is verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over identiteit, polarisatie en extremisme.
Wereldwijd is onder aanvoering van Donald Trump de aanval op de rechtsorde geopend. Steeds vaker is het recht van de sterkste leidend. Het Volkskrant-commentaar bespreekt de belangrijkste verschuivingen van 2025. Vandaag deel 3: hoe de EU zich wapent tegen Big Tech.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Van de noodzaak om Big Tech aan te pakken lijkt het afgelopen jaar vrijwel iedereen verder doordrongen geraakt. In Europa althans. Er is grote steun in de Europese Unie voor pogingen om de schadelijke gevolgen van sociale media, voor kinderen en jongeren, maar ook voor de hele maatschappij en het publieke debat, in te perken met strenge regulering.
Ook in de Verenigde Staten wil een meerderheid van de bevolking dat misinformatie, schadelijke content en polariserende algoritmes worden ingedamd, zo blijkt telkens uit peilingen. Daar staat tegenover dat de Amerikaanse regering de techsector heel welwillend tegemoet treedt. In het land wordt deze houding inmiddels omschreven als de Authoritarian Tech Right. Of iets spottender: de broligarchy.
President Trump omringt zich zoals bekend met techmiljardairs als Peter Thiel, Elon Musk, Alex Karp en Marc Andreesen, die hun selectief-libertarische opvattingen succesvol aan hem opdringen. Big Tech mag geen strobreed in de weg worden gelegd. Nog verontrustender: hun gedeelde afkeer van de democratische rechtsstaat en onafhankelijke media.
‘De broligarchy koestert een diepe afkeer van progressieve principes in het algemeen en van democratie in het bijzonder, die ze niet proberen te verbergen’, schreef econoom Paul Krugman vorige week. Zo heeft Thiel eerder gezegd: ‘Ik denk niet langer dat vrijheid en democratie verenigbaar zijn.’
Van andere techmiljardairs als Jeff Bezos en Mark Zuckerberg zou je hopen dat ze tegenwicht bieden, maar tot dusver bewegen zij vooral mee, net als veel andere instituties, universiteiten en bedrijven die volgens Krugman ‘niet allemaal door lafaards’ worden bestuurd, maar een fiks deel helaas wel.
Bezos dicteerde als eigenaar van The Washington Post welke opvattingen toegelaten worden tot de opiniepagina’s. Het leidde tot een ongekende leegloop van abonnees en redacteuren. Zuckerberg pleit voortdurend tegen regulering, noemde moderatie op Facebook censuur en stopte de samenwerking met duizenden professionele factcheckers. Het deed duizenden mensen begin dit jaar de overstap maken van Whatsapp naar Signal.
Tegen zulke grote krachten is het moeilijk opboksen. Toch is de Europese Unie inmiddels serieus begonnen zich te wapenen tegen Big Tech. Een kort overzicht van de wapenfeiten van dit jaar.
Meta kreeg een boete van 200 miljoen euro en Apple van 500 miljoen euro wegens het niet voldoen aan Digital Markets Act, een EU-wet die eerlijkere concurrentie afdwingt. X moet een boete van 120 miljoen euro betalen vanwege een gebrek aan transparantie, de eerste boete sinds het ingaan van de verordening die de digitale ruimte beschermt tegen de verspreiding van illegale inhoud.
Google kreeg een boete van bijna 3 miljard euro, omdat het concern de concurrentieregels rond online advertenties heeft geschonden. En de Europese Commissie opende deze maand een onderzoek naar Google, omdat het zonder toestemming de video’s van YouTube-gebruikers zou gebruiken om hun AI-model te trainen.
Het komende jaar zal deze strijd tussen de broligarchy en de EU nog veel heviger losbarsten. Halverwege 2026 wordt namelijk de Digital Fairness Act verwacht. Daarmee komt er een verbod op verslavende kenmerken van apps, zoals eindeloos scrollen of notificaties die overmatig gebruik stimuleren. Ook ontwerpfuncties die kinderen verleiden meer geld uit te geven, worden verboden, net als misleidende marketing door influencers.
Nu is het zaak dat de EU de rug recht houdt en de plannen niet afzwakt na verzet, zoals dit jaar óók gebeurde. Dan kan 2026 het jaar van de ommekeer worden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant