‘Avatar: Fire and Ash’ voelt als een bezoek aan een vakantieoord waar je al bent geweest

is filmredacteur van de Volkskrant.

Pandora. We bezochten de planeet massaal in 2009, vol verwondering over de reuzenstap vooruit in de 3D-techniek. James Cameron toverde een bijna tastbare andere wereld tevoorschijn: een fluorescerend en zwevend woud dat zich bedreigd ziet door de koloniserende en rücksichtslos ontginnende mensheid.

Over de kreupele militair Jake Sully (Sam Wortington) ging het, die in zijn avatarpak aansluiting vond bij het flora- en faunafluisterende Na’vi-bosvolk en zelfs hun prinses Neytiri (Zoe Saldaña) schaakte, vrij naar Pocahontas.

Ruim tien jaar later keerde het bioscooppubliek bijna even massaal terug voor Avatar: The Way of Water (2022), het tweede filmdeel. En dan mocht de door pionier Cameron eigenhandig opgestookte 3D-hausse ondertussen alweer gestokt zijn bij de concurrenten in Hollywood (veel lelijke films, die ook koppijn veroorzaakten), voor Avatar golden zulke euvels en kinderziekten duidelijk niet. Jake, Neytiri en hun kinderen doken onder bij een groenig Na’vi zeevolk, op de vlucht voor de mens: onderwater bleek de 3D-fantasie-natuurpracht zo mogelijk nóg fraaier.

Wel héél gemakzuchtig

En dan is er nu het derde deel. Vooraf stelde Camerons producent Jon Landau dat de personages in deze Avatar meer ‘verdiept’ zouden worden. Vermoedelijk doelt hij op de emotioneel wel héél gemakzuchtig geëxploiteerde verhaallijn rond Jake en Neytiri’s al of niet op te offeren adoptiezoon Spider: de minitarzan met blonde dreadlocks brengt de stam in gevaar met zijn aanwezigheid, daar het mensenjoch óók de biologische zoon is van de kwade (of toch niet helemaal kwade?) kolonel Quaritch.

Een andere toevoeging is de varang, ook wel het ‘asvolk’, een uitermate bozige en met de mensen heulende Na’vi-clan. Eventjes is ze wel een bezienswaardigheid, dat sissende en krijsende stamhoofd (Oona Chaplin) dat de staarten van de goeie Na’vi ‘scalpeert’. Maar waar de eerdere delen de tijd namen om inheemse gebruiken uit te diepen, zijn deze kwade Na’vi enkel eenduidig kwaad.

Westernclichés

Cameron leunt wederom zwaar op alle westernclichés bij de strijd tussen de witte en blauwige soorten, maar voegt weinig toe. Weer al die verkennende gevechten, op weg naar een grote zeeslag, die heus nog wel imposant is, maar ook voorspelbaar en rommelig. Alsof iemand de twee eerdere Avatar-delen in een AI-beeldgenerator heeft geworpen.

Avatar: Fire and Ash paart een recordlengte van 197 minuten aan de sensatie van een bezoek aan een al verkend vakantieoord. Alles al gezien, alles al gedaan.