker uitgaan in reactie op de legalisatie of bouw van nieuwe nederzettingen, maar net als nu verbinden zij daar veelal geen strafmaatregelen aan.
De regering van premier Benjamin Netanyahu heeft het afgelopen jaar vaart gemaakt met het uitbreiden van nederzettingen. Dat gebeurt onder toeziend oog van de extreemrechtse minister Bezalel Smotrich. Die verklaarde afgelopen weekend trots 19 nederzettingen legale status te geven. Hij maakt er geen geheim van dat dat is bedoeld om het hele gebied te koloniseren en een tweestatenoplossing onmogelijk te maken.
Volgens Smotrich heeft Israël het afgelopen jaar in totaal 69 nederzettingen gesticht op de Westelijke Jordaanoever, ‘een record als geen ander’. Volgens de VN heeft Israël dit jaar plannen voor meer dan 47 duizend woningen in de steigers, meer dan elk jaar sinds de VN in 2017 zijn begonnen dit bij te houden. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Vrede Nu staat het totaal aantal nederzettingen nu op 210. In 2022, toen de huidige regering aantrad, waren dat er nog 141.
‘Zulke eenzijdige acties, onderdeel van een bredere intensivering van het nederzettingenbeleid, schenden niet alleen het internationale recht, maar vergroten ook het risico op een instabiele situatie’, zo reageren de Europese landen op de meest recente legalisatie. Ook België, Canada, Denemarken, Italië, IJsland, Ierland, Japan, Malta, Noorwegen en Spanje hebben de verklaring ondertekend.
Een soortgelijke verklaring lieten een groep van 21 Europese landen in augustus ook al uitgaan in reactie op de Israëlische bouwplannen in het strategische E1-gebied. Israël wil daar duizenden woningen laten verrijzen. Dat zou niet alleen betekenen dat de Westoever in tweeën wordt gesplitst, maar zou ook Oost-Jeruzalem, door Palestijnen aangewezen als de hoofdstad van hun staat, afsnijden van de rest van de Westoever.
Thom Canters
In Bethlehem, op de bezette Westelijke Jordaanoever, vieren Palestijnen voor het eerst sinds het begin van de oorlog in de Gazastrook, nu ruim twee jaar geleden, weer Kerstmis. Op kerstavond zijn duizenden mensen samengekomen op het Kribbeplein in het centrum van de stad, waar weer een grote, verlichte kerstboom staat en waar een fanfare kerstliederen speelt.
De afgelopen twee jaar hebben Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever grotendeels afgezien van openbare kerstvieringen. Met het ingaan van een fragiel bestand in Gaza proberen Palestijnse christenen, die een fractie van de bevolking uitmaken, het feest nieuw leven in te blazen. Bethlehem, de bijbelse geboortestad van Jezus Christus, is voor een groot deel afhankelijk van toerisme.
Kardinaal Pierbattista Pizzaballa, de patriarch van Jeruzalem, gaf dit jaar het startsein voor de kerstvieringen tijdens de traditionele processie van Jeruzalem naar Bethlehem. Hij heeft opgeroepen tot ‘een Kerstmis vol licht’. Op het Kribbeplein bracht hij de groeten over van de kleine christelijke gemeenschap in Gaza, waar hij afgelopen weekend was voor een mis.
De Palestijnse vicepresident Hussein al-Sheikh is de toegang ontzegd tot de kerstvieringen in Bethlehem. Het Palestijnse persbureau Wafa meldt dat zijn konvooi is tegengehouden door Israël voordat het de stad binnen kon rijden. President Mahmoud Abbas had de Al-Sheikh gemachtigd hem te vertegenwoordigen bij de mis in Bethlehem.
Thom Canters
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft wraak gezworen voor een explosie in de Gazastrook. Daarbij raakte een Israëlische militair gewond. Netanyahu heeft Hamas als schuldige aangewezen en beloofde dat Israël met een ‘passende reactie’ zou komen op de vermeende schending van het bestand.
Een hooggeplaatste Hamas-functionaris, Mahmoud Mardaw, stelt op X dat het explosief dat tot ontploffing kwam in de zuidelijke stad Rafah daar is achtergelaten door het Israëlische leger zelf. Rafah bevindt zich achter de zogeheten Gele Lijn, waar het Israëlische leger het voor het zeggen heeft.
Zowel Israël als Hamas hebben elkaar veelvuldig beschuldigd van het schenden van het bestand. Het Israëlische leger heeft vermeende schendingen aangegrepen om (lucht)aanvallen uit te voeren. Volgens het Gazaanse gezondheidsministerie, dat onder controle staat van Hamas, zijn sinds het ingaan van het bestand begin oktober meer dan vierhonderd Palestijnen gedood. Het maakt daarbij geen onderscheid tussen burgers en Hamas-strijders.
De wederzijdse beschuldigingen en de aanvallen over en weer zetten het staakt-het-vuren onder druk. Intussen komt de tweede fase van het vredesvoorstel – dat de naam draagt van Amerikaanse president Donald Trump – nauwelijks van de grond. Israël wil dat Hamas zich ontwapent, maar de militante beweging weigert dat te doen zolang Israël de Gazastrook blijft bezetten en er geen concrete uitkomst is op een tweestatenoplossing.
Thom Canters
Lees hier ook: Gebrekkige voortgang van ‘vredesplan’ voor Gaza begint pijnlijk te worden voor Trump
Het Israëlische parlement is in een eerste van meerdere nog te volgen stemmingen akkoord gegaan met het opzetten van een commissie die onderzoek gaat doen naar de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023. Vanuit de oppositie en de Israëlische samenleving klinkt grote kritiek op het plan, omdat de regering van premier Benjamin Netanyahu grote invloed kan uitoefenen op hoe het onderzoek wordt uitgevoerd.
In plaats van een onafhankelijke commissie met leden die benoemd worden door het Hooggerechtshof, heeft de regering ervoor gekozen zichzelf een flinke vinger in de pap te geven bij de samenstelling. De commissie moet volgens het wetsvoorstel worden aangewezen door de parlementsvoorzitter, in overleg met de regering en de oppositie, en vervolgens worden goedgekeurd door twee derde van het parlement.
Slagen zij daar niet in, dan mogen zowel de coalitie als de oppositie drie leden naar voren schuiven. Als een van beide kampen dat boycot, dan mag de parlementsvoorzitter de overgebleven plekken vullen. De huidige voorzitter is lid van Netanyahu’s partij Likud. Netanyahu heeft bovendien aangekondigd dat hij de leiding neemt over het comité dat het mandaat van de onderzoekscommissie bepaalt.
De oppositie heeft grote kritiek op de plannen, omdat de regering hiermee de mogelijkheid krijgt om de schuldvraag te verhullen en om verantwoordelijkheid te ontlopen. Om die reden weigert de oppositie ook mee te werken aan het samenstellen van de commissie. Familieleden van gijzelaars en nabestaanden van de aanslag hebben ook felle kritiek geuit op de plannen.
De stemming in de Knesset was de eerste in een reeks aan stemmingen over het voorstel, voordat het definitief wordt.
Omdat Netanyahu tot dusver nog geen groot, onafhankelijk onderzoek had ingesteld, hebben verschillende instanties al zelf hun handelen tegen het licht gehouden. Zowel de Israëlische binnenlandse inlichtingendienst Shin Bet als het leger hebben na onderzoek toegegeven grote fouten te hebben gemaakt in aanloop naar 7 oktober.
Thom Canters
Lees hier ook: Verontwaardiging in Israël: Netanyahu geeft zichzelf de leiding over onderzoek Hamas-aanval
Israël investeert de komende tien jaar ruim 90 miljard euro om de wapenproductie meer naar het eigen land te halen. Dat heeft premier Benjamin Netanyahu vandaag gezegd tijdens een ceremonie voor nieuwe piloten. Zo hoopt hij minder afhankelijk te worden van andere landen.
Sinds het uitbreken van de oorlog met Hamas op 7 oktober 2023 heeft Israël zijn militaire uitgaven drastisch verhoogd. In 2024 gaf de Israëlische regering bijna 40 miljard euro uit aan defensie, 65 procent meer dan een jaar ervoor. Voor de begroting van dit jaar werden opnieuw tientallen miljarden euro’s gereserveerd.
Hoewel de Israëlische wapenindustrie een van de meest geavanceerde ter wereld is, leunt het land voor zijn wapens zwaar op de import uit de VS. Daar moet verandering in komen, vindt Netanyahu. ‘Ik weet niet of een land volledig onafhankelijk kan zijn, maar we zullen ernaar streven om erop toe te zien dat onze wapens zoveel mogelijk in Israël worden geproduceerd.’
Jasper Daams
Het Israëlische leger zal zich niet volledig terugtrekken uit de Gazastrook, ondanks afspraken daarover in het staakt-het-vuren met Hamas. Tijdens een bijeenkomst op de Westelijke Jordaanoever heeft de Israëlische minister van Defensie Katz gezegd dat Israël ‘diep in Gaza’ zit en het gebied ‘nooit zal verlaten’. Hij kondigde aan dat Israël militaire buitenposten wil opzetten in het noorden van Gaza en benadrukte dat een militaire aanwezigheid in het gebied noodzakelijk is om ‘veiligheidsredenen’.
Het staakt-het-vuren, dat met Amerikaanse bemiddeling tot stand kwam, bestaat uit drie verschillende fases. Nu alle onderdelen van de eerste fase zijn afgerond, waaronder de overdracht van alle levende en dode gijzelaars, moet de tweede fase ingaan. In deze fase moet Hamas zich ontwapenen en zou het Israëlische leger zich volledig uit Gaza terugtrekken. Dat ligt politiek gevoeliger. Afgelopen weekend werd in de Verenigde Staten verder over onderhandeld.
Katz lijkt met zijn uitspraken afstand te nemen van de afspraak om Gaza te verlaten. Hij kondigde aan om de militaire buitenposten te willen bouwen op plekken waar vroeger Israëlische nederzettingen stonden, maar die sinds 2005 verlaten zijn toen het Israëlische leger zich daar terugtrok. Enkele uren later nuanceerde hij dat het bij deze plannen nadrukkelijk gaat om militaire posten en niet om nieuwe burgernederzettingen.
Premier Benjamin Netanyahu heeft tot dusver nog niet gereageerd op de uitspraken van zijn minister. De premier heeft herhaaldelijk gezegd dat Israël geen plannen heeft om nederzettingen in Gaza te heropenen, al pleiten meerdere ministers uit zijn uiterst rechtse coalitie daar wel voor. Israël gaat in 2026 naar de stembus, waarbij de kwestie van nederzettingen naar verwachting een belangrijk thema zal worden.
Uma Kagenaar
Het Israëlische kabinet heeft unaniem besloten de onafhankelijke radiozender Galei Tzahal, ook wel bekend als Israel Army Radio, uit de lucht te halen. Defensieminister Israel Katz pleitte al maanden voor het schrappen van de militaire zender, omdat die te kritisch zou zijn over de ‘waarden van het Israëlische leger’. De radiozender mag vermoedelijk tot maart volgend jaar blijven uitzenden.
De baas van Army Radio, Tal Lev-Ram, zegt het besluit te willen aanvechten bij het Hooggerechtshof. Ook procureur-generaal Gali Baharav-Miara, die het Israëlische kabinet van juridisch advies voorziet, is kritisch. Volgens haar baart de beslissing ‘zorgen over politieke inmenging in publieke nieuwsvoorziening en persvrijheid.’ Dat onderstreept de Israëlische vereniging voor journalistiek.
Galei Tzahal, dat in Israël vooral bekend staat onder de afkorting Galatz, krijgt al langer kritiek van Israëlische defensieministers. Dat komt vooral doordat de militaire radiozender wordt gefinancierd door de overheid en in eerste instantie bedoeld was als spreekbuis voor Israëlische soldaten en hun familie. Inmiddels is de zender verworden tot een onafhankelijke nieuwsbron, die ook veel door journalisten wordt geraadpleegd.
Army Radio is bovendien regelmatig kritisch op het Israëlische militaire beleid. Desondanks vervult het ook nog steeds de rol van spreekbuis voor het Israëlische leger. Vanwege die ambigue positie is in het verleden geprobeerd om de zender te privatiseren, of de topfuncties te laten bekleden door overheidsloyalisten. Het is echter de eerste keer dat een Israëlische regering probeert de onafhankelijke zender geheel te verbieden.
Dana Holscher
Lees ook het profiel over Israel Army Radio, van defensiespecialist Stieven Ramdharie: Het Israëlische leger heeft een radio-omroep met nieuws en opinie, tot grote ergernis van de eigen regering
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Saar, heeft joden in westerse landen opgeroepen zich in Israël te vestigen om zo te ontsnappen aan het toenemende antisemitisme. Zijn oproep komt er een week na de dodelijke aanslag op Bondi Beach in Sydney, waarbij vooral de bezoekers van een joods feest werden geviseerd.
'Joden hebben het recht om overal in veiligheid te leven. Maar we zien en begrijpen heel goed wat er gebeurt, en we beschikken over een zekere historische ervaring. Vandaag de dag worden joden overal ter wereld vervolgd', zei Saar zondag bij het aansteken van de kaarsen naar aanleiding van de laatste dag van het joodse feest Chanoeka. 'Ik roep de joden van Engeland, Frankrijk, Australië, Canada, België daarom op: kom naar het Israëlische grondgebied, kom naar huis.'
Volgens de Israëlische terugkeerwet van 1950 heeft iedere jood ter wereld het recht om naar Israël te emigreren - de zogenaamde alia - en het Israëlische staatsburgerschap te verkrijgen.
Belga
Lees ook: Israël legaliseert nog eens negentien nederzettingen op Westelijke Jordaanoever
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zal president Donald Trump nieuwe plannen voorleggen om Iran aan te vallen als beide leiders elkaar eind deze maand ontmoeten. Israël maakt zich grote zorgen dat Iran het raketarsenaal uitbreidt en fabrieken voor uraniumverrijking weer opbouwt. Dit meldt de Amerikaanse omroep NBC News.
Netanyahu zou Trump diverse opties voorleggen hoe de VS kunnen meedoen aan Israëlische bombardementen of zo’n aanval militair kunnen ondersteunen. Dit hebben bronnen die op de hoogte zijn van Netanyahu’s voornemen bevestigd tegen de omroep. Het topoverleg tussen Trump en Netanyahu is gepland voor 29 december in Washington.
De VS bombardeerden de belangrijkste Iraanse verrijkingsinstallaties in juni na een dagenlange Israëlische aanval op het nucleaire programma en militaire installaties van Iran. Volgens Trump hebben de Amerikaanse bombardementen, met de zwaarste bommen uit het arsenaal van de VS en Tomahawk-kruisraketten, de verrijkingsinstallaties ‘compleet weggevaagd’. Maar volgens Israël zou Teheran de locaties weer herstellen.
Ook fabrieken waar ballistische raketten worden geproduceerd en die Israël kunnen bereiken, zouden volgens Israëlische inlichtingendiensten opnieuw opgebouwd worden. Een nieuwe militaire operatie zou volgens Netanyahu nodig zijn om te voorkomen dat Iran weer een militair gevaar gaat vormen voor Israël en de regio.
