is verslaggever van de Volkskrant.
‘U noemt de slachting op het Chanoeka-feest in Sydney nog steeds ‘een schietpartij’!? Losers!’
In de redactie-inbox is kritiek weleens welluidender geformuleerd. De mail echoot de sfeer op het platform X afgelopen zondag. Daar waren de pijlen gericht op media die verondersteld ongemakkelijke waarheden over de gebeurtenissen op Bondi Beach zouden verdoezelen. Door aanvankelijk te spreken van ‘een schietpartij’ bijvoorbeeld, in plaats van een terroristische aanval op een joods festival. De toorn richtte zich zeker niet alleen tegen de Volkskrant, maar bijvoorbeeld ook tegen de NOS, de Vlaamse omroep VRT en zelfs De Telegraaf, een titel die op X doorgaans op wat meer applaus kan rekenen.
Zo schamperde Caroline van der Plas over een voorzichtige kop van de NOS. Toen de omroep de kop later op basis van nieuwe informatie specificeerde, schreef de BBB-leider: ‘Wat iedereen al de hele ochtend wist: aanslag gericht op de Joodse gemeenschap in Sydney.’
Er gaapt nogal een professionele kloof tussen ‘wat iedereen al de hele ochtend wist’ en de zorgvuldigheid waarmee redacties te werk proberen te gaan bij nieuws dat nog in ontwikkeling is. Terroristische aanslagen boezemen de bevolking angst in, dat is zelfs de bedoeling. Daarom is terughoudendheid belangrijk: niet te snel grote woorden, geen overhaaste conclusies. Een motief is bovendien vaak nog niet bekend. Is de schutter ‘gewoon’ doorgedraaid, of ideologisch gedreven?
Ombudsvrouw Loes Reijmer behandelt vragen, klachten en opmerkingen over de journalistiek van de Volkskrant. U kunt haar per mail bereiken.
‘We berichten alleen over wat we zeker weten’, zegt de weekendchef van dienst. ‘Duidelijk was dat er een schietpartij had plaatsgevonden en dat op hetzelfde strand een Chanoeka-viering was. Er waren signalen dat er een verband was, dat hebben we ook gemeld. Verder was het wachten op de officiële bevestiging van de Australische autoriteiten.’
Zondagochtend om 11.15 uur verscheen het eerste nieuwsbericht op de site: ‘Minstens tien doden bij schietpartij Bondi Beach in Sydney’. Ruim een uur later werd de kop gewijzigd in: ‘Dodental van ‘terroristische aanval’ Bondi Beach Sydney loopt op tot twaalf’. Dat was op basis van de persconferentie die even daarvoor was gegeven in Australië. De losers-mail kwam pas een uur later binnen op de redactie, toen er in de kop dus al niet meer van een schietpartij werd gesproken. Wellicht heeft de verzender zich heeft laten inspireren door de teneur op X.
Nadat de autoriteiten hadden bevestigd dat er vermoedelijk sprake was van een terroristische aanval, schaalde de redactie op met een liveblog. ‘Een aanslag op Joden is groot nieuws’, zegt de weekendchef. ‘Zeker in de context van toenemend antisemitisme.’
Het contrast was dan ook groot met de voorpagina van maandag: eindejaarsconferences, Pierre Bokma, winst voor Ajax en de reservisten van defensie. En vooral: géén Bondi Beach. ‘Hoe is dit mogelijk?’, mailde een lezer. Ze noemde het ‘een statement’ om de aanslag niet op de voorpagina te zetten.
Zo was het uiteraard niet bedoeld. ‘Op de voorpagina kondigen we tegenwoordig vaak een groot eigen verhaal aan, zoals de reservisten van defensie’, zegt de adjunct-hoofdredacteur. ‘Er staat zelden echt nieuws op, tenzij dat laat in de avond komt en dus ook echt nieuws is voor de papierlezer.’
Over Bondi Beach waren zondagavond weinig nieuwe feiten te melden. Toch was het goed geweest om de aanslag wel een plek te geven op de voorpagina. Niet alleen omdat er vijftien doden te betreuren waren, maar ook vanwege de symbolische betekenis: het bloederige bewijs dat antisemitisme wereldwijd toeneemt, een angstaanjagende ontwikkeling.
Wie de krant opensloeg, vond wel meteen een reconstructie op pagina 3. Die verhaalde invoelend over de gebeurtenissen op het strand, maar het venijn zat in de staart. Daar trachtte de verslaggever de context te schetsen: het aantal meldingen van antisemitisme is in Australië sinds de oorlog in Gaza met 300 procent toegenomen. Hij noemde de ‘bloedige terreuraanslag door Hamas op 7 oktober 2023’ en de Israelische reactie daarop, ‘waarbij al zo’n 70 duizend Palestijnen zijn omgekomen’. En dan de gewraakte zin: ‘Deze doelbewuste massamoord heeft wereldwijd een anti-Israëlische stemming teweeggebracht, die vaak omslaat in antisemitisme.’
Sommige lezers reageerden geschokt. ‘Hier klinkt duidelijk een ‘eigen schuld’ in door. Zoals zo vaak als het over Joodse slachtoffers gaat’, mailde er een. ‘Context hoort te verhelderen, niet te suggereren dat geweld tegen onschuldige burgers begrijpelijk is’, aldus een ander.
De verslaggever vindt dat hij zich zorgvuldiger had moeten uitdrukken. Hij probeerde een complexe context te schetsen in zeer beperkte ruimte, ‘de beknoptheid heeft het gewonnen van de juiste woordkeuze’.
‘Massamoord gebruiken we doorgaans niet in relatie tot oorlog of dit soort conflicten’, zegt de adjunct-hoofdredacteur. ‘We willen consistent zijn in de terminologie. Bovendien kan deze zin de verkeerde indruk wekken over antisemitisme.’ De zin werd online verwijderd met een naschrift. Terecht ook, want hij leidde af van de kern van het verhaal.
Normaliter kijken vier ogen naar een tekst voordat deze online gaat: een eindredacteur en de chef. Alleen was de weekendchef, die op deze nieuwsrijke dag een extreem lange dienst van 7 uur ’s ochtends tot 10 uur ’s avonds draaide, net even druk met iets anders op het moment dat de auteur het stuk klaar had. Een ervaren eindredacteur zou het stuk onder handen nemen, de chef ging ervan uit dat het goed kwam. De eindredacteur sloeg er niet op aan. Dat kan altijd gebeuren, en daarom lezen idealiter meerdere mensen mee. Bij gevoelige onderwerpen ligt de krant immers onder een vergrootglas, zo blijkt uit bovenstaande voorbeelden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant