Wereldwijd is, onder aanvoering van Trump, de aanval op de rechtsorde geopend. Steeds vaker is het recht van de sterkste leidend. Het Volkskrant-commentaar bespreekt de belangrijkste verschuivingen van 2025. Deel 1: de nationale politiek.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Precies een jaar geleden vatte de minister-president wat moed. In het jaar 2025 zou er geregeerd gaan worden! De voornaamste aanwijzing daarvoor zag hij in het feit dat de ministerraad het vlak voor kerst eens leek te zijn over de Asielnoodmaatregelenwet – de kern van alles waar Dick Schoofs ploeg voor wilde staan.
Het vervolg is bekend. De behandeling verzandde in oneindig getreuzel, waarna de PVV het draagvlak midscheeps torpedeerde met het amendement over de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Het jaar 2026 nadert en de Eerste Kamer moet nog aan de mondelinge behandeling beginnen.
Intussen bleven de voormalige coalitiepartners PVV, VVD en BBB in de campagne gewoon volhouden dat de Spreidingswet voor de verdeling van asielzoekers zo snel mogelijk moest worden ingetrokken – met alle bestuurlijke en organisatorische problemen van dien. Een beter bewijs bestaat er niet voor de stelling dat het op de rechterflank van de Kamer ontbreekt aan oprechte animo om effectief asielbeleid te voeren. Stel je voor dat er te weinig overblijft om over te klagen.
Wie naar de concrete resultaten in het Staatsblad kijkt, zou kunnen denken dat het kabinet-Schoof weinig tot niets heeft bereikt, en dus ook weinig schade heeft aangericht.
Maar tussen al het geruzie door was dit ook een regeringscoalitie met hoofdpersonen die van de Maccabi-rellen in Amsterdam een algemeen integratieprobleem probeerden te maken, die het noodrecht wilden misbruiken om het parlement te omzeilen, die onafhankelijke journalistiek voortdurend in een kwaad daglicht zetten, die zonder blikken of blozen voorstelden om te discrimineren bij de verdeling van sociale huurwoningen en die andersgezinde demonstranten tot terroristen wilden bestempelen.
Het besef dat een gezonde rechtsstaat gebaat is bij tegenspraak en controle om te voorkomen dat het recht van de sterkste gaat gelden, was in deze coalitie ver te zoeken. Te veel prominente Nederlandse politici sluiten zich aan bij de internationale, autocratische tendens die de democratie probeert te versimpelen tot ‘de meerderheid beslist’.
Een lichtpunt is dat die houding niet onopgemerkt is gebleven. De verkiezingsuitslag bood genoeg reden tot zorg, maar het is ook een feit dat de regeringspartijen samen 37 zetels inleverden. Twee politieke leiders die campagne voerden met de belofte van het herstel van het democratisch ethos in Den Haag kwamen juist bovendrijven en hebben nu het voortouw in de formatie.
Dat wordt een waagstuk, zeker nu het lijkt uit te draaien op een minderheidskabinet dat is aangewezen op de constructieve opstelling van alle democratisch gezinde krachten in het parlement. Zoveel kansen krijgt het bestuurlijk ingestelde politieke midden misschien niet meer om te bewijzen dat het in staat is tot constructieve samenwerking.
Bij alle kritiek die straks ongetwijfeld mogelijk is op het nieuwe regeerakkoord, is het te hopen dat genoeg Kamerfracties die gedachte in het achterhoofd houden. Deze week bleek uit onderzoek van I&O Research dat ‘bescherming van de democratie’ onder kiezers inmiddels geldt als het belangrijkste doel van een nieuw kabinet. Dat kunnen Rob Jetten en Henri Bontenbal niet alleen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant