Een omgevallen kerstboom of half leeggelopen, opblaasbare kerstballen, fotograaf Marcel van den Bergh wordt enigszins treurig van wat hij ‘het thema Gemakzuchtige Kerst’ noemt.
Door Robert Giebels
Fotografie Marcel van den Bergh
Jaar in jaar uit wordt Zendmast Lopik aangekleed tot een bijna 400 meter hoge kerstboom die voor geen automobilist op de A2, de A12 en de A27 te missen is. Ook niet voor fotograaf Marcel van den Bergh – zoals altijd onderweg naar een klus voor de krant.
‘Verhip’, dacht hij, ‘ze houden het nog steeds vol.’ Voor het zoveelste jaar keek hij naar de tientallen lampen op de draden, die vanaf de felle kerstster bovenin, wijd uiteenlopen naar de grond. ‘Zodat het op een kerstboom lijkt.’
De aanblik van het gevaarte moet de toeschouwer een huiselijk kerstgevoel geven, maar Van den Bergh werd er enigszins treurig van, al wist hij nog niet precies waarom. Dat kwam toen de fotograaf zijn dorp inreed en voor de snackbar een opblaasbaar wintersporthuisje en opblaasarrenslee ontwaarde.
Zodra hij zijn handelsmerk, een mens, in beeld had – ditmaal een pakketbezorger – drukte Van den Bergh af. Weer dat gevoel als bij de zendmast: geen diepe treurnis, maar ook geen warme vrolijkheid. ‘Iets er tussenin’, zegt hij. Wat precies? ‘Kerst omdat het moet.’
Wat doet de fotograaf, die het dagelijks leven in Nederland zo precies mogelijk wil vastleggen, met zo’n gedachte? ‘Ik ga bewust rondrijden en op zoek naar meer voorbeelden.’
Dan blijkt het thema ‘Gemakzuchtige Kerst’ overal. Een omgevallen kerstboom in Rijssen; niemand neemt de moeite de ballen terug te hangen. Omdat de lingeriekraam op de Winterswijkse kerstmarkt staat; zijn er wat puntmutsen over paspoppen gegooid. En van de enorme opblaasbare kerstballen aan een balkon in Goor is er één, bijna twee weken voor kerst, al halfzacht.
‘Opzien tegen kerst, maar meedoen voor de buitenwacht; die sfeer, dat gevoel heb ik geprobeerd vast te leggen.’ Daarin schuilt geen enkel oordeel. ‘Want misschien krijgen de mensen van hun opblaasbare kerstballen en arreslee net zo’n warm kerstgevoel als ik vroeger toen we elke decemberavond liedjes zongen voor een echte boom met echte, gevaarlijk druipende, kaarsen.’
Sinterklaas is het land uit, liefhebbers trekken massaal naar de grote kerstshows in tuincentra. Tussen kerst en kitsch: zakjes ribbelchips en schuursponsjes voor in de boom.
Met feilloos oog voor complexiteit van relaties toont regisseur Joachim Trier een vader die na jaren emotionele afwezigheid de band met zijn dochters probeert te herstellen.
Source: Volkskrant