Trump waarschuwde Iran deze week om het raketprogramma niet te herstellen. Hij deed een beroep op Iran om onderhandelingen te beginnen en een akkoord te sluiten. Anders zouden de VS ‘daar ook een einde aan maken’, zei Trump, doelend op het Iraanse raketprogramma. ‘Wij kunnen hun raketten heel snel uitschakelen, we hebben enorme macht’, benadrukte de president.
Stieven Ramdharie
Twitter bericht wordt geladen...
Minstens vijf Palestijnen, onder wie kinderen, zijn om het leven gekomen bij Israëlische beschietingen op een vluchtelingenkamp in de Gazastrook, ondanks het staakt-het-vuren. Dat meldt een woordvoerder van de door Hamas gecontroleerde civiele bescherming vrijdag. Volgens het Palestijnse persbureau Wafa vielen er vrijdag zes doden.
Het Israëlische leger zei dat soldaten op verschillende verdachten hadden geschoten 'die werden geïdentificeerd in commandostructuren aan de overzijde van de gele lijn.' Israëlische soldaten moeten zich volgens het bestand van oktober terugtrekken achter die lijn in de Gazastrook. Het leger maakte niet duidelijk of de verdachten gewapend waren of op welke manier ze een bedreiging vormden.
Israël controleert nu iets meer dan de helft van de Gazastrook. Het Israëlische leger zei op de hoogte te zijn van de melding over slachtoffers in het gebied en dat het de details van het incident onderzoekt.
Belga/Redactie
De ernstigste hongersnood in de Gazastrook is voorlopig voorbij. Dat meldt de Integrated Food Security Phase Classification (IPC), onderdeel van de VN en de meest gerenommeerde organisatie als het aankomt op het vaststellen van hongersnood. Er zijn ook geen delen van Gaza die in hongersnood verkeren. Dat die acute nood nu verdwenen is, wil niet zeggen dat alle voedselproblemen verholpen zijn.
De IPC spreekt nog steeds van een humanitaire crisis. Momenteel komen dagelijks zeshonderd tot achthonderd vrachtwagens met humanitaire goederen de Gazastrook binnen. Hongersnood ligt volgens de IPC nog steeds op de loer, zodra de toestroom van goederen zou afnemen of stoppen.
Een algemene staat van hongersnood wordt uitgeroepen indien zeker een vijfde van de bevolking een extreem tekort aan toereikend voedsel kent en er dagelijks twee op tienduizend mensen sterft van de honger. Het aantal Gazanen in hongersnood was op het dieptepunt in augustus een half miljoen, als gevolg van de Israëlische aanvallen en blokkade van hulpgoederen.
Momenteel hebben er volgens het IPC nog honderdduizend Gazanen ‘een catastrofale gezondheid’. Indien het bestand en de humanitaire hulp aanhoudt, is de verwachting dat dit in april van komend jaar minder dan tweeduizend mensen zullen zijn.
Dylan van Bekkum
Israël gaat de komende vijftien jaar grote hoeveelheden aardgas leveren aan Egypte. Dat maakte premier Benjamin Netanyahu gisteravond bekend in een videotoespraak. Volgens hem gaat het om de ‘grootste energiedeal in de geschiedenis van Israël’ en is hiermee 34,7 miljard dollar gemoeid. De helft daarvan moet in de Israelische staatskas belanden. De Egyptische regering heeft de deal vooralsnog niet officieel bevestigd.
Israël stelde de formele goedkeuring van de deal maandenlang uit, omdat de voorwaarden niet gunstig zouden zijn. Nu zou het onder stevige druk van Washington toch zijn handtekening hebben gezet. President Donald Trump wil later deze maand namelijk een top organiseren tussen Netanyahu en de Egyptische president Sisi, om in te zetten op regionale stabiliteit en uitbreiding van de Abraham-akkoorden.
De gasdeal is bedoeld om de betrekkingen tussen de twee buurlanden te verbeteren, die door de oorlog in Gaza flink verslechterd zijn. Egypte is uitgesproken kritisch op het Israëlische geweld in de Gazastrook.
Voor Egypte komt de overeenkomst op een cruciaal moment. Het land kampt met een energiecrisis en gaf de afgelopen jaren miljarden uit aan de import van vloeibaar aardgas, nadat de binnenlandse productie vanaf 2022 begon terug te lopen.
Het gas zal de komende vijftien jaar worden geleverd door het Amerikaanse energieconcern Chevron. Het grootste deel is afkomstig uit het Leviathan-gasveld voor de Israëlische kust, mede-eigendom van Chevron. De leveringen zullen de gasstromen naar Egypte bijna verdrievoudigen en de afhankelijkheid van Israëlisch gas daarmee sterk vergroten.
Uma Kagenaar
VN-topman Antonio Guterres heeft vandaag een beroep gedaan op de Houthi’s en hun tegenstanders in Jemen om in te binden zodat het geweld in het land niet uitloopt op een nieuwe burgeroorlog. Guterres deed dit na de opmars van rebellen in het zuiden van Jemen.
Rebellen van de Zuidelijke Overgangsraad (STC), tegenstanders van de Houthi’s in het noorden, claimen twee provincies te hebben ingenomen. De rebellen maken deel uit van een coalitie die de Houthi’s bestrijden. De Houthi’s, die gesteund worden door Iran, hebben sinds het begin van de burgeroorlog in 2014 de hoofdstad Sanaa en het noordwesten van Jemen in handen.
De opmars dreigt het staakt-het-vuren te bedreigen dat een eind maakte aan het jarenlange geweld. ‘Ik roep alle partijen op om maximale terughoudendheid te betrachten, de spanningen te verminderen en meningsverschillen op te lossen door middel van dialoog’, aldus Guterres na een bezoek aan Oman en Saoedi-Arabië.
De VN vrezen dat het nieuwe geweld de hulpverlening aan de bevolking nog moeilijker zal maken. Volgens Guterres heeft twee derde van de bevolking, zo’n 19,5 miljoen mensen, humanitaire hulp nodig heeft. ‘Wij moeten ons werk zonder inmenging kunnen uitvoeren’, aldus Guterres.
Stieven Ramdharie
Israël heeft dinsdag zes Canadese parlementsleden die vanuit Jordanië de Westelijke Jordaanoever wilden bezoeken, de toegang tot het Palestijnse gebied geweigerd. Volgens de Israëlische autoriteiten wordt de delegatie 'gesponsord door een terroristische organisatie'.
De parlementsleden namen samen met 24 andere Canadezen deel aan een reis die werd georganiseerd door liefdadigheidsorganisatie Canadian-Muslim Vote. Volgens de Israëlische ambassade in Canada ontvangt die organisatie financiering van Islamic Relief Canada, onderdeel van Islamic Relief Worldwide (IRW), die 'door Israël als terroristische organisatie wordt beschouwd'.
Volgens Jenny Kwan, een oppositieparlementslid van de Nieuwe Democratische Partij, werd Iqra Khalid, parlementslid namens de Liberale Partij van de Canadese premier Mark Carney, 'herhaaldelijk geduwd' door een Israëlische agent aan de grens. De Canadese delegatie keerde na te zijn geweigerd terug naar de Jordaanse hoofdstad Amman.
De Canadese minister van Buitenlandse Zaken Anita Anand liet op X weten dat ze 'de bezwaren van Canada over de slechte behandeling van de Canadezen tijdens hun poging om de grens over te steken kenbaar had gemaakt'.
Israël bezet de Westelijke Jordaanoever sinds de Zesdaagse Oorlog in 1967. Volgens het Internationaal Gerechtshof (ICJ) is de militaire bezetting in strijd met het internationaal recht.
De Oostenrijkse omroep ORF, organisator van het Eurovisie Songfestival in Wenen volgend jaar, heeft aangekondigd niet in te zullen grijpen als er protesten klinken tijdens het Israëlische optreden. Ook zullen Palestijnse vlaggen in het publiek niet worden geweerd.
Daarmee laat de Oostenrijkse organisatie de teugels vieren in vergelijking met de editie van dit jaar in Zwitserland. Daar waren alleen vlaggen toegestaan van deelnemende landen, en werd de Palestijnse vlag geweerd. Dat was overigens geen besluit van de Zwitsers, maar van Songfestivalorganisator EBU.
Ook werden tijdens de voorgaande twee edities de Israëlische inzendingen uitgejoeld en -gefloten. Maar op tv was daarvan nauwelijks iets te horen. De ORF wil ‘niets verbloemen’, zegt uitvoerend producent Michael Krön. ‘Als het aan mij ligt, zullen we niets mooier maken dan het is, want onze taak is om te laten zien wat er is.’
Dit jaar is de Israëlische deelname aan de zangwedstrijd opnieuw beladen. Nederland en vier andere landen hebben besloten het evenement om die reden te boycotten. Daardoor doen komend jaar slechts 35 landen mee, het laagste aantal in ruim twintig jaar.
Jasper Daams
De Amerikaanse onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner hebben Europese ministers van Buitenlandse Zaken op de hoogte gebracht van de stand van zaken over de uitvoering van het vredesplan voor Gaza. Dat zegt een EU-functionaris tegen persbureau Reuters. Het tweetal sprak de bijeenkomst van de EU-ministers per videoverbinding toe
President Donald Trump wil graag haast maken met de volgende fase van het vredesplan, nu vrijwel alle gijzelaars of hun lichamen zijn teruggekeerd naar Israël. Over veel van de punten uit de tweede fase bestaat nog veel onduidelijkheid.
Zo is het nog niet duidelijk welke landen troepen zullen leveren voor de geplande internationale stabilisatiemacht. Landen als Turkije hebben gezegd daarvoor open te staan, maar dat valt of staat wel bij de taakopvatting van de troepenmacht. Geïnteresseerde landen voelen er weinig voor om troepen beschikbaar te stellen als die ook moeten meehelpen aan de ontwapening van Hamas. De militante beweging heeft zich daar ook tegen uitgesproken.
Bovendien bestaan er nog vragen over de zogeheten ‘Board of Peace’, die tijdelijk alle zeggenschap krijgt over Gaza. Niet alleen de volledige samenstelling is nog niet naar buiten gebracht, ook is het niet duidelijk hoe de raad precies te werk zal gaan. Bronnen melden aan The New York Times dat een aankondiging over de raad die gepland stond voor rond de kerstdagen naar verwachting wordt uitgesteld naar het nieuwe jaar.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over Israël en de Gazastrook van afgelopen week:
• Volgens Hamas is het bezit van wapens een ‘legitiem recht’ onder het internationaal recht voor volkeren die onder bezetting leven. Zolang er geen Palestijnse staat is, moet elk voorstel in de volgende fases van het vredesakkoord dat recht respecteren, zei Hamas-leider Khalil al-Hayya zondag in een videotoespraak. In dezelfde video bevestigde hij de dood van topcommandant Raed Saad, die zaterdag werd gedood bij een Israëlische aanval in Gaza.
• Palestijnen in Gaza hebben afgelopen week te maken gekregen met onstuimig noodweer door storm Byron. Daardoor zijn vluchtelingenkampen ondergelopen en vervuild met rioolwater en modder. Het noodweer in het zwaar gehavende gebied heeft al geleid tot zeker dertien doden.
• De Israëlische regering heeft negentien Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever een legale status gegeven. Israël gaat bovendien 764 nieuwe woningen bouwen in drie illegale nederzettingen op de Westoever. Daarvoor heeft de extreemrechtse minister Bezalel Smotrich (Financiën) zijn goedkeuring gegeven.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant