Misbruik van recht Ja, boetezaken blijven te lang liggen. Maar als dat je enige echte punt is, kom je er bij de kantonrechter niet in.
Twee mensen kregen in 2023 drie verkeersboetes. Na een vergeefs beroep bij de officier van justitie ging een jurist voor ze in beroep bij de kantonrechter.
De jurist ontkende namens zijn cliënten de overtredingen, maar gaf geen toelichting, ook niet na ontvangst van het dossier met foto’s van de overtredingen. Wel voerde hij aan dat de officier niet had aangeboden de cliënten te horen en dat de zaak te lang was blijven liggen. Op de zitting kwamen de jurist en zijn cliënten niet opdagen.
De kantonrechter wijst erop dat je het recht op het instellen van (hoger) beroep niet mag misbruiken. Van misbruik is sprake als je weet, of hoort te weten, dat jouw zaak evident geen kans van slagen heeft. Of als je beroep zó evident geen redelijk doel dient, dan wel een ander doel heeft dan waarvoor je het gebruikt, dat sprake is van kwade trouw.
Gezien de kale ontkenningen, zonder onderbouwing of toespitsing op de stukken en de foto’s in het dossier, concludeert de kantonrechter dat het de gemachtigde niet (meer) ging om de drie boetes, maar alleen (nog) om de proceskostenvergoeding die je krijgt als je een beroepsgrond terecht voordraagt. De gemachtigde zou daarmee drie keer 907 euro verdienen. Dat is niet alleen kansloos procederen, maar ook te kwader trouw gebruikmaken van de bevoegdheid om beroep in te stellen, oordeelt de kantonrechter.
Het klopte dat de zaak niet binnen een redelijke termijn was behandeld, maar de kantonrechter verbindt daar in dit geval geen consequenties aan. Er wachten duizenden zaken over verkeersboetes op behandeling, zegt de kantonrechter. Door mensen die misbruik maken van het recht om te procederen, moeten andere mensen nog langer wachten.
De kantonrechter verklaart de beroepen niet-ontvankelijk – dat wil zeggen dat hij geen inhoudelijke beslissing neemt. Een proceskostenvergoeding blijft uit.
Als je een verkeersboete krijgt, kun je een bureau inschakelen dat ‘gratis’ de boete aanvecht – het bureau maakt alleen aanspraak op de proceskosten die de rechter toewijst als je geheel of gedeeltelijk gelijk krijgt. Dat betekent niet altijd dat de boete onterecht was, het kan ook gaan om procedurele fouten. Op het verdienmodel van de bureaus is kritiek: het werkt kansloze procedures in de hand en de maatschappij draait op voor de kosten.
Verkeersboetezaken kregen de afgelopen jaren bij de rechtbank Midden-Nederland vanwege capaciteitstekort een lage prioriteit. Persrechter Hans Zuurmond: „Ze werden nog wel ingepland, maar bij ziekte van rechters bijvoorbeeld lieten we zwaardere strafzaken voorgaan. Maar je kunt niet eindeloos blijven doorschuiven. Dankzij organisatorische maatregelen, zoals inschakelen van speciaal geselecteerde en opgeleide rechter-plaatsvervangers, doen we er nu weer veel meer.”
Dat leidde in november en december tot opvallende uitspraken in boetezaken, waaronder de onderhavige, waarin de kantonrechter vanwege ‘misbruik van recht’ het beroep op procedurefouten of overschrijding van de ‘redelijke termijn’ opzijschoof. Het ging bijvoorbeeld om iemand die ondanks fotobewijs ongemotiveerd ontkende door rood te hebben gereden, of om vermindering van de boete vroeg zonder uit te leggen waarom hij niet kon betalen.
De betrokkenen in de onderhavige zaak voerden twee argumenten aan. Dat de officier niet had aangeboden ze te horen, was in het verleden een veel voorkomend punt waarop een proceskostenvergoeding werd toegekend. Inmiddels staat standaard op boetebeschikkingen dat mensen hierom kunnen vragen, en hoe. Rechters gaan sindsdien aan dat argument in het algemeen voorbij.
Het tweede argument was de overschrijding van de redelijke termijn (kortweg: twee jaar vanaf de boete). Normaal krijg je dan 25 procent korting op de boete, en een proceskostenvergoeding. Zuurmond: „In dit vonnis heeft mijn collega opgeschreven: ik lees geen enkel redelijk argument waarom je überhaupt in beroep bent gegaan en dan zeg je by the way dat het te lang heeft geduurd. Je was dus eigenlijk alleen bezig met het krijgen van die vergoeding, dat is misbruik. Daarmee heeft hij echt stelling genomen.”
Zuurmond verwacht dat sommige kantonrechters deze lijn zullen volgen en andere niet. „Zelf zeg ik bij sommige zaken meteen: jajaja, ik snap dat je tot de conclusie ‘misbruik van recht’ komt. In andere zaken moet ik echt nog even nadenken. Deze uitspraken zijn het begin van een discussie.”
Dat de uitkomsten dus per rechter kunnen verschillen, is volgens Zuurmond onvermijdelijk: „Zo ontwikkelt het recht zich. Een individuele rechter geeft een aanzet voor nieuwe jurisprudentie, en uiteindelijk zal het gerechtshof in hoger beroep de verschillende argumenten in verschillende casussen wegen en richting geven.”
Want de kwalificatie ‘misbruik van recht’, dat is niet niks. Zuurmond: „Ik vind dat je als rechter van heel goeden huize moet komen om dat oordeel te geven. Wij willen de burger goed bedienen. De boetes zijn hoog, dus ik snap dat mensen willen dat daar goed naar wordt gekeken. En het is een groot goed dat deze bureaus op een laagdrempelige manier rechtsbijstand bieden. Er wordt vaak lelijk over ze gesproken, maar ze zijn niet allemaal te kwader trouw en ze houden ons ook scherp. Misschien kun je de uitspraak van mijn collega lezen als een oproep aan deze bureaus om hun verantwoordelijkheid te nemen: als een zaak na ontvangst van het dossier kansloos blijkt, trek dan het beroep in.”
Uitspraak: Kantonrechter Rechtbank Midden-Nederland, 2 december 2025, ECLI:NL:RBMNE:2025:6500
Deze rubriek belicht wekelijks rechterlijke uitspraken met economische gevolgen voor mensen of bedrijven
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC