Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
De Russische gezant Kirill Dmitriev heeft bij president Vladimir Poetin verslag uitgebracht over zijn gesprekken met de Amerikaanse onderhandelaars van afgelopen weekend. Vermoedelijk ging dat over het Amerikaans-Oekraïense twintigpuntenplan, waarvan president Volodymyr Zelensky vandaag details naar buiten heeft gebracht. Het Kremlin zegt nog bezig te zijn met het formuleren van een reactie.
Het plan dat nu op tafel ligt, is een herziene versie van het 28-puntenplan dat de VS en Rusland eerder hadden opgesteld. Hoewel het gaat om een afgezwakte variant van het Russisch-Amerikaanse plan, ligt de inzet van beide partijen nog altijd ver uit elkaar. Het is dan ook zeer onwaarschijnlijk dat de Russen zullen instemmen met het nieuwe voorstel.
Zelensky zei vandaag nog een reactie van de Russen te verwachten. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov wilde vanochtend nog niet ingaan op het voorstel. Hij voegde toe dat Rusland zijn reactie niet via de media zal communiceren.
Jasper Daams
Kyiv is bereid om zijn troepen terug te trekken uit delen van de regio Donetsk die momenteel nog in Oekraïense handen zijn. Die delen zouden dan een gedemilitariseerde zone worden. Dat is een van de punten uit een nieuw Amerikaans twintigpuntenplan, waarvan president Volodymyr Zelensky de eerste details naar buiten heeft gebracht. Daarin blijven de verschillen met Rusland echter groot.
Het plan komt als reactie op het 28-puntenplan dat de VS vorige maand met Rusland had opgesteld. Daarin stonden enkele punten die werden beschouwd als zeer pijnlijk voor Oekraïne, waaronder het opgeven van bezet gebied. Volgens critici kwam het plan neer op capitulatie van de Oekraïners.
De afgelopen weken hebben Oekraïne en Rusland via de Amerikanen onderhandeld over wijzigingen aan het plan. Dat heeft geleid tot dit nieuwe voorstel. Hoewel Oekraïne iets toegeeft wat Donetsk betreft, lijkt een einde aan de oorlog nog ver weg.
Volgens Zelensky moeten onder meer de huidige frontlijnen worden bevroren en zou er mogelijk een gedemilitariseerde bufferzone kunnen komen tussen het Oekraïense en het Russische gebied. De Russen willen juist al het Oekraïense territorium in de Donbas hebben, inclusief de gebieden die in Oekraïense handen zijn.
Ook over de toekomst van de kerncentrale in Zaporizja zijn beide partijen het nog altijd niet eens. In het nieuwe plan staat dat Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten deze gezamenlijk zouden beheren.
Het voorstel wordt nu voorgelegd aan de Russen. Zelensky verwacht vandaag nog een antwoord uit Moskou. Ook heeft hij opgeroepen tot een ‘ontmoeting met de VS op leidersniveau om de gevoelige kwesties te bespreken’. Of de Russische president Vladimir Poetin daarbij aanwezig zou moeten zijn, zei Zelensky niet.
Jasper Daams
Bij de ontploffing in het zuiden van Moskou zijn vannacht drie doden gevallen, meldt het Russische Onderzoekscomité. Het zou gaan om de twee agenten over wie de autoriteiten eerder meldden dat zij gewond waren geraakt. De derde was volgens Rusland een ‘verdacht persoon’ die het explosief mogelijk heeft laten afgaan.
De explosie vond plaats op de plek waar eerder deze week een Russische legerofficier werd gedood. Rusland houdt er rekening mee dat het ging om een aanslag van de Oekraïense veiligheidsdiensten.
Voorafgaand aan de explosie van vannacht zouden de twee agenten de verdachte hebben benaderd toen hij in de buurt kwam van hun dienstauto. Op dat moment ging het explosief af, aldus het Onderzoekscomité, dat onderzoek doet naar zware misdaden. Oekraïne heeft zich nog niet uitgesproken over mogelijke betrokkenheid.
Jasper Daams
In Moskou zijn twee politieagenten in de nacht van dinsdag op woensdag gewond geraakt bij een 'incident' in de buurt van de plek waar deze week een Russische generaal om het leven kwam, aldus de autoriteiten. Lokale media melden op basis van ooggetuigen dat er sprake was van een explosie.
Het gebied was afgesloten door een grote politiemacht, volgens beelden die door de Russische televisie werden uitgezonden.
Het incident gebeurde in een straat vlak bij de straat waar generaal Fanil Sarvarov, hoofd van de trainingsafdeling binnen de krijgsmacht, maandag om het leven kwam door een explosief dat onder een auto was geplaatst.
Sinds het begin van het Russische offensief tegen Oekraïne in februari 2022 zijn verschillende Russische generaals, lokale functionarissen en publieke figuren die het offensief steunden, omgekomen bij explosies in zowel Rusland als het bezette deel van Oekraïne. Kyiv heeft soms de verantwoordelijkheid voor deze aanslagen opgeëist.
Het Oekraïense leger heeft zich teruggetrokken uit de stad Siversk, gelegen in de regio Donetsk. Dat meldt het Oekraïense leger op Telegram. De terugtrekking was noodzakelijk om ‘levens te redden en de gevechtskracht van de eenheden te behouden’. Russische troepen zouden in en rond Siversk volgens het Oekraïense leger te sterk zijn, door hun ‘aanzienlijke numerieke overmacht’ en ‘constante druk van kleine eenheden onder moeilijke weersomstandigheden’.
Siversk is een kleine stad, maar heeft een groot strategisch belang. De stad vormt een verdedigingslinie voor de enige twee grotere steden in Donetsk die nog in Oekraïense handen zijn: Kramatorsk en Slovjansk. Russische troepen proberen Siversk al sinds juli 2022 in te nemen. Voor de invasie woonden er ongeveer tienduizend mensen in de stad; inmiddels zijn er naar schatting slechts enkele honderden burgers over.
De regio Donetsk speelt een centrale rol in de vredesbesprekingen. Rusland eist de volledige controle over de Donbas, inclusief delen van Donetsk die Rusland momenteel niet bezet. Eerder kwamen de Amerikanen al met het idee om het onbezette deel van Donetsk te veranderen in neutraal terrein, en er een ‘speciale economische zone’ van te maken. Oekraïne houdt tot nu toe voet bij stuk en weigert het resterende deel van Donetsk op te geven.
Begin deze maand claimde Rusland de inname van een andere strategisch belangrijke stad in de Donetsk-regio: Pokrovsk, tachtig kilometer zuidelijker. Kyiv heeft tot dusver ontkend dat het Russische leger de belangrijke logistieke doorvoerplaats geheel heeft veroverd. Met het verlies van Siversk komt het Oekraïense leger onder nog grotere druk te staan aan de frontlinie in Donetsk.
Het is daarmee een zware dag voor het Oekraïense leger, dat tevens werd getroffen door een massaal Russisch bombardement. Drie westelijke provincies zaten vandaag vrijwel volledig zonder elektriciteit.
Uma Kagenaar
Grote delen van Oekraïne hebben te maken met stroomuitval door de zware Russische luchtaanval van vannacht. Vooral het westen van het land is zwaar getroffen. De provincies Rivne, Ternopil en Chmelnytsky zaten vanochtend volgens het Oekraïense ministerie van Energie ‘vrijwel geheel’ zonder elektriciteit.
Eerder vandaag meldden de Oekraïense autoriteiten dat bij de Russische aanvallen drie mensen zijn gedood. Twaalf Oekraïners raakten gewond. Rusland zette bij de aanval meer dan zeshonderd drones en raketten in, waarmee het de vierde grootste luchtaanval was sinds het begin van de invasie.
Door de aanhoudende Russische bombardementen op het elektriciteitsnet krijgen Oekraïense steden steeds vaker te maken met stroomuitval, die bovendien geregeld urenlang duurt. Tijdens periodes zonder elektriciteit zitten mensen doorgaans ook zonder verwarming en stromend water. De temperatuur ligt in het grootste deel van Oekraïne momenteel rond het vriespunt, maar vannacht wordt 5 tot 10 graden vorst voorspeld.
Daan de Vries
Berichtendienst Whatsapp is in Rusland al enkele dagen slecht bereikbaar. Whatsapp, eigendom van Facebook-moederbedrijf Meta, stelt in een verklaring dat de Russische overheid de app geleidelijk probeert te blokkeren.
Volgens de Russische overheidscensor Roskomnadzor doet Whatsapp te weinig om te voorkomen dat gebruikers via de app ‘terroristische daden’ en andere misdaden beramen. De verstoringen volgen volgens Roskomnadzor op ‘herhaaldelijke schendingen’ van de Russische mediawet. Deze zomer gebruikte Rusland datzelfde argument voor een verbod op het voeren van telefoongesprekken via apps als Whatsapp en Telegram. Het sturen van tekstberichten bleef aanvankelijk wel mogelijk.
Tientallen miljoenen Russen maken gebruik van Whatsapp, waarmee de app een van Ruslands populairste berichtendiensten is. Deze week klagen gebruikers dat de app regelmatig crasht en dat verstuurde berichten niet aankomen bij de ontvanger. Critici vermoeden dat het Kremlin westerse berichtendiensten in de ban doet om Russen aan te zetten om over te stappen op Max, een app die in opdracht van de Russische overheid is ontworpen.
Max biedt de autoriteiten de mogelijkheid om het gedrag van Russische gebruikers in de gaten te houden. Door een grootschalige overheidscampagne kunnen Russen al maanden niet om Max heen: de app duikt op in reclamefilmpjes op televisie en online, bekende Russen prijzen Max aan en op alle nieuwe smartphones moet de app standaard geïnstalleerd staan.
Daan de Vries
Het Russische leger heeft vannacht en vanochtend meer dan zeshonderd drones en raketten afgevuurd op Oekraïense steden. Bij de aanval zijn zeker drie doden gevallen. Ook is op verschillende plekken in het land de elektriciteit uitgevallen, waardoor duizenden Oekraïners zonder verwarming zitten. De dodelijke slachtoffers vielen in Kyiv en de West-Oekraïense provincies Zjytomyr en Chmelnytsky.
De Russische aanval van vannacht is de op vier na grootste sinds het begin van de invasie. Volgens de Oekraïense luchtmacht vuurde Rusland in totaal 635 drones en 38 raketten af. De tien grootste aanvallen dateren allemaal van het afgelopen half jaar.
Net als voorgaande jaren heeft Rusland zijn luchtaanvallen op het Oekraïense elektriciteitsnet in aanloop naar de wintermaanden flink opgevoerd, omdat grootschalige stroomuitval in deze periode de zwaarste gevolgen heeft voor de Oekraïense bevolking. De temperaturen liggen in het grootste deel van Oekraïne momenteel rond het vriespunt.
In de Zuid-Oekraïense havenstad Odesa heeft Rusland opnieuw delen van de haven aangevallen. Rusland heeft de haven van Odesa, de grootste van Oekraïne, de afgelopen weken vrijwel dagelijks onder vuur genomen. Ook het elektriciteitsnet van Odesa was vannacht opnieuw doelwit, meldt gouverneur Oleh Kiper.
Daan de Vries
Het Russische leger heeft gisteravond een luchtaanval uitgevoerd op de haven van de Zuid-Oekraïense stad Odesa. Bij de aanval raakten een schip en een onderdeel van de haven beschadigd, meldt Oleh Kiper, de gouverneur van de provincie Odesa. Zondagavond viel Rusland ook de elektriciteitsvoorziening van Odesa aan, waardoor meer dan 100 duizend inwoners zonder stroom kwamen te zitten.
Odesa is de afgelopen weken vrijwel elke dag het doelwit van Russische bombardementen, veelal gericht op het stroomnet en de haveninfrastructuur. De aanval van zondag trof, naast de elektriciteitsvoorziening, onder meer een grote opslagplaats voor plantaardige olie, waarna duizenden tonnen zonnebloemolie in vlammen opgingen. Vrijdag nam Rusland de enige brug onder vuur die de provincie Odesa verbindt met buurland Moldavië. Een andere brug is door aanhoudende Russische aanvallen al langer buiten bedrijf.
Volgens de Oekraïense president Volodymyr Zelensky probeert het Russische leger Oekraïne met de reeks aanvallen ‘de toegang tot de zee te ontzeggen’. Odesa is de belangrijkste havenstad van Oekraïne en speelt een cruciale rol in de Oekraïense graanexport. Sinds de Russische invasie is het economische belang van Odesa verder toegenomen, omdat een groot deel van de Oekraïense kust door Rusland wordt bezet.
Daan de Vries
Oekraïense verzetsstrijders hebben op Russisch grondgebied twee militaire vliegtuigen in brand gezet. Dat meldt de Oekraïense militaire inlichtingendienst. De sabotageactie zou zijn uitgevoerd in de Russische provincie Lipetsk bij een militaire luchthaven, zo’n 340 kilometer van de Oekraïense grens.
Volgens The Kyiv Independent zou de actie minutieus zijn voorbereid door de Oekraïeners, die niet bij het leger horen. Zo zouden ze twee weken lang de roosters van bewakers van de militaire basis hebben bestudeerd, om een moment te vinden waarop ze de beveiliging konden omzeilen. Volgens de Oekraïense militaire inlichtingendienst hebben de vliegtuigen, beide van het type Su-30, voor zo’n honderd miljoen dollar schade geleden.
Sinds de grootschalige invasie van Rusland zijn er in Oekraïne verzetsgroepen actief tegen de bezetting. De groepen zijn vaak strak georganiseerd, en zijn verantwoordelijk voor tientallen sabotageacties sinds 2022. De groeperingen houden zich ook bezig met het inwinnen van militaire inlichtingen en pleegden meerdere liquidaties op Russische militairen en politici.
Dana Holscher
Vrijgelaten Russische krijgsgevangenen worden na hun terugkeer naar Rusland wekenlang ondervraagd door de Russische geheime dienst. Dat schrijft The Wall Street Journal op basis van gesprekken met familieleden van krijgsgevangenen en een vertegenwoordiger van een Russische mensenrechtenorganisatie.
De meeste gevangenen moeten vervolgens gedwongen terugkeren naar het front. Dit terwijl de Geneefse Conventies, die ook door Rusland zijn ondertekend, de inzet van oud-krijgsgevangenen bij oorlogshandelingen verbieden.
Oekraïne en Rusland ruilen geregeld groepen krijgsgevangenen uit. De Russische legerleiding wantrouwt militairen die door Oekraïne gevangen zijn genomen, blijkt uit de verklaringen in The Wall Street Journal. Tijdens langdurige ondervragingen moeten zij bewijzen dat zij zich niet vrijwillig hebben overgegeven, een vergrijp waarop in Rusland een jarenlange gevangenisstraf staat. Dit voorjaar kreeg een vrijgelaten Russische krijgsgevangene 15 jaar cel vanwege ‘vrijwillige overgave’ en desertie.
Na de ondervraging moeten de meeste voormalige krijgsgevangenen terug naar hun militaire eenheid. Hun commandanten ontvangen hen daar met wantrouwen en minachting: sommigen krijgen geen wapens en mogen alleen schoonmaaktaken uitvoeren, anderen worden mishandeld of zonder steun op levensgevaarlijke missies gestuurd.
Daan de Vries
De informatie die de Russische president Vladimir Poetin van zijn generaals krijgt over het verloop van de oorlog in Oekraïne, komt niet overeen met de werkelijkheid. Dat zeggen twee anonieme westerse functionarissen tegen de Britse krant Financial Times. Poetin heeft daardoor een te rooskleurig beeld van de terreinwinst die het Russische leger in Oekraïne boekt, en zou daarom minder geneigd zijn om de oorlog te beëindigen.
Tijdens zijn jaarlijkse persconferentie zei Poetin vrijdag nog dat Rusland ‘langs de hele frontlinie’ aan de winnende hand is. In werkelijkheid heeft Rusland het afgelopen jaar slechts mondjesmaat terrein gewonnen, ten koste van enorme verliezen.
Dat de Russische legerleiding niet altijd eerlijk is tegen de president, bleek eind vorige maand tijdens Poetins bezoek aan een Russisch commandocentrum. Generaal Sergej Koezovlev zei tegen Poetin dat het Noord-Oekraïense stadje Koepjansk geheel in Russische handen was.
Drie dagen later deelde de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een video van zichzelf, gefilmd aan de stadsgrens van Koepjansk. Ook volgens onafhankelijke waarnemers heeft Rusland de stad nooit volledig onder controle gehad. Deze maand wist Oekraïne bovendien een groot deel van Koepjansk te heroveren. De onterechte claim dat Rusland Koepjansk had veroverd, leidde tot woede onder pro-Russische militaire bloggers. Volgens de bloggers brengen de generaals met hun leugens de levens van Russische militairen in gevaar.
Volgens de bronnen van de Financial Times krijgt Poetin ook onjuiste informatie over de militaire krachtsverhoudingen en over de sterftecijfers aan Russische en Oekraïense zijde. De Russische president is er daardoor nog altijd van overtuigd dat Rusland de oorlog op het slagveld kan winnen. Mede daarom heeft Poetin het voor Rusland bijzonder gunstige vredesvoorstel van de Amerikaanse regering naast zich neergelegd, schrijft de krant.
Daan de Vries
In Moskou is bij een explosie een Russische legerofficier om het leven gekomen. Het gaat om luitenant-generaal Fanil Sarvarov, hoofd van de afdeling operationele training van de Russische legerstaf. Een bom onder zijn auto werd tot ontploffing gebracht.
Het Russische Onderzoekscomité is begonnen met een onderzoek. Een woordvoerder heeft gezegd dat er rekening wordt gehouden met verschillende scenario’s. Een daarvan is dat de explosie het werk is van de Oekraïense inlichtingendiensten.
Sinds het begin van de grootschalige invasie zijn meerdere hooggeplaatste Russische militairen gedood bij acties die Moskou toeschrijft aan Kyiv. Begin dit jaar maakte een autobom in Moskou een einde aan het leven van Jaroslav Moskalik, hoofd van het operationele directoraat van de Russische legerstaf.
Thom Canters
Frankrijk is verheugd dat Rusland bereid is tot een direct gesprek tussen de leiders van de twee landen. President Emmanuel Macron ‘verwelkomt’ dat het Kremlin zich openlijk achter het voorstel heeft geschaard, staat in een verklaring van het Elysée van dit weekend. ‘In de komende dagen bepalen we hoe we dat het beste aan kunnen pakken.’
Macron zette afgelopen week de deur open voor de directe gesprekken met president Vladimir Poetin over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. Volgens hem is het in het belang van Europa en Oekraïne ‘om dit gesprek weer op te pakken in de komende weken’. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov stelde daarop dat Poetin daartoe bereid is ‘als er wederzijdse politieke wil is’.
Kort na de grootschalige Russische invasie begin 2022 wierp Macron zich op als bemiddelaar in het conflict. Die gesprekken kwamen echter al snel stil te liggen. Afgelopen zomer spraken Macron en Poetin elkaar weer voor het eerst in drie jaar.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft gezegd dat zijn Europese bondgenoten zich primair moeten richten op de door de VS geleide onderhandelingen. ‘Als dat niets wordt, zullen we allemaal over andere opties nadenken’, zei hij. De VS hebben voorgesteld dat een Russische en Oekraïense delegatie met elkaar om tafel gaan. Zelensky heeft gezegd daartoe bereid te zijn.
Thom Canters
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is bereid tot direct overleg met Rusland in de VS. Zelensky zegt een voorstel van de Amerikaanse regering te steunen. Hij wil wel dat het overleg de weg vrijmaakt voor de vrijlating van de krijgsgevangenen of directe onderhandelingen met de Russische president Vladimir Poetin. De VS hebben voorgesteld om in Florida gesprekken te voeren samen met Oekraïense en Russische vertegenwoordigers.
• In Miami voerden Rusland en de Verenigde Staten afgelopen weekend gesprekken over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. ‘De gesprekken verlopen constructief’, zei Kirill Dmitriev, de speciale gezant van de Russische president Vladimir Poetin, tegen journalisten.
• Tijdens een EU-top in Brussel afgelopen week is geen overeenstemming bereikt over het gebruik van bevroren Russische tegoeden om Oekraïne te steunen. In plaats daarvan leent de EU 90 miljard euro op de kapitaalmarkt.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant