Van Dale heeft hallucineren uitverkozen tot Woord van het Jaar 2025. Dit jaar koos de woordenboekuitgever voor het eerst zelf een woord, mensen konden niet stemmen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Hallucineren is op zichzelf geen nieuw woord, zo legt de jury uit, maar heeft het afgelopen jaar een nieuwe betekenis gekregen dankzij de brede inburgering van AI-toepassingen, zoals ChatGPT en Gemini. Het betekent informatie verstrekken die niet op (betrouwbare) data gebaseerd is en die daarom onnauwkeurig of volstrekt onjuist is. ‘We kozen voor dit woord omdat het een belangrijke ontwikkeling in de samenleving én in de taal weerspiegelt.’
Het Woord van het Jaar is altijd een woord dat het desbetreffende jaar in zwang is geraakt, of zoals Van Dale het noemt, ‘de tijdsgeest vangt’. Het is vaak een verwijzing naar de actualiteit of een landelijke trend.
Vorig jaar ging de verkiezing voor het eerst niet door, vanwege wat Van Dale een ‘zeer onprettige maatschappelijke discussie’ noemde. Een van de tien woorden waar op gestemd kon worden was ‘transitiespijt’, spijt die transgender personen tijdens of na hun transitie hebben van de aangegane behandeling.
Daarop kwam kritiek, van onder meer het COC, dat mensen opriep niet te stemmen. Volgens de queerorganisatie kreeg het woord te veel aandacht, aangezien het percentage ‘spijtoptanten’ dat genderbevestigende operatie(s) onderging, relatief erg laag is. De conservatieve organisatie De Roze Leeuw, die vindt dat trans personen geen onderdeel zijn van de queergemeenschap, had juist opgeroepen om massaal op het woord te stemmen. ‘De campagne die werd gevoerd op sociale media was van een hele nare toon’, zegt hoofdredacteur Ton den Boon daar nu telefonisch over.
Van Dale besloot vorig jaar daarom de verkiezing uit de lucht te halen, en kwam daarna met een eigen, symbolische winnaar: ‘polarisatie’. In Vlaanderen ging de verkiezing wel door en won ‘hangmatbeleggen’, een goedkope manier om met een beperkt bedrag aandelen of obligaties te kopen.
Naar aanleiding van de affaire besloot Van Dale het publiek niet meer mee te laten stemmen en zelf het woord te kiezen. ‘We maakten altijd al en petit comité een longlist, en daarna een shortlist van tien’, zegt Den Boon. ‘Nu kiezen we ook zelf de winnaar. Uitgevers van grote buitenlandse woordenboeken doen dit zo.’
Van Dale heeft volgens de hoofdredacteur een ‘thermometer’ in actuele taalontwikkelingen. ‘We maken voor de verkiezing gebruik van de data die we ook gebruiken voor het samenstellen van de woordenboeken. Dat is een enorm corpus, dat voortkomt uit kranten en tijdschriften, maar ook sociale media.’
De Oxford University Press benoemde eerder deze maand ‘raige bait’ (raigebait in de Van Dale) tot woord van het jaar, na een verkiezing waar dertigduizend mensen aan deelnamen. Daarmee wordt online content bedoeld die doelbewust woede of verontwaardiging opwekt. De website dictionary.com verkoos de internethype 67 tot woord van het jaar.
Van Dale organiseert de Woord van het Jaar-verkiezing samen met Onze Taal al achttien jaar. Het rijtje met winnaars leest als een mix van vergeten rages en een terugblik op grote nieuwsgebeurtenissen. Zo was de eerste winnaar in 2007 ‘bokitoproof’, wat betekent dat een dierenverblijf bestand is tegen een poging tot uitbraak. Daarna volgden onder meer ‘swaffelen’, ‘gedoogregering’, ‘project X-feest’, ‘selfie’, ‘sjoemelsoftware’, ‘blokkeerfries’ en ‘klimaatklever’.
In 2021 gebeurde iets vergelijkbaars als vorig jaar. Toen won ‘prikspijt’ de verkiezing, nadat mensen die sceptisch waren over de werking en gevolgen van het coronavaccin op sociale media hadden opgeroepen op dit woord te stemmen. Deze verkiezing verklaarde Van Dale wel geldig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant