Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
Het Israëlische leger claimt Hamas-commandant Raed Saed te hebben gedood. Dat gebeurde zaterdag bij een drone-aanval op een auto in Gaza-Stad, waarbij minstens vijf mensen zijn omgekomen en meer dan 25 mensen gewond raakten.
Saed zou volgens de Israëlische regering een prominente rol hebben vertolkt in de organisatie van de aanslagen op 7 oktober. In een reactie bevestigt Hamas de dood van Saed niet. Wel noemt het de aanval een schending van de wapenstilstand, die sinds 10 oktober van kracht is.
Saed zou een hooggeplaatst lid zijn geweest van de gewapende vleugel van Hamas, en volgens een zegsman van het Israëlische leger de afgelopen maanden betrokken zijn geweest bij de heropbouw en het versterken van de militaire mogelijkheden van Hamas.
In een gezamenlijke verklaring stelden premier Benjamin Netanyahu en minister van Defensie Israel Katz dat de aanval een vergelding was op een Hamas-aanval waarbij zaterdag eerder twee Israëlische soldaten gewond raakten.
Alex Mazereeuw
De Duitse regering heeft kritiek geleverd op Israël om de goedkeuring van 764 nieuwe wooneenheden in drie nederzettingen van Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever.
De Israëlische regering legaliseerde ook 19 kleinere nederzettingen die kolonisten zonder toestemming hadden gebouwd.
‘De Duitse regering verwerpt dit stellig’, zei een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken vrijdagavond. Volgens hem schendt de bouw van nederzettingen niet alleen het internationaal recht, het belet ook de totstandkoming van een tweestatenoplossing.
Zowel Israël als Hamas verzet zich tegen zo’n tweestatenoplossing, waarbij Israël en een Palestijnse staat vreedzaam naast elkaar bestaan.
Volgens de Duitse regering werden in 2025 in totaal bijna 30.000 wooneenheden van kolonisten goedgekeurd. De Duitsers roepen Israël op om de bouw van nederzettingen onmiddellijk te stoppen.
In 1967 bezette Israël de Westoever en Oost-Jeruzalem. Nu wonen er meer dan 700.000 Israëlische kolonisten tussen ongeveer 3 miljoen Palestijnen.
ANP
De Verenigde Staten organiseren komende dinsdag een conferentie over de geplande internationale stabilisatiemacht voor de Palestijnse Gazastrook. Dat meldt persbureau Reuters op basis van twee Amerikaanse functionarissen. De conferentie is in Doha, de hoofdstad van Qatar.
Naar verwachting komen vertegenwoordigers van ruim 25 partnerlanden naar het overleg. Het zal onder meer gaan over de commandostructuur voor de macht, die door de Verenigde Naties is goedgekeurd. De toekomstige aanwezigheid van de troepen maakt deel uit van de tweede fase van het Amerikaanse vredesplan voor Israël en Hamas. Het is de bedoeling dat een dergelijke vredesmacht volgende maand al wordt ingezet.
Meerdere landen hebben al aangekondigd manschappen naar Gaza te sturen, waaronder Turkije, Indonesië, Frankrijk en Canada. Qatar was samen met Egypte en de Verenigde Staten de belangrijkste bemiddelaar bij de totstandkoming van het huidige bestand. De Amerikaanse regering is bezig met het uitwerken van de omvang, samenstelling, huisvesting, training en regels voor het inzetten van de vredesmacht.
Dylan van Bekkum
De Israëlische regering heeft negentien Israëlische nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever een legale status gegeven. Dat melden verschillende Israëlische media.
Het gaat deels over nieuwe nederzettingen, maar onder de nederzettingen die de status hebben gekregen zouden er ook twee zitten die Israël twintig jaar geleden juist had ontruimd. In totaal zijn er ongeveer tweehonderd nederzettingen in de Westelijke Jordaanoever, met zo’n 700 duizend inwoners.
De Verenigde Naties erkennen de nederzettingen niet en hebben ze illegaal verklaard. Sinds de Israëlische regering van premier Netanyahu afhankelijk is van extreem-rechtse partijen om in het zadel te blijven, is het aantal nederzettingen echter alleen maar toegenomen. De legale status van deze negentien nederzettingen komt ook uit de koker van de extreem-rechtse minister Smotrich.
Dylan van Bekkum
De Gazastrook wordt momenteel getroffen door een gevaarlijke storm. Het noodweer in het zwaar gehavende gebied heeft al geleid tot zeker dertien doden. Het Palestijnse persagentschap Wafa meldt dat een deel van de slachtoffers onder het puin van instortende gebouwen terecht is gekomen. Zeker drie kinderen overleden door onderkoeling. Vluchtelingenkampen zijn ondergelopen met water en modder.
Het Israëlische leger heeft in zijn genocidale oorlog in de Gazastrook een groot deel van de huizen vernield. VN-organisatie ONCHR stelde gisteren dat bijna 850 duizend Palestijnen in geïmproviseerde tentenkampen leven. Tijdens noodweer zijn zij kwetsbaar.
Kinderen zijn nog altijd zwaar ondervoed, mede omdat Israël lang geen voedselhulp aan de Gazastrook toeliet. Ook andere hulp komt volgens hulpverleners moeilijk de regio in: gisteren berichtte Al Jazeera dat de Israëlische beperkingen aan de levering van tenten en gereedschap ertoe hebben geleid dat de Palestijnen niet goed konden worden voorbereid op de storm.
Dylan van Bekkum
De winnaar van het Eurovisie Songfestival van 2024, Nemo, heeft diens trofee ingeleverd uit protest tegen de Israëlische deelname aan de editie van volgend jaar. Volgens de Zwitserse zanger/rapper strookt die niet met de idealen van ‘eenheid, inclusie en waardigheid’ die het songfestival zegt voor te staan.
Songfestivalorganisator EBU besloot vorige week dat Israël mag meedoen aan de muziekwedstrijd in Wenen, ondanks het feit dat meerdere deelnemers stevige bezwaren hadden. Het was het voorlopige sluitstuk van de grootste crisis in de geschiedenis van het evenement.
Nemo, die het Songfestival vorig jaar als eerste non-binaire persoon ooit won, schrijft op Instagram dat het evenement wordt gebruikt om het beeld op te poetsen van ‘een staat die wordt beschuldigd van ernstige misdaden’. Hen wijst erop dat dit gebeurt ‘terwijl de EBU benadrukt dat Eurovisie ‘apolitiek’ is.’
Als reactie op het besluit van de EBU kondigden Nederland, Spanje, IJsland, Ierland en Slovenië begin deze maand aan in 2026 geen afvaardiging naar Wenen te sturen. ‘Wanneer hele landen zich terugtrekken, moet het duidelijk zijn dat er iets ernstig mis is’, aldus Nemo.
Jasper Daams
Lees ook: Afhaken vier landen voor Songfestival genadeslag voor apolitieke identiteit van evenement
Palestijnen in Gaza hebben de afgelopen dagen te maken gekregen met onstuimig noodweer door storm Byron. Daardoor zijn vluchtelingenkampen ondergelopen en vervuild met rioolwater en modder. Volgens een onlangs verschenen rapport van VN-organisatie ONCHR verblijven momenteel bijna 850 duizend Palestijnen in 761 kampen die kwetsbaar zijn voor overstromingen.
Weersvoorspellingen tonen dat het noodweer in Gaza nog tot zeker vrijdag kan voortduren. De kans is dus groot dat nog meer Palestijnen te maken zullen krijgen met overstromingen. De meeste vluchtelingenkampen zijn op kaal en open terrein gebouwd, waardoor ze extra kwetsbaar zijn. Lokale hulpverleners stellen dat de Israëlische beperkingen voor de levering van tenten en gereedschap ertoe heeft geleid dat de Palestijnen niet goed konden worden voorbereid op de storm.
Yassin Boutayeb
Vijf activisten van de Britse organisatie Palestine Action die in afwachting van hun proces zitten, zijn naar het ziekenhuis gebracht als gevolg van hun hongerstaking. Dit hebben hun advocaten de minister van Justitie laten weten in een brief die met Sky News is gedeeld.
In totaal nemen acht gevangenen deel aan de actie, die wordt beschouwd als de grootste hongerstaking in het Verenigd Koninkrijk sinds 1981. Twee van hen hebben inmiddels al 38 dagen niet gegeten, aldus de brief. Sommige van de pro-Palestijnse activisten zitten al meer dan een jaar vast in afwachting van hun proces, aldus Sky News.
De brief van advocatenkantoor Imran Khan & Partners bekritiseert de omstandigheden in de gevangenis en waarschuwt voor een 'reële en steeds grotere kans dat jonge Britse burgers in de gevangenis zullen overlijden, zonder ooit veroordeeld te zijn voor een misdrijf'.
De Britse overheid verbood de pro-Palestijnse groep in juli, enkele dagen nadat activisten een luchtmachtbasis in het zuiden van Engeland waren binnengedrongen, en bestempelde de groep als terroristische organisatie.
IJsland doet volgend jaar niet mee aan het Eurovisie Songfestival in Wenen, uit onvrede over de Israëlische deelname. Dat heeft de IJslandse publieke omroep bekendgemaakt. IJsland sluit zich daarmee aan bij Nederland, Spanje, Ierland en Slovenië, die vorige week al hadden aangekondigd dat zij het komende Songfestival boycotten.
De oorlog in de Gazastrook is de voornaamste reden dat de vijf landen zich verzetten tegen de aanwezigheid van Israël bij het Songfestival. Daarnaast hekelen onder meer Nederland en Spanje de grootschalige reclamecampagne die Israël vorig jaar voerde. Mede door die promotie kreeg de Israëlische zangeres Yuval Raphael de meeste stemmen van het publiek en werd Israël tweede, achter Oostenrijk.
Volgend jaar zijn de regels over dergelijke campagnes aangescherpt, maar de vijf landen vonden dat niet genoeg. Andere deelnemers, Duitsland en organisator Oostenrijk voorop, pleitten juist voor de deelname van Israël.
De afgelopen twee edities werd er rondom het festival volop gedemonstreerd tegen de Israëlische deelname. Pro-Palestijnse uitingen door kandidaten werden actief tegengewerkt door de EBU, de Europese omroeporganisatie die het Songfestival organiseert.
Daan de Vries
Lees ook: Afhaken vier landen voor Songfestival genadeslag voor apolitieke identiteit van evenement
Israël gaat 764 nieuwe woningen bouwen in drie illegale nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Daarvoor heeft de extreemrechtse minister Bezalel Smotrich (Financiën) vandaag zijn goedkeuring gegeven. De woningen worden verspreid over drie nederzettingen: één ten zuidoosten van Tel Aviv en twee in de buurt van Jeruzalem.
De extreemrechtse vleugel van het land claimt dat Israël recht heeft op het gebied, op historische en religieuze gronden. Zij zouden het liefst zijn dat Israël de hele Westelijke Jordaanoever officieel annexeert, maar de Amerikaanse president Trump heeft gezegd dat hij dat niet zal toestaan.
Het internationaal recht weerspreekt de Israëlische claim en noemt de nederzettingen illegaal. De VN-Veiligheidsraad heeft meermaals resoluties aangenomen om de Israëlische activiteiten op de Westoever een halt toe te roepen.
Aangejaagd door Smotrich en zijn eveneens extreemrechtse collega-minister Itamar Ben-Gvir heeft Israël de sinds eind 2022 de bouw van meer dan 50 duizend woningen op Palestijns grondgebied goedgekeurd. Als het aan hun ligt wordt de ‘revolutie’ op de Westoever voortgezet, zoals Smotrich het noemt.
Jasper Daams
Lees ook: Als het aan de Israëlische kolonisten ligt is de Westoever straks ‘een grote nederzetting’
Ook de voormalige baas van de Israëlische binnenlandse veiligheidsdienst Shin Bet wil dat er een staatscommissie komt die onafhankelijk onderzoek gaat doen naar de gebeurtenissen van 7 oktober 2023. Dat zei Ronen Bar eerder vandaag in een toespraak waaruit Israëlische media citeren. Hij herhaalde daarmee de oproep van legerchef Eyal Zamir van vorige week.
Zamir presenteerde een samenvatting van meerdere interne onderzoeken van het leger. Hij concludeerde dat het Israëlische beleid er jarenlang vooral op was gericht Hamas verzwakt te houden, maar financiering aan de militante beweging via Iran tegelijkertijd niet werd tegengehouden. Daardoor kon Hamas zich relatief ongezien versterken, wat uitmondde in de grote terreuraanval op Israëlisch grondgebied van 7 oktober 2023.
Die kritiek klinkt nu dus ook van een voormalig kopstuk van de binnenlandse veiligheidsdienst, al is dat niet helemaal nieuw. Shin Bet concludeerde afgelopen voorjaar dat de dienst tekort was geschoten, net als de regering. Naar aanleiding van dat rapport besloot Bar het veld te ruimen. Het was vandaag de eerste keer dat hij publiekelijk weer van zich liet horen.
In aanloop naar zijn vertrek was hij al op ramkoers komen te liggen met de regering-Netanyahu, die hem tevergeefs had geprobeerd te ontslaan. ‘Leiders moeten verantwoordelijkheid nemen voor niet alleen hun successen, maar ook voor hun fouten’, sprak Bar vandaag, die verder toevoegde dat het noodzakelijk is dat een onafhankelijke staatscommissie zich over de zaak buigt. De kans is klein dat Netanyahu aan die oproep gehoor zal geven.
Maartje Geels
Israël gaat de Allenby-overgang tussen de bezette Westelijke Jordaanoever en Jordanië weer openen. Dat is voor het eerst sinds september, toen Israël de overgang sloot. Dat gebeurde nadat een chauffeur het vuur had geopend en twee Israëlische militairen doodde.
De overgang gaat morgen open. Het Israëlische leger gaat chauffeurs wel beter controleren, er zullen meer soldaten aanwezig zijn.
De Allenby-overgang, in feite een brug, is de enige grensovergang tussen de Jordaanoever en Jordanië. Die wordt voornamelijk gebruikt voor de handel in commerciële producten en door Palestijnen die naar het buitenland willen. Voor hen is het de enige manier om het gebied te verlaten zonder door Israël te moeten. Ook komen hulpgoederen voor Gaza soms via de grensovergang binnen.
Dylan van Bekkum
Het Israëlische leger heeft aanvallen uitgevoerd in verschillende gebieden in Zuid-Libanon. Volgens het leger ging het om aanvallen op de infrastructuur van Hezbollah, waaronder een trainingskamp dat zou worden gebruikt door de elite-eenheid Radwan.
Ook militaire gebouwen en een lanceerbasis van Hezbollah werden getroffen tijdens de aanvallen, voegde het leger toe in een verklaring.
Vorige week kwamen afgevaardigden van Israël en Libanon samen voor een poging om het staakt-het-vuren tussen de twee landen nieuw leven in te blazen. Dat akkoord geldt officieel sinds eind november 2024, maar is sindsdien geregeld geschonden.
ANP
Tony Blair, oud-premier van het Verenigd Koninkrijk, zal toch geen deel worden van de zogenoemde internationale vredesraad voor Gaza, als onderdeel van het Gaza-vredesplan van de Amerikaanse president Donald Trump. Dat meldt The Financial Times. Blair werd eerder genoemd door de Amerikanen als een van de personen die onderdeel zou moeten worden van de raad, die onder leiding van Trump moet gaan toezien op een overgangsregering.
Volgens de Britse krant, die zich beroept op ingewijden, hebben een aantal landen in het Midden-Oosten bezwaar ingediend tegen de betrokkenheid van Blair. Dat bezwaar zou met name gebaseerd zijn op het feit dat het VK in 2003, onder het premierschap van Blair, zich als bondgenoot achter de VS schaarde toen het land Irak binnenviel.
Blair was tot nu toe de enige persoon die werd genoemd als een van de bestuursleden van Trumps internationale vredesraad. In september zei Trump nog over Blair dat hij een ‘heel goed mens’ is. De oud-premier beschreef Trumps vredesplan dan weer als ‘gedurfd en intelligent’.
Onduidelijk is nog of Blair helemaal geen rol meer zal spelen in de plannen voor het Midden-Oosten van de Amerikaanse president. Een ingewijde zegt tegen FT dat Blair nog steeds een rol zou kunnen spelen ‘in een andere hoedanigheid’. ‘Dat lijkt waarschijnlijk. De Amerikanen mogen hem en de Israëliërs mogen hem.’
Yassin Boutayeb
Lees ook: Het Midden-Oosten heeft slechte herinneringen aan Tony Blair, die weer opduikt in Trumps Gaza-plan
De Israëlische politie is vandaag het hoofdkwartier van de VN-hulporganisatie UNRWA in Oost-Jeruzalem binnengevallen. Volgens UNRWA-chef Philippe Lazzarini hebben agenten de VN-vlag neergehaald en vervangen door een Israëlisch exemplaar.
Volgens Lazzarini kwam de politie met meerdere vrachtwagens en een vorkheftruck af op het kantoor in het bezette gebied. Onder meer apparatuur en meubelen zouden in beslag zijn genomen. ‘Deze actie is een flagrante schending van de verplichting van Israël als lidstaat van de VN om de VN-gebouwen te beschermen en respecteren’, aldus Lazzarini op X.
Volgens de Israëlische politie heeft UNRWA een uitstaande belastingschuld bij de gemeente, maar de organisatie zelf ontkent dat. Een zegsman van UNRWA wijst erop dat, ondanks het verbod, het pand nog steeds aan de VN toebehoort.
Het gebouw is sinds begin dit jaar niet meer in gebruik. UNRWA werd in oktober 2024 door Israël verboden en daarmee gedwongen te vertrekken. Volgens het land was er bewijs dat medewerkers aan Hamas gelieerd waren. Talloze westerse landen zetten daarop tijdelijk hun financiële hulpverlening aan UNRWA stop. Israël kwam echter nooit met overtuigend bewijs voor die beschuldiging over de brug. Wel werd een aantal medewerkers desondanks ontslagen.
Maartje Geels
De Verenigde Naties hebben dit jaar 15 miljard dollar voor noodhulp ontvangen, het laagste bedrag in jaren. Dat komt doordat voornamelijk westerse landen flink minder geven. Voor volgend jaar is de begroting van het bureau voor noodhulp, OCHA, daarom naar beneden bijgesteld, zo werd maandag bekend.
Het bureau vraagt voor volgend jaar desondanks om minimaal 23 miljard dollar (zo'n 20 miljard euro) om 87 miljoen mensen te ondersteunen die zonder noodhulp waarschijnlijk sterven. In een gunstiger scenario halen de VN echter 33 miljard dollar op, om daar tientallen miljoenen mensen meer mee te helpen. Het grootste bedrag is voor de Palestijnen gereserveerd, zo’n 4 miljard dollar. Ook moet er 3 miljard naar de slachtoffers in Soedan gaan.
De VN-noodhulp is bestemd voor slachtoffers van oorlogen, klimaatrampen en hongersnoden. De VN hadden voor dit jaar ingezet op 47 miljard dollar, maar dat werd dus bij lange na niet gehaald, onder meer door de forse bezuinigingen op buitenlandse hulp door de Amerikaanse regering van Donald Trump.
Tijdens een persconferentie in New York hekelde VN-hulpleider Tom Fletcher de onverschilligheid van donateurs: ‘Ik snap dat er weinig geld is, overal hebben gezinnen het zwaar’, reageerde hij tegenover persbureau AP. ‘Maar de wereld heeft vorig jaar 2,7 biljoen dollar uitgegeven aan defensie, aan bewapening. Wij vragen om maar iets meer dan 1 procent daarvan’.
Maartje Geels
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over het staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas en de crisis het Midden-Oosten. Lees hier het liveblog van vorige week terug.
Source: Volkskrant