De Oekraïense slagkracht opvoeren in de strijd tegen Rusland is niet alleen in het belang van Oekraïne, maar ook in dat van ons.
Midden in een wervelwind aan diplomatieke inspanningen rondom een mogelijke vredesdeal komen donderdag en vrijdag Europese regeringsleiders bijeen om een besluit te nemen over Europese steun aan Oekraïne. Het is hard nodig dat de EU hierover duidelijkheid verschaft. De schijnbare patstelling aan het front krijgt steeds meer het karakter van een uitputtingsslag, met een reële kans dat Rusland aan het langste eind trekt.
Donald Trump verraste de EU en Oekraïne nu al een paar keer met ‘vredesplannen’ die in feite neerkwamen op capitulatie van Oekraïne, en met de boodschap aan Rusland dat het loont om met geweld Europese grenzen te veranderen. Gelukkig wisten Europese leiders dat tot nu toe te voorkomen met snel en slim diplomatiek manoeuvreren.
De contouren van de ‘deal’ waarover nu gesproken wordt, lijken wat beter voor Oekraïne dan de eerdere pogingen. Maar er is nog geen akkoord, en dat maakt het extra belangrijk dat de EU niet in reactieve modus langs de zijlijn toekijkt, maar juist nu gehoor geeft aan de oproep van de Oekraïense president Zelensky en de onderhandelingspositie van Oekraïne versterkt. En dat kan, namelijk met een besluit over financiële steun dat duidelijk maakt dat Europa op een geloofwaardige manier bereid en in staat is om de steun op te voeren en zo de slagkracht van Oekraïne te versterken.
Dat is niet alleen in het belang van Oekraïne, maar ook van ons. In zijn speech in Berlijn wees Navo secretaris-generaal Mark Rutte op de dreiging van Rusland als belangrijke reden om de eigen defensie-uitgaven te verhogen. Europese leiders hebben vaker gezegd dat als Oekraïne niet slaagt in haar verzet tegen Rusland, dit de dreiging naar ons vergroot. Daarom zou de boodschap moeten zijn: investeer niet alleen in je eigen defensie, maar zorg er allereerst voor dat Oekraïne zich nu kan weren tegen Rusland en een zo sterk mogelijke positie aan de onderhandelingstafel krijgt.
Over de auteur
Heino van Houwelingen is voormalig Nederlands diplomaat, en voormalig medewerker van de Buitenlandse Dienst van de EU.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Recente cijfers laten zien dat het Uur U daar is om de vele Europese steunverklaringen waarheid te laten worden. In het begin lukte het met kunst en vliegwerk om het wegvallen van Amerikaanse steun redelijk op te vangen, waarbij sommige lidstaten, waaronder Nederland, een onevenredig groot deel voor hun rekening namen. Maar inmiddels dreigt 2025 het jaar te worden met de minste internationale steun sinds het begin van de oorlog.
Om het tij te keren lanceerde de Europese Commissie het voorstel om bevroren Russische tegoeden te gebruiken om steun toch min of meer te handhaven. Dat lijkt aantrekkelijk: het laat Rusland zelf betalen voor het vechten tegen de ellende die het land zelf aanricht.
Naast het probleem dat dit voorstel de Oekraïense positie niet echt versterkt, kleven hier meer nadelen aan: we verspelen met het gebruiken van die tegoeden een belangrijk drukmiddel dat Europa juist een plek aan tafel verschaft. Het eenmalige karakter van dit Europese geitenpaadje zendt ook de verkeerde boodschap: als het erop aankomt, zal de EU dit niet volhouden.
De tegoeden staan grotendeels op rekeningen in België, dat terecht opziet tegen toekomstige schadeclaims. Eind vorige maand wees de Belgische premier Bart de Wever in een brief aan commissievoorzitter Ursula von der Leyen ook op mogelijke schade aan de positie van de EU en de euro in het internationale financiële systeem. Los van deze bezwaren is de interne verdeeldheid die dit voorstel zaait een probleem.
De EU kan het zich, juist nu, niet veroorloven om Oekraïne met lege handen te laten staan. Daarom is er ook gewerkt aan een plan B: een gezamenlijke Europese lening. Dat is ook een veel beter idee. Zo’n lening is wél herhaalbaar, en geeft een overtuigender signaal aan Rusland dat de EU bereid is om Oekraïne te steunen met wat nodig is, voor zo lang als dat nodig is – omdat dit een diepte-investering is in onze eigen veiligheid, waarvan de lasten eerlijker door de lidstaten worden gedeeld.
Tot nu toe vecht Oekraïne met één arm op de rug, omdat het middelen tekortkomt. Als we kiezen om te investeren met leningen, moeten we er wel voor zorgen dat Oekraïne daarmee ook écht de militaire balans kan ombuigen in haar voordeel. Om die gunstige onderhandelingspositie daadwerkelijk te creëren.
En daarom is er, nu onderhandelingen gaande zijn, dus alle reden toe dat Europa een helder en ambitieus besluit neemt over steun aan Oekraïne. Idealiter met leningen als investering in een uitkomst die in het Europese belang is. Daarmee toont Europa zich betrouwbaar als bondgenoot mét voor Rusland afschrikwekkende diepe zakken. Tegelijkertijd blijft de EU zo een betrouwbaar lid van het internationale financiële systeem.
En die bevroren tegoeden? Die houden hun nut als drukmiddel voor toekomstige onderhandelingen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant