Anna van den Breemer schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
schrijft voor de Volkskrant over grote en kleine levensvragen.
Kerstmis komt eraan. Oftewel: dagen waarop kinderen plotseling moeten stilzitten tijdens het diner om te babbelen met mensen die ze één keer per jaar zien en worden geacht ‘dankjewel’ te zeggen voor cadeaus waar ze niet per se op hoopten. Wat geef je je kind mee over omgangsvormen tijdens de feestdagen?
‘Als je met Kerstmis moet beginnen met etiquette aanleren, dan ben je eigenlijk te laat’, zegt opvoedcoach Tea Adema lachend. Kerst is geen geschikt oefenmoment voor compleet nieuw gedrag. ‘Kinderen die thuis nooit met mes en vork eten, doen dat niet ineens moeiteloos bij het kerstdiner.’
Dat betekent niet dat je het maar moet laten waaien. ‘Bespreek vooraf wat kinderen kunnen verwachten’, zegt Adema. Dat het lang tafelen wordt, dat oom Hans na een paar glazen wijn hard gaat praten en dat oma het belangrijk vindt dat ze kan uitpraten. ‘Iedere familie heeft een gebruiksaanwijzing’, zegt Adema. Door die eigenaardigheden te ‘ondertitelen’ voor je kind, voorkom je verwarring en frustratie. ‘Want kinderen zien en horen veel.’
Gezinscoach Pauline Veenendaal-Houterman benadrukt dat voorbeeldgedrag cruciaal is. ‘Daden zeggen meer dan woorden. Als ouders zelf vriendelijk praten, mensen aankijken en dankjewel zeggen, leren kinderen dat sneller.’ Een preek over hoe het heurt, komt vaak minder goed aan.
In het boek Connoisseur Kids. Etiquette, Manners, and Living Well for Parents and Their Little Ones benadrukt Jennifer Scott het belang van oogcontact maken en een hand geven. Moet je daar als ouder op hameren? Adema: ‘Sommige kinderen vinden dat moeilijk, zeker als ze over een vraag moeten nadenken. Je kan ze aanleren dat ze tussen de wenkbrauwen van de volwassene kijken.’
Betrek je kind bij de voorbereiding. Zo voelen ze zich betrokken en onderdeel van het geheel. ‘Laat jonge kinderen de servetten neerleggen en naamkaartjes maken of tussendoor iets naar de keuken brengen’, zegt Adema. ‘Wij schreven vroeger met stift het menu op kerstballen en die legden we op tafel en maakten kaarsenstandaards door een aardappel uit te hollen.’ Juist die terugkerende rituelen vormen de herinneringen voor later.
Merk je dat een kind onrustig wordt aan tafel, erken dat dan. Adema: ‘Zeg dan: ‘Het duurt ook wel lang, hè?’’ Die bevestiging haalt de druk eraf. Hoe jonger het kind, hoe korter de concentratieboog. Verwacht geen lange gesprekken van peuters en kleuters.
Van jonge kinderen kun je niet verwachten dat ze de conversatie aan tafel op gang houden. ‘Je kan wel samen voorbereiden wat ze aan het gezelschap kunnen vragen’, zegt Veenendaal-Houterman. ‘Vertel vooraf wat je kind gemeen heeft met opa of die aangetrouwde oom. Dat hij vroeger ook op zwemles of voetbal zat.’
Moet je kinderen forceren om iemand te bedanken voor een cadeau? Op haar website schrijft de Amerikaanse etiquette-expert Maralee McKee dat veel mensen de ware betekenis van ‘dankjewel’ niet begrijpen. Het gaat niet om waardering voor het cadeau zelf, maar om erkenning van de moeite die iemand heeft gedaan. ‘Kinderen vinden ‘dankjewel’ zeggen soms oneerlijk als ze het presentje niet leuk vinden. Als ze begrijpen dat het losstaat van hun mening, zijn ze eerder geneigd het te zeggen en het ook oprecht te menen.’
Misschien wel het belangrijkste: blijf zelf rustig. ‘Spanning brengt meer spanning’, zegt Veenendaal-Houterman. ‘Corrigeren werkt beter met een zachte stem dan met een scherpe.’ En onthoud: één kerst waarop alles rommelig loopt, is geen ramp. ‘Leg de lat niet te hoog.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant