Als een buitenstaander, ja als een soort alien, voelde Daniël Kolf zich op straat, én op het podium. Helemaal niet erg. Zeker nu hij dit jaar de Theo d’Or ontving, heeft hij genoeg zelfvertrouwen om van zich laten horen als vooraanstaande acteur van kleur.
schrijft voor de Volkskrant over theater en populaire cultuur
‘Nog één ding’, maant acteur Daniël Kolf (28) begin september een tjokvolle Amsterdamse schouwburg tot stilte. Hij heeft zojuist de Theo d’Or gewonnen, de hoogste Nederlandse toneelprijs, voor zijn rol in De dood van Benny Simons. In zijn vurige dankspeech zijn onder anderen regisseur Shady El-Hamus, zijn Surinaamse adoptieouders en zijn vijf kinderen al genoemd. Maar één iemand verdient nog wat extra aandacht.
Hij laat een betekenisvolle pauze vallen en wijst de zaal in. ‘Het grootste applaus is voor mijn vrouw, Leidy Laura.’ De zaal begint te klappen. Een vriend komt het podium op en drukt hem een klein doosje in zijn handen. Kolf gaat langzaam door zijn knieën. De zaal begint te joelen. Het zal toch niet? Ja, toch wel. ‘Wil je met me trouwen?’ Leidy komt het podium op. Kolf schuift de ring om haar vinger. Ze zoenen enkele seconden ten overstaan van een juichende menigte.
‘Het was perfect’, zegt een glunderende Kolf drie maanden later in het café van filmmuseum Eye in Amsterdam. ‘Ik wilde haar al maanden vragen en wachtte op een speciaal moment. Het moment dat ik hoorde dat ik gewonnen had: mijn hoofd was er niet. Toen ik mijn speech las, hetzelfde. Ik was alleen maar bezig met het aanzoek. Als ik nu terugdenk aan die avond, denk ik niet aan die Theo d’Or, maar aan haar. Ik kan winnen wat ik wil. Je kunt me in een film zetten met Denzel Washington en me een Oscar geven. Nee man, zij is de hoofdprijs.’
Toch is het een bijzondere prestatie: na Romana Vrede is Kolf pas de tweede Surinaams-Nederlandse acteur die de toneelonderscheiding in de wacht sleept. In De dood van Benny Simons van theatergezelschap Orkater speelt Kolf het titelpersonage dat na zijn dood zijn familie uit elkaar ziet vallen en gedwongen wordt zijn eigen levenskeuzes te overdenken.
‘Een krachtige en aangrijpende hoofdrol’, aldus het juryrapport. ‘Kolf toont een indrukwekkend scala aan emoties – van woede en wanhoop tot tederheid en twijfel – en weet deze vloeiend met elkaar te verbinden. Zijn spel is gelaagd, naturel en steeds geloofwaardig.’
Kolf begon als jochie in Paramaribo met acteren op de jeugdtheaterschool. Hij had talent en aangezien school ‘nergens heen ging’ werd het kiezen tussen een carrière als professioneel zwemmer (‘ik had twee of drie Olympische Spelen kunnen meepakken’) of theater studeren in Nederland.
Hij werd aangenomen op de toneelschool van Arnhem en verhuisde op zijn 18de naar Nederland. ‘Ik kon niet goed acclimatiseren, niet wennen aan de Nederlandse normen en waarden, het eten. Ik was de enige jongen van kleur in mijn klas. Het westerse repertoire dat ik moest spelen, paste niet bij me. Ik wilde mijn éígen verhalen vertellen, maar daar was geen ruimte voor. Het voelde alsof mijn identiteit van me werd afgenomen.’
Ook aan de toneelschool van Amsterdam lukte het niet, maar een Instagram-story met bevriend acteur Bilal Wahib leidde indirect tot zijn doorbraak. Regisseur Shady El-Hamus was getroffen door de speelse dynamiek tussen de twee en vroeg Kolf voor een hoofdrol in zijn speelfilm De Libi.
Aan de telefoon zei Shady El-Hamus dat hij je tijdens jullie eerste gesprek, voor een 20-jarige, volwassen vond overkomen, maar ook nogal verdwaald.
‘Ja man. Volwassen zou ik niet eens zeggen, maar verdwaald zeker. Ik was alleen. Ik zorgde niet goed voor mezelf. Ik had soms niet eens een adres. Ik sliep in die tijd best vaak op straat. Soms ook op school. Het was een heftige periode, maar ook focking leuk. I was living life. Ik had de vrijheid om te doen wat ik wilde.’
In die tijd ontmoette ik Leidy. Ik was op bezoek bij een vriendin, gewoon een mattie trouwens, en Leidy was haar buurvrouw. Ik zag haar, zij zag mij, en we waren meteen verliefd. Ze was de mooiste vrouw die ik ooit had gezien. Ik was 18, zij 26.
‘Mijn vrouw heeft ervoor gezorgd dat ik verankerde. Ik geloof echt dat zij de reden is dat ik succesvol ben geworden. Ik weet nog dat ze in mijn toenmalige studentenkamer kwam en alles ging herorganiseren. Het zag er niet uit man. Ik was al twee jaar in Nederland maar al mijn kleren zaten nog in mijn koffer. Niks geen kast. Zij heeft me uiteindelijk ook in huis genomen.’
Met Leidy kreeg hij op zijn 22ste zijn eerste zoon, Jeremey. Het jaar erna volgde Randy en inmiddels hebben ze nog een dochter van vijf maanden, Daleiny. Leidy had al een dochter en een zoon, Juleiny (17) en Brentley (15), uit een eerdere relatie, die Kolf beschouwt als zijn eigen kinderen. Ze wonen met z’n allen in Amsterdam-Zuidoost.
‘Elke dag word ik dankbaar wakker. Mijn vrouw is echt een baas, een strijder. Ze heeft me drie kinderen gegeven, drie kinderen voor mij gedragen. Wanneer een vrouw een kind voor je draagt en bevalt, het is onbeschrijfelijk wat dat met je doet als man. Het is zo mooi omdat ze iets van zichzelf offert om leven te geven.’
Wilde je altijd al een groot gezin?
‘Ja, sowieso. Ik ben zelf geadopteerd en ik zie mezelf als het begin van mijn eigen stamboom. Vroeger hadden mensen om me heen altijd veel neefjes, broers, zussen. Ik miste dat: bloedfamilie. Daardoor heb ik altijd het gevoel gehad dat ik een beetje een alien was, dat ik er niet helemaal bij hoorde. Toen ik kinderen kreeg, zag ik voor het eerst iemand die echt op mij leek.
‘Datzelfde gevoel van herkenning had ik ook toen ik mijn biologische moeder zes jaar geleden voor het eerst ontmoette. Het was geweldig. Dezelfde ogen. Hoe ze lachte. Ik voelde meteen dat het klopte, er was veel liefde.’
Wat herinner je je nog van jullie eerste gesprek?
‘Ze heeft haar verontschuldigingen aangeboden en me proberen uit te leggen waarom ze me moest weggeven. Dat ze te jong was. Dat ze als Surinaams-Hindoestaanse vrouw geen kind kon krijgen met een Creoolse man. Er was veel racisme tussen die twee Surinaamse bevolkingsgroepen.
‘Het moet heftig zijn als je je kind achttien jaar niet hebt gezien, en achttien jaar hebt kunnen nadenken over wat je gaat zeggen. We hebben nu een goede band en spreken elkaar regelmatig.
‘Ik weet nog steeds niet wie mijn vader is. Vroeger keek ik altijd naar Spoorloos en droomde ik ervan om ooit zelf op zoek te gaan. Ik denk dat ik ooit een lange tijd vrij ga nemen en een documentaire ga maken over de zoektocht naar mijn vader.
‘Ik voel me verder helemaal niet beschadigd. Ik ben heel goed opgevoed door twee geweldige ouders die nooit ruzie hebben gemaakt voor mijn ogen en tot op de dag van vandaag samen zijn. Met een vader die me heeft geleerd dat een man niet alleen sterk is, maar ook zorgzaam en kwetsbaar kan zijn.’
Wat voor vader ben je zelf?
‘Ik ben precies dat: een vader die heel streng is, ik hoef maar één kick te geven en mijn kinderen luisteren meteen, maar ik ben ook heel lief voor ze. Ik lees veel voor. Ik knuffel. Ik kus. Als ze huilen, ben ik daar. Ik speel en stoei veel met ze.’
Hoe is het om op je 28ste vijf kinderen te hebben?
Het is gewoon te doen. Ik zie mezelf dit echt niet doen als ik 40 ben. Ik kan nu met ze spelen, ze in het rond gooien, zonder pijn aan mijn rug. Soms is het even strijden, bam bam bam. Vroeg opstaan, prima. Zaterdag sport, prima. Randy wordt morgen 5, dus ik moet straks nog naar de winkel zodat hij morgen kan trakteren. We proberen het echt als team te doen.
‘Kijk, als ik 40 ben, kan ik gewoon met mijn wifey gaan chillen op Ibiza. De oudste is dan 29 en zorgt wel voor de jongste, die is dan 12. Ik ga denk ik kinderen maken tot ik 30 ben. Misschien nog eentje, en dan zijn we klaar.
Mis je nooit het wat meer gangbare leven van een 28-jarige acteur, het uitgaan, het sociale leven?
‘Nee man, ik heb crazy smetvrees. Dat is één ding. In het uitgaansleven zie ik alleen maar mensen die gelukkig dóén, maar diep van binnen ongelukkig zijn. Ik voel dat soort dingen aan. Ik zie lost souls op zoek naar liefde, die eerst aan zichzelf zullen moeten werken om liefde te kunnen vinden.’
De zon schijnt door de grote ramen van het Eye en verlicht de nog grotere glimlach van Kolf. Hij draagt een zwart suède pak van Hugo Boss (‘uitgezocht door Leidy’), zijn haren in strakke cornrows naar achteren. Gisteravond stond hij gehuld in een Surinaamse vlag op het podium van het Bijlmer Parktheater ter viering van de 50-jarige onafhankelijkheid van Suriname. Straks, na het interview, geeft hij aan een zaal vol filmproducenten een TedTalk over ‘wat er allemaal fout gaat in de filmwereld op het gebied van diversiteit.’
‘Ik vind het belangrijk om me niet alleen op mijn eigen werk en acteerprestatie te focussen, maar ook voor een positieve verandering te zorgen voor mensen van kleur die na mij komen. Op dit moment zitten er in de filmwereld nog te veel witte mensen op hoge posities, waardoor er structureel te weinig geld en tijd wordt vrijgemaakt voor onze verhalen, die soms een andere manier van werken vereisen.’
‘Een praktisch voorbeeld: een film wordt vaak niet op de volgorde van het verhaal gedraaid, dus soms moet het kapsel van een acteur tussen scènes door veranderd worden. Dat duurt bij mensen van kleur veel langer, want ons haar is veel complexer dan dat van witte mensen. Daar moet rekening mee gehouden worden. Dit is één van de duizenden voorbeelden.’
‘Ik ben een eigen film aan het schrijven en produceren. Ik ben bezig met een eigen solo-theatervoorstelling, en ik wil in de toekomst een eigen productiehuis oprichten om ook zelf subsidie te kunnen aanvragen. Daarbij helpt zo’n Theo d’Or gigantisch. Ik heb nooit een school afgemaakt of een diploma gehaald. Deze prijs voelt als mijn diploma. Mensen luisteren nu naar me. Ik word gezien.’
Is het niet vervelend dat daar een prijs voor nodig is?
‘Ik begrijp het wel. Ik kom niet van hier. Ik voel me nog steeds overal een alien. Zelfs als ik hier het Eye binnen loop zie ik mensen kijken van ‘wat doet hij hier’. Net bij de balie lopen er vier, vijf mensen naar binnen, maar bij mij komen ze even vragen of ze me kunnen helpen. Ik ben het gewend, ik maak het overal mee.
‘Soms kom ik in de foyer nadat ik een theatervoorstelling heb gespeeld en dan komen mensen naar me toe om te zeggen hoe fantastisch ze het vinden, en wat voor goede acteur ik ben. Maar als ik dan buiten een sigaretje sta te roken herkennen diezelfde mensen me niet en zie ik ze denken: wie is dit, wat doet hij hier? Op straat hebben mensen een ander eerste beeld van me, dan in de foyer of op het toneel.
‘Ik ben niet iemand die negatief wordt beïnvloed door dit soort dingen. Ik ben blij een alien te zijn. Het maakt me uniek, een pionier. Het zorgt er wel voor dat ik extra dankbaar ben voor mijn gezin. Mijn lieve vrouw en mijn vijf lieve kinderen houden écht van mij. Thuis word ik gewaardeerd, dus wat mensen buiten van me vinden doet me niet echt iets.’
Je was kortstondig onderdeel van het acteursensemble van ITA, waarom ben je daar zo snel weer weggegaan?
‘Het was hetzelfde als op de toneelschool, het is niet de kunst die ik wil maken. Zij zetten voornamelijk hoogdravende westerse literatuur op het toneel. Ik heb daar twee jaar gezeten en bijna elke dag aan de bel proberen te trekken dat er meer diverse verhalen verteld moesten worden. Dan werd me beloofd dat er in het volgende Kunstenplan wel iets zou komen.
‘Maar kom op, je bent een van de grootste gezelschappen van Nederland, je vertegenwoordigt een diverse stad als Amsterdam en nu maak je toneelstukken die zich afspelen in andere landen? Ik bedoel dit niet als aanval, want ze moeten vooral doen wat ze zelf willen, maar dat is wel de reden dat ik weg ben gegaan. Ze wisten niet goed hoe ze mij in mijn kracht moesten zetten, want het zegt wel iets dat ik wegga bij ITA en meteen een Theo d’Or win.
In je dankspeech zei je: ‘Ik speel geen rol om iemand anders te worden. Ik speel om mezelf zo luid te laten klinken dat niemand ooit nog kan doen alsof ik er niet ben.’ Wat bedoel je daarmee?
‘Anton de Kom (de Surinaamse antikoloniale schrijver en activist, red.) zei: ‘Geen beter middel om het minderwaardigheidscomplex bij een ras aan te kweken, dan dit geschiedenisonderwijs waarbij uitsluitend de zonen van een ander volk worden genoemd en geprezen’. Het is tijd voor onze eigen helden en rolmodellen. Mijn zoontjes kijken de hele dag door mijn films. Ze spelen alles na. Vanochtend liep ik met ze door de winkel en dan zien ze mijn hoofd op de cover van de Varagids. Ik wil zichtbaar zijn voor hen.
‘Als het hier in West-Europa gaat over de zwarte geschiedenis, dan gaat het altijd over pijn en rouw, waardoor mensen in die negatieve cyclus blijven. In Suriname weet iedereen heel goed waar we vandaan komen en hoe onze geschiedenis in elkaar zit. We zijn al verder dan alleen het zwarte verdriet. Daar zijn de verhalen vol van hoop, trots en liefde.’
‘De enige manier waarop de geschiedenis zich niet herhaalt, is door hem te begrijpen. Maar uiteindelijk wordt de geschiedenis geschreven in het hier en nu. Dus hebben we ook in Nederland verhalen van hoop, trots en liefde nodig.’
Om het dan nog maar even over het liefdesverhaal te hebben, wanneer is de bruiloft?
‘Hij staat gepland voor volgend jaar op het strand van de Dominicaanse Republiek, daar komt Leidy vandaan. Leidy heeft voor al onze memorabilia een kast ingericht. Boven op de Theo d’Or staat het doosje waarin de trouwring zat. Die twee zijn voor altijd verbonden.’
Cv Daniël Kolf
1997 Geboren in Paramaribo, Suriname.
2006-2015 Jeugdtheaterschool On Stage van actrice Helen Kamperveen.
2015 Verhuisd naar Nederland.
2016-2017 Artez Toneelschool in Arnhem.
2017-2019 Academie voor Theater en Dans in Amsterdam.
2019 Speelfilm De Libi.
2020 Toneelstuk De Gliphoeve, theatergezelschap Orkater.
2020 Toneelstuk Quake van Theater Utrecht en DOX, genomineerd voor een Arlecchino, een theaterprijs die later is opgegaan in de Theo d’Or.
2021 Serie Follow the Soa.
2021 Speelfilm I Don’t Wanna Dance.
2021 Speelfilm Forever Rich, genomineerd voor een Gouden Kalf.
2023-2024 In het acteursensemble van ITA.
2025 Serie Straatcoaches vs Aliens.
2025 Toneelstuk De Dood van Benny Simons bij Orkater, waarvoor hij de Theo d’Or ontvangt.
Dit is een interview uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant