Hopelijk draaien de aankomende bezuinigen de Nederlandse serierenaissance niet voortijdig de nek om, want in onze top tien van beste series van het jaar staan maar liefst drie Nederlandse titels van de publieke omroep. Verder bracht dit jaar ons op de eerste hulp, in een verhoorkamer, in Hollywood, in ‘het land Frankrijk’ en bij een mysterieuze stoelenfabrikant. Het gaf ons ook een confronterende blik op de geschiedenis.
Door Mark Moorman
Een man zakt tijdens een bedrijfspresentatie door zijn stoel en is vervolgens acht hallucinerende afleveringen lang bezig de schuldigen te zoeken, te beginnen bij de stoelenfabrikant. Dat is de plot, veel meer kunnen we er niet van maken.
Maar in The Chair Company, ‘de uniekste en grappigste complotthriller van het jaar’ (volgens de vijfsterrenrecensie in deze krant) is de zoektocht ook een entree in de krankzinnige wereld van Tim Robinson (de komiek die doorbrak met de sketchserie I Think You Should Leave with Tim Robinson). In de grijze wereld van kantoortuinen en winkelcentra lijkt het alsof elke deur toegang geeft tot een bizar personage.
En zo surrealistisch is Robinson nou ook weer niet, met zijn tragikomische strijd om zijn gelijk te halen in een wereld die hem steeds weer ontglipt. Iedereen die weleens in een klachtenlijn is verdwaald, kent dit konijnenhol waarschijnlijk beter dat die wil toegeven.
De Promenade-serie was altijd al het beste commentaar op Nederland televisieland, met Diederik Ebbinge, Ton Kas, Henri van Loon en Eva Crutzen (twee keer in de lijst!) als volstrekt overtuigende versies van zichzelf.
Maar het zesdelige Château Promenade, waarin Ebbinge zijn vrienden uitnodigt voor een zomer van ‘diepgaande gesprekken’ en ‘loodzware beproevingen’ in ‘het land Frankrijk’ was zoveel meer dan wat hieraan voorafging. Als rake satire op de programma’s waarin Nederlanders hun kleine landje verlaten, werd het ook een scherp portret van de Nederlandse volksaard, precies op een moment dat we daar om zaten te springen.
We zijn nog steeds niet uitgelachen om de wanhopige quizmaster Ebbinge, de manier waarop Van Loon alle spelregels negeert en eigenlijk elke monoloog van Kas. En natuurlijk Eva Crutzen: zie ook nummer acht in deze lijst.
Het eerste seizoen van Bodem won al een Gouden Kalf voor Crutzen en eindigde vorig jaar hoog in onze serielijst. Met het tweede seizoen won Crutzen dit jaar het Gouden Kalf voor regie en de prijs voor beste scenario, en staat ze weer in onze top tien (tweemaal zelfs: zie nummer negen). Talent is nu eenmaal (zeer) ongelijk verdeeld.
Het tweede seizoen zet de zoektocht van Cat (Crutzen) naar balans in het leven voort, die in deze krant ‘heerlijk, avontuurlijk en verfrissend’ werd genoemd. In de kern is het nog steeds een verhaal over de rouw om een overleden broer, maar met steeds meer uitstapjes, thematisch en stilistisch, inclusief scènes die transformeren in musicals en quizshows.
Maar het is zoveel meer dan alleen maar een virtuoos spel met genres. De scènes met excentrieke zus Sally (de geweldige Lindsay Zwaan) vormen een ontroerende rode draad, die stevig binnenkomt.
Wen er maar aan: podcasts die verfilmd worden. Nobody Wants This op Netflix is wellicht het succesvolste voorbeeld. Maar Dying for Sex (van de avontuurlijke Disney-tak FX) is zeker de beste van dit jaar.
De serie is gebaseerd op de gelijknamige podcast van de Amerikaanse actrice Nikki Boyer, die haar doodzieke vriendin Molly Kochan steunt in het laatste avontuur van haar leven. Molly verlaat haar man na de zoveelste slechte tijding om, nu het nog net kan, op een seksuele ontdekkingsreis te gaan.
Het is een ode aan vrouwenvriendschap, volkomen overtuigend geportretteerd door Michelle Williams (als de zieke Molly) en Jenny Slate (als haar chaotische vriendin). De krant schreef eerder: ‘De seks is hier met een onbevangen intimiteit, openhartigheid en vrolijkheid in beeld gebracht.’ Dying for sex draait niet om de seks heen, maar ook niet om het sterven, wat tegelijkertijd aangrijpend en diep inspirerend is.
We zien vol vertrouwen uit naar het tweede seizoen van The Studio, want de ontwikkelingen in Hollywood, in de schaduw van mad king Donald Trump, zijn niet bij te houden. Hoofdrolspeler Seth Rogen schreef de serie samen met zijn vaste partner Evan Goldberg, door de wol geverfd door vele jaren in het hart van de filmindustrie. Dat leidde tot een groot aantal regisseurs en sterren die zichzelf op de hak namen, met podiumplekken voor Martin Scorsese en Zoë Kravitz.
Rogen speelt het nieuwe studiohoofd van het fictieve Continental Studios. In tien korte, zeer effectieve afleveringen worden alle facetten van de moderne filmindustrie behandeld, met topafleveringen over ‘woke casting’, de Golden Globes-ceremonie en de voortdurende dreiging uit de techhoek.
In het uitmuntende ensemble rond Rogen laten Catherine O’Hara, Kathryn Hahn en Bryan Cranston zien dat ze de missie van de serie niet alleen precies begrijpen, maar er graag nog een paar scheppen bovenop doen.
In een interview in deze krant zei Menna Laura Meijer, maker van de imposante, 495 minuten durende documentairereeks Fortuyn: On-Hollands, dat haar grote voorbeeld OJ: Made in America was, het documentaire meesterwerk van Ezra Edelman. Was er een onderwerp in de recente Nederlandse geschiedenis dat zo duidelijk en pijnlijk de kloof in een samenleving blootlegde? Waarover zoveel gepraat was, maar waarover uiteindelijk zo weinig duidelijk is geworden?
In haar jarenlange onderzoek werd snel duidelijk dat in de ‘officiële’ televisiearchieven, in haar woorden, ‘witte mannen al veertig jaar het gesprek over dit soort thema’s bepalen’. Dát werd de uitdaging.
Die leidde tot een van de revelaties van het jaar, al was het maar vanwege de confrontatie met wat veel mensen niet weten over hun eigen recente geschiedenis. Ze ging op zoek naar de stem van mensen met een migratieachtergrond, ‘stemmen die nooit een onderdeel zijn geworden van het gedeelde gesprek.’ Tot deze serie dan.
De verwachtingen waren hooggespannen rond Pluribus, de nieuwe serie van Vince Gilligan. Geen wonder: Gilligan was de man die Breaking Bad en Better Call Saul maakte, twee hoogtepunten uit het gouden serietijdperk. Het komt niet vaak voor dat een serie de lijst haalt terwijl hij nog loopt, met de negende en laatste aflevering op 26 december.
Probeer maar eens het genre te benoemen van deze serie, met een geweldige hoofdrol van Rhea Seehorn (Kim Wexler uit Better Call Saul). Zeker, het begint met een klassieke buitenaardse invasie, die een wrange wending aan allerlei Body Snatcher-achtige stijlfiguren geeft. Maar elke aflevering laat nieuwe en eindeloos fascinerende facetten van het radicale concept van Pluribis zien. Sciencefiction, drama, komedie? Allemaal waar.
Als allen inderdaad één worden, zoals het motto van de VS luidt (E Pluribus Unum), wat betekent het dan, psychologisch en filosofisch gezien, als een handjevol personen daar niet aan meedoet? Het maakt bijvoorbeeld van Carol Sturka, de succesvolle schrijver van romanceboeken, met een neiging tot depressie, de eenzaamste figuur op de planeet. En dat is pas het begin.
Iedereen was het erover eens dat er te veel tijd (ruim tweeënhalf jaar) zat tussen die meesterlijke laatste aflevering van het eerste seizoen van Severance (hoog in de jaarlijst van 2022) en het tweede seizoen in januari 2025. Wie had er geen heimwee naar de unheimische kantoortuin van biotechbedrijf Lumon Industries, waar de nieuwste technologie een scheiding maakt tussen de werknemer (de ‘innie’) en dezelfde mens in de buitenwereld (de ‘outie’)?
Het tweede seizoen ging nog dieper in op de consequenties van het gespleten leven, de mythologie van de familie achter Lumon en de vraag of liefde kan overleven in deze wereld. Grootser, krankzinniger ook, soms ook enigszins op een dwaalspoor.
Maar het meeslepende slot, waarin Adam Scott (als Mark Scout, tegelijk een loyaal staflid én een rebel) voor een onmogelijke keuze wordt gesteld, garandeert dat we klaarzitten voor een derde seizoen. Iets sneller graag nu.
De dienst van dokter en afdelingshoofd Michael ‘Robby’ Robinavitch (gespeeld door E.R.-veteraan Noah Wyle) duurt een eindeloze vijftien uur, en hield kijkers vijftien afleveringen lang gekluisterd aan de televisie.
Het klassieke genre van de ziekenhuisserie werd opnieuw uitgevonden, met het enerverende verslag, van uur tot uur, van een dag op de eerstehulpafdeling van een ziekenhuis in een grote Amerikaanse stad (Pittsburgh). De dag begint met de routine van voortdurend achter de feiten aanlopen en omgaan met een tekort aan bedden en personeel, en eindigt in een crisis van een massaschietpartij.
Veteranen en dokters in opleiding (wat een acteurs!) worden in de serie geconfronteerd met een samenleving op of over de rand van een crisis. Er is een voortdurende aanvoer van ongelukken, overdoses, slachtoffers van vuurwapengeweld en alles daartussen, met het wantrouwen van het publiek tegenover medische expertise als een rode draad.
Het tweede seizoen staat voor januari 2026 op het programma. Het speelt zich op de vierde juli af, onafhankelijkheidsdag in de VS. Wat kan er misgaan?
Hoe komt deze serie op de nummer één van deze lijst? Nou ja, omdat veel mensen hem gezien hebben (want veelbesproken) en hem vervolgens in hun jaarlijst opnamen. En er waren natuurlijk de fenomenale acteurs, met voorop de ontdekking van de 14-jarige Owen Cooper, die de complexe rol speelt van Jamie Miller, een jongen die een meisje met messteken ombrengt. Plus de manier van vertellen, een combinatie van sociaalrealisme en logistieke magie, door elke aflevering in één take op te nemen.
Maar het was ook de onvoorspelbare manier waarop Adolescence precies in een Adolescence-vormig gat bleek te passen. Het was niet alleen een Netflix-serie, maar ook de perfecte aanleiding om het over opvoeding, de rol van scholen en de perfide bijwerkingen van sociale media te hebben.
Adolescence werd een discussiestuk (een jaar daarvoor volgde Baby Reindeer dit pad), waardoor in de vele artikelen erover nog weleens vergeten werd dat de makers een (in de woorden van deze krant) ‘verpletterende’ serie hadden geproduceerd. Het door Jack Thorne en Stephen Graham (die ook vader Eddie Miller speelt) geschreven verhaal bleef lang hangen.
Dat geldt zeker voor de derde aflevering, een gesprek tussen Jamie en een vrouwelijke psycholoog die zich geheel in een verhoorkamer afspeelt. Maar ook de tweede aflevering is ijzersterk: een wanhopige zoektocht op een school naar het moordwapen en het motief.
We willen ook graag weten wat de Volkskrant-lezers de beste series van 2025 vinden. Ga naar volkskrant.nl/stemmenserie en kies uw favorieten. De stembus sluit woensdag 31 december om 23.59 uur. De uitslag staat 7 januari op volkskrant.nl en 8 januari in katern V.
Het seriepanel van de Volkskrant bestond dit jaar uit Bor Beekman, Sara Berkeljon, Berend Jan Bockting, Chris Buur, Menno van Dongen, Els de Grefte, Joris Henquet, Pauline Kleijer, Hanneke de Klerck, Cécile Koekkoek, Bart Koetsenruijter, Haro Kraak, Lotte Krakers, Esma Linnemann, Alex Mazereeuw, Mark Moorman, Floortje Smit, Alies Uilen, Laurens Verhagen, Joost de Vries, Herien Wensink.
De puntentelling is gebaseerd op de jaarlijsten van de panelleden, waarbij de nummer 1 tien punten kreeg, de nummer 2 negen punten, en zo verder.
Wat was er veel moois te zien aan series, de afgelopen 25 jaar. Tijd voor een lijst met de beste afleveringen, van The Office tot The Sopranos. Bekijk nu onze top 60.
Natuurlijk is niets zo subjectief als het etiket ‘het beste’. Maar van de 298 boeken die het afgelopen jaar door de boekenredactie werden besproken, zijn er een paar die zich stevig in hoofd en hart hebben genesteld. Welke tien waren de allerbeste van 2025?
2025: het jaar van de Nintendo Switch 2, ’s werelds eerste vakbond voor gamemakers en het uitstel (twee keer) van GTA 6. Maar bovenal was 2025 het jaar van de indiegames: titels gemaakt door relatief kleine teams zonder de steun van de gevestigde uitgevers. De selectie van het gamesteam van de Volkskrant zit er (bijna helemaal) vol mee. Negen games in willekeurige volgorde.
Source: Volkskrant