Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: Duitsland-correspondent Remco Andersen ziet hoe Duitse journalisten achter een van antisemitisme betichte collega gaan staan.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Deze maand viel een storm van kritiek over de correspondent in Israël en de Palestijnse gebieden van de Duitse publieke omroep, ARD. De berichtgeving van Israël-correspondent Sophie von der Tann zou zich kenmerken door een patroon van pro-Palestijnse eenzijdigheid, waarin Israël telkenmale (ten onrechte) als agressor figureert.
Von der Tann is verantwoordelijk voor ‘demonisering van Israël’, zei ’s lands ambassadeur in Duitsland. Ze is ‘het gezicht van de nieuw-Duitse Joden- en Israëlhaat!’, schreef de adjunct-woordvoerder van de Israëlische strijdkrachten op X.
Daags na deze aanvallen ontving Von der Tann echter, samen met de ARD-correspondent voor Turkije en Iran, de Hanns-Joachim-Friedrichs-Preis voor uitmuntende televisiejournalistiek. Een ‘schandaal van de publieke omroep’, aldus een opiniestuk in Die Welt. De journalist ‘polariseert’, volgens een opiniestuk in de Jüdische Allgemeine.
Antisemitisme tiert nog altijd welig in het Westen en Duitsland is bepaald geen uitzondering. Waartoe dat kan leiden, toont het bloedbad op Bondi Beach in Australië.
De beschuldiging van antisemitisme is óók een beproefde manier van de huidige Israëlische regering, en veel van diens internationale pleitbezorgers, om critici het zwijgen op te leggen. In weinig landen is zo’n beschuldiging effectiever dan in Duitsland. En in weinig landen worden Israël-critici zo snel beticht van antisemitisme.
Duitsland worstelt dan ook als weinig andere landen met de Israëlische oorlog tegen Gaza, die zich al snel ontwikkelde tot massamoord. In Berlijn woont de grootste Palestijnse gemeenschap van Europa. Hun betogingen worden al sinds 2023 zonder uitzondering met veel geweld onderdrukt.
Civicus, een gezaghebbende internationale organisatie, degradeerde daarom deze maand de staat van burgerrechten in Duitsland naar ‘belemmerd’ wegens ‘de voortdurende en alomvattende repressie van Palestijnse solidariteit’. Daarmee valt Duitsland in dezelfde categorie als Hongarije en Zuid-Afrika.
‘Duitsers hebben een narcistische relatie met het jodendom, gericht op hun eigen verlossing, de wil om geheeld te worden’, stelde Deborah Feldman, auteur van de door Netflix verfilmde autobiografie Unorthodox, over haar jeugd in een fundamentalistische joodse gemeenschap, in 2023 in de Volkskrant.
In dat landschap moeten Duitse media en journalisten een weg zien te vinden. Sommigen valt dat heel makkelijk. Bij het Berlijnse hoofdkantoor van Axel Springer, de grootste media-uitgever van Europe en eigenaar van tabloid Bild, wappert al sinds 7 oktober 2023 een Israëlische vlag voor de deur.
Maar ook kwaliteitsmedia hielden lang vast aan vertrouwde waarden. Steun voor Israël vormt voor Duitsland al tachtig jaar een veilige morele haven, deel van de omgang met haar verleden.
De Berlijnse krant Tagesspiegel liet Gaza-nieuwsbrieven consequent beginnen met leed in Israël, ook als het slechts ging om schade door neergevallen raketten, en noemde Palestijnse doden dan onderaan. De activistische journalist Fabian Goldmann analyseerde van ruim twee jaar Gaza-berichtgeving in Tageschau, Die Zeit, Der Spiegel en Bild. Conclusie: voor elke krantenkop uit Palestijnse bron, komen er negen uit Israël.
ARD-correspondent Sophie von der Tann haalde zich begin december (opnieuw) de woede van pro-Israëlische stemmen op de hals, nadat ze bij een gesprek met de Beierse regeringsafgevaardigde voor antisemitisme zou hebben gezegd dat de Hamas-terreur van 7 oktober een ‘voorgeschiedenis’ heeft. In Duitsland is het nog redelijk gangbaar om iemand die zoiets zegt de bagatellisering van Hamas-terreur in de schoenen te schuiven.
De zaak-Von der Tann heeft echter iets losgemaakt. Ook in Duitse media staat Palestijns leed de laatste tijd meer op de voorgrond, al blijft Berlijns politiegeweld tegen betogers vrijwel onbesproken.
Nu een vooraanstaand journalist zó persoonlijk wordt aangevallen, leidt dat tot een uniek en bijna unaniem mediaverzet tegen zelfverklaarde verdedigers van Israëlische belangen. Maar liefst 72 Duitse journalisten die werken in en aan het Midden-Oosten ondertekenden een online steunbetuiging aan Von der Tann.
De vakjury van de eerdergenoemde Hanns-Joachim-Friedrichs-Preis roemde haar als een ‘crisisbestendige en onverschrokken correspondent’ die ‘er niet voor schroomt dingen bij hun naam te noemen.’
‘Wereldwijd staat kritische journalistiek in toenemende mate onder druk door autoritarisme, populisme, en doelgerichte desinformatie’, zei Andreas Voßkuhle, van 2010 tot 2020 president van het hoogste Duitse grondwettelijke Gerechtshof, bij de uitreiking.
Buiten organiseerden zo’n honderd betogers een zwijgend protest. ‘Is de ARD de persafdeling van de anti-Israël-beweging?’ vroeg één van de bordjes.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant