Stadsdichter Emirhan X, die de achternaam van zijn vader niet wil dragen, werd dit jaar stadsdichter van Venlo en kreeg het dadelijk aan de stok met de PVV. „Als je een stem hebt, moet je hem gebruiken.”
Emirhan X
De stadsdichter staat te wachten in de deuropening van het leegstaande City Theater in de Vleesstraat in Venlo. Zwarte vlechtjes langs zijn slapen, tatoeages, kettingen en op zijn T-shirt staat in het Engels dat je je verkrachter moet vermoorden. Zijn droevig-bruine ogen zeggen dat je dat allemaal niet zo hoog hoeft op te nemen.
Emirhan X is 24, dichter, zanger, schrijver en rapper. Zijn muziek is hard en rauw, zijn zang grommend, de teksten (als je ze verstaat) best onomwonden. Don’t do moeilijk. Zeg me hoe dan, Geert. Oh nee, Oh nee, kanker boze white boy. Af en toe tettert hij tijdens een optreden op een zurna, een traditioneel Turks dubbelrietinstrument. Dat is vaak het moment dat het publiek aan een moshpit begint. Dolle rondjes draaien in de zaal en hopen dat er een bandlid van het podium springt.
Emirhan X is ook Venlonaar. In juni van dit jaar werd hij unaniem verkozen tot stadsdichter. Nog geen drie maanden later eiste de PVV in de gemeenteraad zijn vertrek. Een stadsdichter hoort neutraal te zijn, argumenteerde PVV-raadslid Denis Donders. En deze stadsdichter had een demonstratie georganiseerd tégen de anti-azc-demonstratie van 13 september. Het Klooster Bethanië in de stad zou gereed worden gemaakt voor de opvang van asielzoekers. 150 mensen protesteerden tegen, 100 door Emirhan X opgetrommelde demonstranten waren vóór.
Een stadsdichter, vond de PVV, hoort álle inwoners van Venlo te vertegenwoordigen. Emirhan X vond dat een stadsdichter een mens met een mening was en geen reclamezuil. En wie weet nou wat een stadsdichter al dan niet behoort te zijn? Precies. Niemand.
De trap op naar boven en nog één. De oude filmzaal is nog intact. Net als het voormalige bioscoopcafé met koepelvormige glas-in-loodbeglazing waar we zitten. Eerst zou het gebouw uit 1907 een kids paintball-hal worden, maar nu is er een plan om er appartementen in te bouwen. Tot die tijd is het in gebruik als broedplaats. Zelf is hij overal en nergens „woonachtig”, zegt Emirhan X. „Beetje moeilijk is het.”
„O ja, ik heb een huis. Ik studeer in Utrecht, ik heb een heel leven in Amsterdam met vrienden en muziek, mijn familie is hier. Het is een mengelmoes van overal en nergens en heel veel in de trein zitten, soms de hele week vier uur per dag.”
Stadsdichter van Venlo Emirhan X in zijn kamer in Arnhem.
Hij studeerde muziekproductie aan het ROC van Amsterdam. Of nee, eerst maakte hij de opleiding voor onderwijsassistent af. „In de les zat ik stiekem beats te maken. Ik deed muziekproductie om het niet meer stiekem te hoeven doen.” En nu studeert hij aan het conservatorium in Utrecht.
„Ik doe richting 3.0, dat is niet klassiek, pop of jazz, maar genre-loos. Je leert omgaan met je instrument, in mijn geval is dat mijn stem. Wat kan ik eruit halen, hoe bereik ik mensen, hoe breng ik mijn boodschap ermee over?”
„Dat ook, ja. Ik zei tegen mijn zangdocent: ‘Ik moet beter leren brullen en schreeuwen op een podium’. Soms treed ik drie dagen achter elkaar op, de vierde dag word ik wakker met een stem alsof ik veertig jaar zware shag heb gerookt.” Hij voelt aan zijn stembanden. „Ze moedigen me aan minder met mijn stembanden te doen.” Trommelt op zijn borstkas. „Meer hier aanspannen.”
„Totaal niet. Mijn moeder is thuis, mijn broertjes die zijn gewoon 18 en 19, mijn zus werkt als apothekersassistent. Ik ben de enige maker. Ik moest mijn moeder vertellen, mijn moeder die drieduizend kilometer is geëmigreerd naar een ander land, die mij super kansrijk heeft gemaakt, die moest ik vertellen dat ik een carrière kies vol risico’s.”
„Ik ben grootgebracht door mijn moeder.”
„Ik ben geboren met een achternaam die ik niet wil gebruiken. Ik heb er moeite in gestoken mijn naam officieel te veranderen, ik dacht, met twee paspoorten, een Nederlands en een Turks, moet dat lukken. Maar nee. Nu denk ik: als ik jou vertel dat dit mijn naam is, dan is dat toch gewoon zo?”
„Ik ben muzikant en schrijver, in tekst en klank kan ik emotie kwijt. Zolang het me nog niet gelukt is me daarin te uiten, gooi ik het niet de wereld in.”
„Iemand vertelde me dat je materiaal kon opsturen naar een jury. Oké, ik probeerde het. De bibliotheek koos mij, het college van B&W keurde het goed, de burgemeester [Antoin Scholten] inaugureerde me. Mijn moeder was erbij. Trotser dan trots. Zie je me alleen optreden met de band, dan denk je dat ik een losgeslagen projectiel ben die niet weet wat-ie wil in het leven. Ik weet heel goed wat ik wil.”
„Als je een stem hebt, moet je hem gebruiken. Ik oefende mijn grondrecht uit met die tegendemonstratie ‘Venlo stèdje van haat en racisme’. Rare situatie. Wij en zij op het stadsplein. We konden elkaar zien en horen. Zij van anti-azc hadden een podium, een speaker en het gore lef om ‘Where is the love’ van de Black Eyed Peas te draaien.”
„In het begin voelde ik me best challa. De PVV probeert het me moeilijk te maken? Kom maar. Ben ik jouw stadsdichter niet? Neem me die titel af dan, dat zegt genoeg. Tot de directie van de bibliotheek me ineens ook begon te censureren. Ze zeiden: je begeeft je in een politiek veld. Yo, zij hadden me dat veld ingetrokken, mensen. Ik kreeg een ultimatum: of je stopt als stadsdichter, of je trekt je terug uit de politiek.”
Emirhan X denkt dat hij zijn zachte g verloor tijdens een verblijf in Turkije.
„De politie kwam dagen voor de demonstratie al informeren of ‘de antifa’ ook naar ons toe zou komen. Hahaha. Wie is ‘de’ antifa? Wij zijn antifa.”
„Tussen de bibliotheek, PVV en mij. Achter de schermen werd ik wel gesteund, maar niemand sprak zich uit. Ik zou als stadsdichter optreden bij een festival, en dan zou er vooraf een statement komen van: kunst is vrij en Emirhan heeft de artistieke vrijheid om te zeggen wat hij wil.” Maar dat gebeurde niet.
In diezelfde maand september deden 35 personen en instanties aangifte tegen hiphop-rapper Bob Vylan. Bij een optreden in Paradiso had hij zich uitgelaten over de Israëlische agressie tegen Palestijnen. Was wat hij zei ‘aanzetten tot haat, discriminatie, opruiing’ of zijn artistieke vrijheid? Het Openbaar Ministerie seponeerde de zaak. Vylans uitspraken waren wel grof, niet strafbaar.
„Ineens kwam solidariteit uit de lucht vallen. Zij namen het wel publiekelijk voor me op. Zo lief, zo dapper, zo warm. Zij zeiden: laat zien dan, die regels waarin staat wat een stadsdichter wel of niet mag zeggen. Ik werd bij de groepsapp van stadsdichters gevraagd en binnen nul tijd lag er een heel document waarmee ze naar de bibliotheek en de pers stapten. En zij moesten toegeven: de regel waarin het een stadsdichter wordt verboden politieke uitlatingen te doen, die bestaat niet.”
„… dan had je een klootzak als stadsdichter gehad. Mag allemaal.”
Hij schaterlacht. „Ik snap ook niet hoe dat kan. Mijn moeder, m’n broertjes hebben ‘m wel. Misschien komt het… In groep 5 ging ik naar Turkije. In m’n eentje bij familie die ik niet kende, zonder Nederlandse mensen om me heen, in een dorp met veertig mensen. Het boerenleven, met koeien, kippen, duiven, honden. Achteraf geweldig om mee te maken, maar toen wilde ik weg. Ik had een kompas gekocht om de weg naar Nederland te vinden. Na een jaar mocht ik ineens naar huis. Mijn Nederlands was te gebrekkig om naar groep 6 te mogen en de zachte g was ik verloren.”
Emirhan X: „De politie kwam vragen of de antifa ook zou komen. Haha, wie is ‘de’ antifa? Wij zijn antifa.”
„Mijn eerste vriendinnetje was Marokkaans, zij deed havo en sprak beter Nederlands dan ik en dat stak. Sindsdien, als ik met mijn vrienden ben, proberen we in elk gesprek een woord te sneaken dat niemand normaliter gebruikt. Dan mag je even uitleggen wat het betekent, en je gaat weer door. Het is lekker om een Nederlander schaakmat te zetten met taal.”
„Nou ja, er zijn er genoeg die een mening over me hebben. Een echte Turk, zeggen ze, kleedt zich niet zo. Loop even rond in Istanbul, ik heb daar outfits gezien waar je u tegen zegt. Sommigen zijn zo trots Turks te zijn, maar hebben geen idee hoe het is om daar te wonen. Eén stap in Turkije en ze worden opgegeten door de jongens daar.”
Om vijf voor twee precies moet hij weg. Waarheen eigenlijk? De politie, zegt hij. Aangifte doen wegens intimidatie en belediging. Na zijn laatste optreden met de band in Venlo waren er een paar jongens die de Hitlergroet brachten en aan het „siegheilen” waren. „En toen we er wat van zeiden werden we uitgemaakt voor kankerhomo’s.” Hij bleef ongedeerd, de drummer moest naar het ziekenhuis. Dat werd nog een mini-relletje toen de moeder van de drummer, documentairemaker Sunny Bergman, een foto van hem op Instagram zette met bebloed gezicht en diverse hechtingen.
De komst van het azc in het Klooster Bethanië en het verzet ertegen brachten niet alleen de stadsdichter in problemen. „De bewoners van Venlo hebben laten zien dat ze maar één vijand hebben. En dat is hun eigen burgemeester!”, zei woordvoerder Dennis Bekkema van de anti-azc-werkgroep. Toen hij Scholten daarna op Facebook ook nog „een gezwel” noemde, werd er aangifte tegen hem gedaan wegens belediging.
Het Venlose azc werd een landelijke kwestie. PVV-Kamerlid Marina Vondeling riep in mei de eigen PVV-minister Marjolein Faber ter verantwoording toen burgemeester Scholten had gezegd dat hij niet van plan was direct extra politie in te zetten als het azc er eenmaal was. Geert Wilders twitterde het filmpje van dat debat en zette eronder: „De PVV staat pal voor de inwoners van Venlo!”. Sindsdien zijn de bedreigingen aan het adres van de burgemeester zo toegenomen dat hij wordt beveiligd. Eind november plaatste commissaris van de koning Emile Roemer een advertentie in dagblad De Limburger: ‘Limburg trekt een streep’. Volksvertegenwoordigers moeten onbevreesd hun werk kunnen doen, zei hij.
Emirhan X heeft Emile Roemer één keer ontmoet. Het leek hem een „goeie gast” die zegt waarover hij, Emirhan, dicht. „Zaadjes haat zaaien is fascisme oogsten.”
Emirhan X (zijn officiële achternaam wil hij niet gebruiken) werd in 2000 geboren in een Turks-Nederlands gezin in Apeldoorn. Hij groeide op in Venlo.
In 2018 deed hij eindexamen vmbo-t, daarna volgde hij mbo-opleidingen onderwijsassistent en muziekproductie. Momenteel studeert hij aan het conservatorium in Utrecht.
Deze zomer werd hij benoemd tot stadsdichter van Venlo.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC