Twee dagen onderhandelen hebben volgens de Duitse Bondskanselier Merz de vrede in Oekraïne dichterbij gebracht dan ooit. President Zelensky heeft bij wijze van compromis aangeboden af te zien van het Oekraïens Navolidmaatschap.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Op een persconferentie na afloop noemde de Oekraïnse president Volodymyr Zelensky maandag de gespreksronde met de Amerikanen een ‘eerste date’, waarin hij eindelijk de kans had gekregen rechtstreeks gedetailleerde informatie over te brengen. Zelensky heeft aan de onderhandelingstafel het Navolidmaatschap ingebracht. Hij wil dat opgeven in ruil voor stevige veiligheidsgaranties van de Verenigde Staten, maar op de persconferentie gaf hij toe dat ze er nog niet over uit zijn hoe die garanties er precies uit moeten zien.
Rusland heeft steeds gezegd dat de Oekraïense wens om lid te worden van de Navo een ernstige bedreiging voor zijn veiligheid vormt. Het zou een belangrijke reden zijn voor de invasie van Oekraïne in 2022. Afzien van dat Navolidmaatschap is voor de Russische president Vladimir Poetin een absolute voorwaarde voor elk vredesverdrag. Het Kremlin reageerde dan ook positief op Zelensky’s voorstel.
Zelensky heeft overigens laten weten niet voor altijd af te willen zien van het Navolidmaatschap. Hij wil het ‘voorlopig’ opgeven, als dat nu tot vrede kan leiden. Op langere termijn noemt hij een volwaardig lidmaatschap toch de beste optie voor de veiligheid van Oekraïne.
Volgens de gastheer van de gesprekken, de Duitse Bondskanselier Friedrich Merz, zijn de huidige gesprekken ‘de grootste kans op vrede sinds de oorlog begon’. Eerder erkende hij op sociale media wel dat ‘er nog moeilijke vragen in het verschiet liggen’.
Een van de grootste struikelblokken voor de Oekraïners blijft grondgebied. De Amerikaanse president Donald Trump wil dat Oekraïne de hele Donbas-regio, inclusief de delen die onder Oekraïense controle staan, overdraagt aan Rusland. Voor Zelensky is dat onbespreekbaar en ook Europese leiders vinden dat Rusland, dat als agressor Oekraïne is binnengevallen, daarmee ten onrechte wordt beloond.
Trump zet echter grote druk op de onderhandelingen. Tijdens de campagne van de presidentsverkiezingen had hij beloofd ‘binnen 24 uur’ een einde te zullen maken aan de gevechten in Oekraïne, en dat einde komt bijna een jaar na zijn inauguratie maar niet in zicht. Trump vindt dat de oorlog moet ophouden en wil dat Oekraïne, dat aan de verliezende hand is, een ‘deal’ accepteert.
Een maand geleden hebben de Amerikanen samen met Rusland een 28-puntenplan opgesteld, dat door Oekraïne en de meeste Europese leiders te pro-Russisch werd bevonden. Sindsdien wordt er stevig onderhandeld over Oekraïense en Europese tegenvoorstellen. Trumps onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner pendelen al drie weken heen en weer tussen Oekraïense onderhandelaars, Europese leiders en Poetin.
De gespreksronde in Berlijn wordt ‘kritiek’ genoemd. Behalve over het Navolidmaatschap en gebieden in de Donbas is er maandag ook gesproken over de Zaporizja-kerncentrale, die is bezet door Rusland, en over presidentsverkiezingen in Oekraïne. Ook dat zijn flinke struikelblokken op weg naar een blijvende vrede.
De onderhandelaars zelf blijven positief. Witkoff zei zondag na vijf uur onderhandelen dat er ‘veel vooruitgang is geboekt’. En maandag meldde de Oekraïense toponderhandelaar Rustem Umerov, Zelensky’s tweede man, dat er sprake was van ‘echte vooruitgang’. Witkoff en Kushner kunnen nu met de resultaten van de afgelopen twee dagen naar Moskou pendelen en zien wat Poetin ervan denkt.
In Berlijn is maandagavond nog druk verder vergaderd. Zelensky ontmoette leiders van een tiental Europese landen, plus Ursula von der Leyen van de Europese Commissie en de secretaris-generaal van de Navo, Mark Rutte. Samen woonden ze een diner bij in de Merz’ kanselarij. Onder de aanwezigen waren verder Keir Starmer en Emmanuel Macron, en de politieke leiders van Nederland, Denemarken, Finland, Italië, Polen, Noorwegen en Zweden.
President Zelensky zal dinsdag doorreizen naar Den Haag, waar hij zal spreken met de Tweede Kamer.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant