is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Europa staat, meer dan ooit sinds de Cubacrisis van 1962, aan de rand van de afgrond. En het verbaast me zeer hoe weinig daarvan in ons politieke en maatschappelijke leven is te merken. Ook veel media doen het kalm aan. Dat vergroot mijn gevoel dat we - hoewel het niet hoeft - we er ook daadwerkelijk in kunnen tuimelen, nadat Oekraïne erin geduwd is.
Bij de huidige Amerikaans-Russische onderhandelingen over de toekomst van Europa, worden in zijkamers ook Oekraïners en andere Europeanen getolereerd. Vladimir Trump wil van de oorlog af en zoekt eerherstel voor zijn ‘oude vriend’ Donald Poetin, zijn ‘bemiddeling’ is instinctief pro-Russisch. De reden? Een FSB-tape van plasseks in een Moskous hotel? Trumps respect voor grote naties en autocraten? Beide?
Of zet Trump als moderne Richard Nixon China schaakmat door Rusland als bondgenoot van Xi af te snoepen? Dat beweren zijn volgelingen in Amerika en hier. Never gonna happen. Hoe het zij, zeker is dat de regering-Trump weigert te erkennen dat Rusland de agressor is.
Aan Europese kant is het beeld eigenlijk nog droeviger, want wat is ons excuus om weg te kijken? De Europeanen hebben, gracias Rutte, een weg gevonden Oekraïne te blijven voorzien van cruciale Amerikaanse munitie, ook voor luchtverdediging. Maar ze deinzen ervoor terug de Europese veiligheidsorde zélf te verdedigen, door bijvoorbeeld een no-fly zone boven West-Oekraïne. Doable, zeggen onze militaire experts - maar je moet het ook willen en durven. Vrij Europa heeft de facto op dit moment dus maar één groot en sterk ‘Europees leger’ - het Oekraïense.
Toch staan er alweer mensen op die zeggen: Oekraïne in de EU in 2027 als onderdeel van een vredesakkoord? No way! We gaan ten onder maar wel met de puntjes op de i van de Kopenhagen-criteria voor EU-uitbreiding. Oekraïeners mogen ook voor onze belangen vechten, maar verwacht van Europese boekhouders geen opofferingsgezindheid - zelfs niet vanuit hun miezerige kantoortuintjes.
Dat zie je ook bij de financiële ondersteuning van Kyiv. Waar Oekraïne militair standhoudt (wie benieuwd is hoe, zie de documentaire 2000 Meters to Andriivka), knakken wij al financieel. Als je dan ook nog de obstinate nee-knikkers beziet - naast Orbán en Fico nu ook Bart de Wever (hij ziet zichzelf als Asterix, maar komt over als vals zingende bard) is het een wonder dat vrij Europa nog bestaat.
Leiderschap in Europa was na 1945 altijd moeilijk zonder Amerikanen. Alle voorheen ‘grote’ landen van vrij Europa zijn te klein geworden om politiek of militair de kar te trekken. Ze doen echt wel hun best, Merz, Starmer, Tusk en Macron - binnen de grenzen van hun begrensde hulp - en de groep Europese landen who give a damn, dit weekend bijeen in Berlijn, slaagt er in de Russische greep op de regering-Trump enigszins te verslappen. Wat hetzelfde blijft: een ontketende Poetin op oorlogspad, diplomatiek gesterkt door Trump, dus volhardend in de gestelde eisen inzake Oekraïne en de rest van Europa (terugtrekking Navo).
Dus wordt het een Russisch-Amerikaanse geopolitieke strop voor Oekraïne en Europa - of hervinden de Europeanen net op tijd hun vermogen grote van kleine zaken te onderscheiden en de consequenties onder ogen te zien van hun mentale, politieke, militaire afwezigheid op dit cruciale moment? Krijgt een vrij Oekraïne een toekomst als Zuid-Korea, stabiel en welvarend, of als Tsjechoslowakije, dat door Adolf Hitler werd onttakeld en opgepeuzeld? Het antwoord hangt - veel meer dan wij als verongelijkte Calimero’s veinzen (‘want zij zijn groot en ik ben klein!’) - af van de opstelling van vrije Europese landen.
Wat Europeanen nu doen is de VS bijsturen: ze geloven niet dat Poetin bereid is de oorlog te stoppen, maar spelen Trumps spel mee en behalen daarin kleine tactische zeges. Wat ze in deze cruciale periode moeten doen, is hun eigen definitie van Europa’s veiligheidsorde voor deze eeuw formuleren - en deze verdedigen, tegen ‘vriend’ en vijand. Zolang vrije Europeanen daarvoor terugdeinzen, worden ze terecht als ‘zwak’ weggehoond.
Waarom gaan Europeanen eigenlijk alleen de straat op voor conflicten waarop ze nauwelijks invloed hebben? We kunnen vluchten in andere kwesties, onszelf kleiner maken dan we zijn, maar niet onze handen wassen in onschuld. Vraag nooit voor wie de klok luidt, zij luidt voor jou.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant