In de Kasjmirvallei is heroïneverslaving een groeiend probleem. Het collectieve trauma van de regio speelt daarin een rol. ‘De mensen in Kasjmir hebben bijna alles gezien: bomaanslagen, protesten, lockdowns, het verlies van mensen die dicht bij hen staan.’
Door Iva Venneman
Fotografie Jelle Krings
Samad is vastberaden. ‘Dit keer gaat het me echt lukken’, zegt de 25-jarige Kasjmiri. ‘Dit keer wil ik het echt.’ Hij zette vanochtend met trillende handen een vijfde kruisje op de kale muur. Zo veel dagen zit hij al in de afgesloten detoxkamer van de afkickkliniek in Srinagar, de grootste stad van de Indiase Kasjmirvallei.
Samad, die vanwege zijn privacy zijn echte naam niet wil geven, is een van de vele jongeren in de Kasjmirvallei die verslaafd is aan een opioïde; heroïne in zijn geval. 5 procent van de volwassenen uit de noordelijkste regio van India gebruikt het zeer verslavende middel, blijkt uit recente cijfers van het Indiase ministerie van Sociale Rechtvaardigheid en Emancipatie. De meeste verslaafden zijn tussen de 18 en 35 jaar oud. En dat aantal groeit al jaren.
Bij Afkickkliniek de Verzorging, die schuilgaat achter een nondescript metalen hek, groeit de wachtlijst gestaag. Sommige cliënten zitten er maanden. Anderen keren eenmaal ontslagen, binnen enkele weken weer terug.
Verslaving onder jongeren is geen unicum in landen met een hoge jeugdwerkloosheid – in India is het percentage 17 procent. Zeker in een grensgebied als Kasjmir, dat ook nog eens dicht bij een papaverproducerend land als Afghanistan ligt, komt het vaker voor. Het is beschikbaarheid gecombineerd met groepsdruk en verveling. In India worstelt de aan Pakistan grenzende staat Punjab bijvoorbeeld ook al jaren met een drugsprobleem.
Maar in de context van de Kasjmirvallei, waar gewapende milities al jaren naar onafhankelijkheid of aansluiting bij Pakistan streven, worden jongeren nog harder richting drugs geduwd, zegt psychiater Umar Jan, die bij de Verzorging werkt. ‘We zijn sinds vier decennia verwikkeld in politiek conflict. De mensen in Kasjmir hebben daarom bijna alles gezien: bomaanslagen, protesten, lockdowns, het verlies van mensen die dicht bij hen staan.’
Het leidt tot overmatig veel angststoornissen, depressies en posttraumatische stress in de vallei. In 2017 leed maar liefst 45 procent van de bevolking aan een posttraumatische stressstoornis, bleek uit onderzoek. ‘Dat versterkt de kans op middelengebruik’, zegt Jan. ‘Helemaal bij diegenen die nog een onderliggende psychiatrische aandoening hebben, zoals adhd of bipolariteit.’
Samad doodt zijn tijd in de detoxkamer met een spelletje carrom. Het houten speelbord vult zijn eenpersoonsbed. Zijn twee kamergenoten zijn ook twintigers met grote pupillen. Ze stuiteren nog net niet tegen het plafond.
Dan steekt Laila Qureshi (38) haar hoofd om de deur. De in Diemen geboren psycholoog heeft deze kliniek vijf jaar geleden opgericht. Ze is de dochter van Hashim Qureshi, die op 17-jarige leeftijd een Indiaas vliegtuig kaapte om internationale aandacht te vragen voor de onafhankelijkheidsstrijd van Kasjmir. Hij vluchtte naar Nederland uit angst voor vervolging in India, maar vijfentwintig jaar geleden keerde hij alsnog terug naar zijn geboortegrond. Na een jaar in de cel te hebben gezeten, werd hij op borgtocht vrijgelaten vanwege gezondheidsproblemen. De zaak tegen hem loopt nog steeds. Zijn dochter reisde haar vader in 2016 achterna.
‘Het is natuurlijk niet zo dat je vanwege een trauma direct naar drugs grijpt’, zegt Qureshi. ‘Anders was ik, als kind van een vliegtuigkaper, ook wel verslaafd geweest.’
Laila Qureshi
Tegelijkertijd ziet Qureshi wel dat veel Kasjmiri’s moeite hebben om hun emoties onder controle te houden. Dat heeft volgens haar te maken met de voortdurende aanwezigheid van militairen en het verstikkende gevoel dat dat met zich meebrengt. ‘Als je je impulsen moeilijker kunt beheersen, probeer je misschien eerder drugs als iemand het je aanbiedt’, zegt ze. ‘En als je daar eenmaal aan begint, dan ontvouwt zich de normale dynamiek van een verslaving.’
Heroïneverslaving werd voor het eerst een groot probleem in de Kasjmirvallei rond 2016. De vallei werd dat jaar gedomineerd door protesten na de dood van de populaire militieleider Burhan Wani. De drie stuiterende jongens in de detoxkamer herinneren zich die tijd nog goed. De jongste van het stel, een 21-jarige die zichzelf de schuilnaam Tom geeft, ging met vrienden de straat op Burhans begrafenis bij te wonen. ‘Het Indiase leger pakte daarna direct de controle terug.’
Tom vindt het vreemd dat het Indiase leger, nu het al jaren met zo’n groot drugsprobleem wordt geconfronteerd, er niet in slaagt om de drugshandel te stoppen. ‘Het staat hier helemaal vol met militairen’, zegt hij. De Kasjmirvallei is inderdaad een van de meest gemilitariseerde plekken ter wereld. ‘Hoe kunnen er dan zo veel drugs naar binnen komen?’ Hij wordt er wantrouwend van. ‘Het is misschien wel een nieuwe manier om de jeugd het zwijgen op te leggen.’ Het is een complottheorie die hij niet kan bewijzen.
De politie van Jammu en Kasjmir, het unieterritorium waar Srinagar onder valt, verdenkt Pakistan ervan de drugs in Kasjmir te verspreiden. Het land zou opbrengsten van de drugsverkoop gebruiken om terrorisme te sponseren, aldus de politiechef tegen de Indiase krant Deccan Herald. De politie stelt ondertussen alles in het werk om de drugsproblematiek aan te pakken – vorig jaar werden 536 personen gearresteerd in drugsgerelateerde zaken.
Buiten op het veldje voor de kliniek is de dagelijkse volleybalwedstrijd tussen de cliënten en het personeel net afgelopen. Een 20-jarige man in een groen shirt stapt het veld af. Zijn ouders zijn de enigen die weten dat hij hier is, want als andere families erachter komen, is de kans dat hij ooit nog trouwt verkeken. ‘Niemand wil dat zijn dochter met een drugsverslaafde gaat.’
De jongen past niet in het standaardprofiel van een drugsverslaafde. Hij werkt als assistent-professor op een universiteit en heeft met een smoes medisch verlof aangevraagd om naar de afkickkliniek te kunnen. ‘Ik weet precies wat de juiste dosis is als ik moet werken of als ik iets met mijn familie heb, zodat het niet toont.’
Bij privékliniek de Verzorging melden zich meer van dit soort hoogopgeleide en welgestelde Kasjmiri, zegt psychiater Umar Jan. Dat heeft niet alleen te maken met het prijskaartje dat aan een opname hangt, omgerekend 350 euro per maand. Hij ziet hetzelfde type jonge mannen en vrouwen bij de overheidskliniek waar hij werkt. Logisch, zegt de psychiater. ‘Een gram heroïne kost 90 dollar. Dus wie verslaafd is, moet geld hebben.’
psychiater Umar Jan
Samad biecht in de afgesloten detoxkamer op dat hij zijn verslaving financierde met geld dat hij van zijn familieleden stal. ‘Ik kom uit een grote familie met een goedlopend bedrijf, dus niemand had het door.’ Het was zijn vader die uiteindelijk vijf jaar geleden ontdekte dat zijn zoon verslaafd was. ‘Ik heb hem toen beloofd te zullen stoppen.’ Die belofte wil hij nog steeds nakomen.
Met medewerking van Ahmer Khan.
De Kasjmirvallei is sinds juni voor het eerst per trein verbonden met de rest van India. Naast een fysieke verbinding, moet de spoorweg culturele uitwisseling op gang brengen met dit betwiste gebied. Maar niet iedereen is daar blij mee.
De Franse fotograaf Natalya Saprunova wilde weten hoe haar voorouders hebben geleefd, lang geleden diep in Rusland. Ze zocht naar een wereld die daarop lijkt.
De zussen Gayatri en Swati Goswami werden geboren met albinisme. Hun leven in de Indiase metropool Kolkota voltrok zich daardoor noodgedwongen binnenshuis. In de foto’s die hun neef Debsuddha Banerjee daar maakte, resoneert het verdriet over levenslange afwijzing en verstoting.
Source: Volkskrant