nieuwsbriefNRC Voorkennis
NRC Voorkennis Er zijn cruciale maanden aangebroken voor de toekomst van de digitale euro. Zo beslist de Europese Raad waarschijnlijk morgen positief, waarna het Europees Parlement er komende maanden over zal discussiëren. Maar wat wordt de digitale euro nu precies? In deze XL-aflevering van de NRC Voorkennis leggen we het stap voor stap uit.
De Portugese minister van Financiën Joaquim Miranda Sarmento en zijn Deense evenknie, tevens voorzitter van de ecofin, Stephanie Lose. In de ecofin vorige week werd de introductie van de digitale euro al besproken. Deze vrijdag moet een besluit vallen van de Europese Raad.
Gaat er een digitale euro komen, of niet? Komende half jaar wordt daarover in fases besloten, te beginnen door de leiders van de lidstaten van de Europese Unie, in de zitting van de Europese Raad aanstaande vrijdag. Daarna volgt een discussie en stemming in het Europees Parlement, waarschijnlijk ergens in het voorjaar. Als er groen licht komt – en vooralsnog lijkt het daar op – kan daarna de technische voorbereiding beginnen voor de invoering en kunnen we vanaf 2029 betalen met de digitale euro.
Ho, stop ho, hoor ik jullie denken. We hebben toch al digitaal geld? Op onze bankrekeningen? Ik heb afgelopen maanden meermaals over de digitale euro geschreven, en kreeg telkens deze opmerking van collega’s. En ik gok dat de gemiddelde consument ook die vraag heeft: wat is de digitale euro precies? Daarom: een Digitale euro voor dummies, in een iets langere versie van de NRC Voorkennis dan normaal.
We beginnen bij wat voor geld we nu kennen. Aan de ene kant heb je publiek geld: namelijk contant geld in de vorm van briefjes en munten. Die worden uitgegeven en gegarandeerd door de Europese Centrale Bank en de nationale centrale banken. Gegarandeerd wil zeggen: mocht een biljet beschadigd raken, dan kun je dit inruilen. En ook: de ECB probeert met haar rentebeleid de waarde van die euro’s stabiel te houden, door een al te hoge inflatie te voorkomen.
Dit is een ingekorte versie van de NRC Voorkennis-nieuwsbrief. Twee keer per week schrijft de economieredactie van NRC daarin over economische ontwikkelingen die op de redactievloer tot opwinding leiden. Inschrijven (voor Plus-abonnees) doe je hier:
Inschrijven voor NRC Voorkennis
Aan de andere kant heb je geld op de bankrekening staan, ook wel bekend als giraal geld of privaat digitaal geld. Die ‘euro’s’ zijn eigenlijk een vordering op je bank, oftewel, een soort belofte van de bank dat je je saldo op je bankrekening altijd kan omruilen voor fysiek geld. Om die euro’s te beveiligen tegen een bankroet van de bank, is er een heel systeem van toezicht, kapitaaleisen en een depositogarantie tot 100.000 euro opgetuigd.
Eigenlijk tussen dat cash en giraal geld in, daar zou de digitale euro moeten komen. Een publieke euro, maar dan wel digitaal. Dus niet digitaal geld dat eigenlijk een vordering is op je bank, maar digitaal geld dat echt helemaal van jou is, ook al is dat niet van papier en metaal gemaakt, maar van enen en nullen. En dat je altijd kan inwisselen voor cash, want de ECB kan niet failliet gaan.
Maar waarom eigenlijk? De directe aanleiding voor digitaal centralebankgeld was in 2019 het plan van Facebook voor een eigen munt, de Libra, waarmee je wereldwijd kon betalen. Daar schrokken de centrale banken van, omdat daarmee hun munten, de euro en de dollar bijvoorbeeld, minder gebruikt zouden gaan worden. En als je munt niet wordt gebruikt, verlies je als centrale bank ook de grip die je via je munt uitoefent op de economie. En dreigen ook burgers minder vertrouwen te krijgen in het financieel systeem als geheel.
De dreiging van Libra is inmiddels kaltgestellt door een verbod voor private ondernemingen om zomaar een eigen munt uit geven. Toch is het plan voor de digitale euro doorgezet, waarvoor inmiddels meerdere redenen worden aangevoerd. De belangrijkste twee:
Daarnaast zou de digitale euro ook kunnen helpen bij het weerbaar maken van het Europese betalingsverkeer bij bijvoorbeeld stroomuitval, doordat je ook offline ermee zou moeten kunnen betalen. De digitale euro kan er daarnaast voor zorgen dat iedereen in de eurozone een digitaal betaalmiddel heeft – denk aan mensen zonder vaste verblijfplaats, die nu, als ze geen bankrekening kunnen openen, vaak alleen met cash kunnen betalen.
En dan zou de digitale euro óók nog kunnen helpen bij de verdere eenwording van de Europese markt. Waar een pinpas uit het ene land nog wel eens wordt geweigerd in een ander land, zou dat met de digitale euro verleden tijd moeten worden. Hetzelfde geldt voor betalingen in webwinkels over de grens.
Goed, genoeg over het waarom, terug naar de consument. Want die moet de digitale euro wel gaan gebruiken. Op welke manier gaat de digitale euro dan werken? Momenteel zijn de plannen als volgt:
De vraag is zeer of de Europese consument de meerwaarde van de munt gaat inzien – en of deze de digitale euro wel gaat vertrouwen. Zo zijn er, vooral een paar jaar geleden, zorgen geuit over de privacy: gaat de centrale bank nu mijn transacties zien (zoals je commerciële bank dat nu natuurlijk al kan)? En ook komt steeds terug dat digitaal centralebankgeld programmeerbaar zou zijn, oftewel niet te gebruiken voor uitgaven waar een overheid niet op zit te wachten, zoals drugs of alcohol. Al deze bezwaren zouden getackeld zijn in de verordening die deze vrijdag wordt besproken in de Europese Raad – zo is programmeerbaarheid expliciet verboden. Toch blijven veel criticasters twijfels houden.
Daarnaast is het ook nog zo dat de banken niet staan te springen: zij moeten heel veel regelen om betalingen met digitale euro’s mogelijk te maken – en dat kost geld. En dan is er ook nog het ‘gevaar’ dat als consumenten hun geld kunnen stallen op een veilige ‘ECB-rekening’, ze nog wel eens flink wat spaargeld kunnen gaan verliezen. Dát zou dan weer moeten worden voorkomen met een maximum saldo aan digitaal geld, maar hoe hoog dat moet zijn is nog niet bepaald (en waarschijnlijk kan de hoogte later worden aangepast).
Zijn er na lezing van deze extra lange nieuwsbrief nog vragen bij jullie over de digitale euro? En denken jullie dat deze digitale munt een succes wordt? Mail mij op eva.smal@nrc.nl.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC