Mocht er sprake zijn van een AI-bubbel, dan kan dat de pensioenen van miljoenen Nederlanders raken. Pensioenfondsen beleggen meer dan 150 miljard euro in techbedrijven, twee keer zo veel als vijf jaar geleden.
is economieredacteur. Hij schrijft onder meer over kunstmatige intelligentie.
Daarvoor waarschuwt toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB). Dit jaar zijn beurskoersen wereldwijd sterk gestegen, voor een belangrijk deel vanwege hoge verwachtingen over kunstmatige intelligentie. DNB is er niet gerust op dat al die verwachtingen uitkomen en waarschuwt voor ‘de kans op een abrupte correctie’.
In dat geval lopen pensioenfondsen een groot risico. Van hun portefeuille aan beursgenoteerde aandelen zit 43 procent in techbedrijven. Daarvan zit weer de helft in de zeven Amerikaanse techgiganten die bekendstaan als de ‘Magnificent Seven’: Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en Tesla.
In totaal zit 8 procent van het vermogen van de pensioenfondsen in techaandelen. De rest zit onder meer nog in vastgoed, obligaties en cash. Een snelle koersdaling van de techreuzen zou daarmee direct leiden tot grote verliezen en lagere pensioenen. Ook verzekeraars en beleggingsinstellingen zijn volgens DNB kwetsbaar, al leunen zij wat minder op techbedrijven.
Gekeken naar het afgelopen jaar waren beleggingen in de techsector buitengewoon lucratief voor pensioenfondsen. Amerikaanse techaandelen stegen met 20 procent in waarde, ten opzichte van een stijging van 16 procent op de aandelenbeurs als geheel, aldus DNB. Volgens de toezichthouder moeten ze zich desondanks afvragen of ze niet te veel risico lopen.
Amerikaanse techreuzen steken honderden miljarden in de bouw van datacenters en het trainen van de laatste AI-modellen. Vooral Nvidia, marktleider op gebied van AI-chips, profiteert hier direct van: in slechts drie jaar tijd is zijn winst grofweg vertienvoudigd. Hierdoor is het op de beurs het waardevolste bedrijf ter wereld geworden. In oktober tikte het zelfs als eerste een beurswaarde van 5 biljoen dollar aan, al is de waarde sindsdien wat gezakt.
Maar, zo merkt DNB hierbij op: ‘De waarde van techaandelen is sterk afhankelijk van onzekere toekomstige winsten. Er zijn groeiende zorgen over de mate waarin deze ook gerealiseerd zullen worden.’ Chatbots als ChatGPT en Gemini worden dan wel door vele honderden miljoenen mensen gebruikt, of ze winst opleveren is iets anders.
OpenAI, de bouwer van ChatGPT waar onder meer Microsoft en Nvidia veel geld in hebben geïnvesteerd, verwacht volgens een anonieme bron van persbureau Bloomberg nog tot zeker 2029 verlieslatend te zijn. Daarna wil het beginnen met het goedmaken met de miljardenverliezen uit de jaren ervoor.
Naast betalende gebruikers van ChatGPT moet dit geld komen van ‘nieuwe categorieën waarbij het lastig is om specifiek te worden’, aldus OpenAI-topman Sam Altman in een bericht op X. Hij noemt robotica en ‘AI die wetenschappelijke ontdekkingen kan doen’.
Of er daadwerkelijk sprake is van een bubbel doordat de verwachtingen van beleggers overspannen zijn, kan niemand voorspellen. De techreuzen zelf menen in elk geval nog altijd dat massale investeringen de weg voorwaarts zijn: woensdag onthulde de Amerikaanse nieuwssite The Information dat Amazon overweegt 10 miljard dollar in OpenAI te investeren. In ruil daarvoor zou OpenAI chips en rekenkracht bij Microsoft inkopen.
Niettemin houden ook leiders van techbedrijven er rekening mee dat er sprake is van een bubbel, of een vorm daarvan. Er zit enige ‘irrationaliteit’ in de huidige AI-hausse, zei Sundar Pichai, ceo van Google-moederbedrijf Alphabet, vorige maand tegen de BBC. Mocht er sprake zijn van een bubbel die barst, dan is ‘geen enkel bedrijf immuun, wij ook niet’.
‘Zitten we in een fase waarin investeerders over het algemeen overenthousiast zijn over AI? Ik denk van wel’, zei Sam Altman deze zomer tegen The Verge. ‘Is AI het belangrijkste dat er in lange tijd is gebeurd? Ook dat is naar mijn mening juist.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant