Een communicatiesatelliet van het Amerikaanse bedrijf Starlink heeft onlangs zijn koers moeten verleggen om een botsing met een Chinese satelliet te vermijden. Zulke incidenten dreigen vaker te ontstaan, nu het zwerk boven ons hoofd steeds voller raakt.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Er zat nog zo’n 200 meter tussen Starlink-6079 en een Chinese satelliet die net de ruimte in was geschoten. Dat lijkt veel, maar met de snelheid waarmee satellieten rond de aarde razen – oplopend tot 28 duizend kilometer per uur – zit een ongeluk in een klein hoekje. Vandaar dat het Amerikaanse bedrijf Starlink vorige week uit voorzorg de koers van sonde 6079 verlegde.
In een bericht op X verwijt Michael Nicolls, een van de directeuren van Starlink, de Chinezen dat ze onverantwoord te werk zijn gegaan. ‘Als satellietexploitanten verzuimen de vluchtgegevens van hun kunstmanen te delen kunnen uiterst gevaarlijke bijna-botsingen ontstaan in de ruimte.’
Het Chinese bedrijf dat de satelliet in de ruimte afleverde, CAS Space, wast zijn handen in onschuld. Voor alle lancering controleren de Chinezen of ze vrij baan hebben, zo melden ze op X. ‘Dat is een verplichte procedure.’ De bijna-botsing deed zich voor bijna 48 uur nadat de Chinese satelliet zich had losgemaakt van de draagraket. ‘Tegen die tijd zat onze missie er al lang op’, meldt het bedrijf. Ergo: niet CAS Space valt iets te verwijten, maar de eigenaar van de Chinese satelliet, die niet bij naam wordt genoemd.
Het incident laat weer eens zien dat het zwerk boven ons hoofd steeds drukker wordt en daarmee de kans op ongelukken toeneemt. Er cirkelen momenteel bijna 15 duizend actieve satellieten rond de aarde, naast nog eens 30 duizend grote stukken ruimteschroot, van stilgevallen kunstmanen tot delen van raketten. Dat is het puin dat vanaf aarde in de smiezen wordt gehouden.
Daarnaast vliegen er miljoenen stukjes door mensen gemaakte rommel in een baan om de aarde, inclusief moeren, bouten en een handschoen die de bemanning van het internationaal ruimtestation (ISS) tijdens ruimtewandelingen uit haar handen heeft laten vallen. Sommige van die brokstukjes vliegen met hoge snelheid door de kosmos en kunnen schade veroorzaken.
Het ISS is gebouwd om de botsingen met kleine objecten te weerstaan. Toch verlegt het ruimtestation zeker een keer per jaar zijn koers, omdat een iets groter stuk ruimtepuin op zijn pad verzeild raakt.
De tienduizend kunstmaantjes van Starlink, het bedrijf van miljardair Elon Musk voor satellietcommunicatie, zijn kwetsbaarder voor het zwerfafval van de ruimtevaart. Die moeten vaker een veilig heenkomen zoeken. In de eerste zes maanden van dit jaar gebeurde dat al 144 duizend keer.
De bemanning aan boord van de Chinese tegenhanger van het ISS, het ruimtelab Tiangong, heeft minder geluk. Daar is onlangs een capsule die drie taikonauten terug naar aarde had moeten brengen zo beschadigd geraakt door rondvliegend ruimtepuin, dat hij niet langer te gebruiken valt. De uitval van Shenzhou-20 schopt het hele ambitieuze ruimtevaartprogramma van China in de war.
Het gevaar van ruimterommel zal alleen maar groter worden, aangezien de wereld in een hoog tempo kunstmanen de ruimte inknalt. Tegen het jaar 2030 zullen er 58 duizend satellieten door de kosmos vliegen, aldus berekeningen van de Amerikaanse rekenkamer in 2022. Anderen schatten dat het er eerder 100 duizend zullen zijn. En juist Starlink zal daarvan de meeste leveren. Dat verwacht dat zijn netwerk de komende jaren uitdijt tot meer dan 34 duizend sondes.
Starlink lanceert deels ook nieuwe sondes om de kunstmaantjes te vervangen die defect raken en door de dampkring tuimelen en verbranden. Starlink verliest er een tot twee elke dag, berekende de astronoom Jonathan McDowell van het Smithsonian Center for Astrophysics in Cambridge (Massachusetts) onlangs.
Drukker wordt het verder omdat grote techbedrijven werken aan netwerken van kunstmaantjes die kunstmatige intelligentie (AI) vanuit de ruimte mogelijk moeten maken. Chatbots vreten veel stroom en water, en op aarde begint daar nu al een gebrek aan te ontstaan. Dus zoeken ondernemingen als Google en OpenAI het hogerop. In het ijskoude heelal hebben AI-datacenters geen koeling nodig, terwijl de zon er altijd schijnt. Zonnepanelen daar hebben geen last van het verschijnsel dag en nacht door een aarde die om zijn as draait.
Het overvolle zwerk herbergt ook een ander risico, schreven wetenschappers woensdag. Bij een grote verstoring zoals een zonnestorm, waarbij de zon een overdosis elektromagnetische straling op de aarde afvuurt, kunnen satellieten zo van slag raken dat ze het vermogen verliezen om elkaar uit de weg te gaan.
Als de zon een keer alle kunstmanen knockout slaat, leidt dat binnen drie dagen tot botsingen, aldus het team van Princeton University. Ze bedachten er een variant op de doomsday clock voor en doopten die de CRASH Clock (Collision Realization and Significant Harm).
In 2018, voor Starlink begon tienduizend kunstmanen de kosmos in te slingeren, zou een crash 121 dagen op zich laten wachten. Als er de komende jaren nog eens tienduizenden satellieten bijkomen voltrekt de ramp zich misschien eerder in uren dan in dagen. ‘Het is griezelig om dit te bedenken’, stelt teamleider Sarah Thiele in New Scientist.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant