De VS plaatsen opnieuw twee rechters van het Internationaal Strafhof op de sanctielijst. Aanleiding is een gerechtelijk vonnis over een onderzoek naar Israëlische oorlogsmisdaden in de Palestijnse gebieden.
is verslaggever voor de Volkskrant
Sancties van de Amerikanen hebben vergaande gevolgen voor de magistraten in Den Haag, zoals een boycot van het bankwezen en techbedrijven. Het gaat om een rechter uit Georgië en een uit Mongolië. Zij verwierpen eerder deze week een beroep van Israël, waardoor het onderzoek naar oorlogsmisdaden in de Palestijnse gebieden kan doorgaan.
Het Internationaal Strafhof (ICC) vervolgt individuen die worden verdacht van bijvoorbeeld genocide en oorlogsmisdaden. Op dit moment vervolgt het onder meer Omar al-Bashir en Rodrigo Duterte, de voormalige presidenten van respectievelijk Sudan en de Filipijnen. Sinds 2021 doet het hof ook onderzoek naar misdaden op de Westoever en in Gaza.
Eind 2024 vaardigde het arrestatiebevelen uit tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en voormalig minister van Defensie Yoav Gallant. Zij zouden een cruciale rol hebben gespeeld bij vermeende oorlogsmisdaden in Gaza. Israël en de Verenigde Staten, die het hof niet erkennen, hebben zich daar van meet af aan tegen verzet.
Sinds deze zomer heeft de regering-Trump al zes rechters en twee aanklagers van het hof op de sanctielijst geplaatst. Ze zijn daar een van de vijftienduizend mensen op de lijst, waarop verder voornamelijk leden van Al-Qaida en IS, maffiosi en leiders van autoritaire regimes staan.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio, haalde donderdag hard uit naar het Strafhof. Er is volgens hem sprake van een ‘machtsoverschrijding’. Omdat de VS en Israël het ICC niet erkennen, mogen er wat Rubio betreft ook geen burgers worden onderzocht. Hij waarschuwt dat de VS zullen blijven reageren ‘met aanzienlijke en tastbare gevolgen’.
Dat is geen overdrijving, want de effecten van Amerikaanse sancties worden ver buiten de VS gevoeld. Zo mogen Amerikaanse bedrijven geen zakendoen met mensen op de sanctielijst. Daardoor worden die in de praktijk ‘teruggestuurd naar de jaren negentig’, zei de gesanctioneerde Franse rechter Nicolas Guillou (50) eerder tegen Le Monde.
Amazon, Airbnb en Paypal hebben zijn accounts gesloten; banken weigeren betalingen. ‘De sancties hebben invloed op alle aspecten van mijn dagelijks leven’, zei hij, wat hem een ‘permanente angst en machteloosheid’ bezorgt.
Ook de Canadese rechter Kimberly Prost (67) sprak tegenover Al Jazeera over het ‘verlammende’ effect van de sancties . Zij stond eerder toe dat het Strafhof onderzoek doet naar vermeende oorlogsmisdaden in Afghanistan, waar mogelijk ook Amerikaanse soldaten bij betrokken waren.
‘Je hebt geen creditcards meer, het maakt niet eens uit welke bank hem heeft uitgegeven. Hoe bestel je een Uber? Hoe boek je een hotel? Hoe voer je simpele transacties uit, hoe sluit je abonnementen af?’
Het ICC noemt de sancties ‘betreurenswaardige pogingen’ om hun werk te belemmeren. Het benadrukt dat het gerechtigheid probeert te brengen ‘aan slachtoffers van de ernstigste misdaden die de mensheid kent’.
De vraag is hoe het Strafhof zich hiertegen kan weren. Nederland heeft als gastland een ‘bijzondere rol’, erkent een woordvoerder van Buitenlandse Zaken vrijdagmiddag. Tegelijkertijd vindt de regering dat ook de andere 124 landen die het ICC erkennen de verantwoordelijkheid hebben om het hof te beschermen.
Onduidelijk is of het ministerie diplomatieke of juridische bijstand verleent aan de gesanctioneerde rechters. De woordvoerder stelt dat het ministerie verschillende dingen doet, maar zegt verder niet te kunnen uitweiden: ‘Dat helpt onze inzet niet.’
Begin deze maand liet het kabinet de Tweede Kamer weten dat het de zorgen over de sancties ‘doorlopend onder de aandacht’ brengt bij de Amerikanen. Ook wees het op de zogenoemde blocking statute, Europese wetgeving die bedrijven kan manen zich vooral niet aan externe boycotregels te houden.
Het kabinet beloofde zich in Brussel ‘hard te maken’ voor het inzetten van die maatregel als de Amerikanen nieuwe sancties afkondigden ‘die het functioneren van het hof naar verwachting ernstig zullen belemmeren’.
Verder denkt het Strafhof zelf na over het vergroten van de ‘digitale onafhankelijkheid’. Begin december lag er nog ‘geen verzoek van het hof aan Nederland om alternatieve ICT-diensten aan te bieden’, aldus het kabinet.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant