Belarus heeft zaterdag 123 politieke gevangenen vrijgelaten in ruil voor sanctieverlichting van de Verenigde Staten. Onder meer oppositiepolitica Maria Kolesnikova en Nobelprijswinnaar Ales Bialiatski zijn gedeporteerd naar Litouwen en Oekraïne.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en Belarus.
Het is de eerste keer sinds de neergeslagen protesten van 2020 dat Belarus zo’n grote groep politieke gevangenen vrijlaat. Veel van de vrijgekomen mensen zaten jarenlang vast in strafkampen wegens kritiek op president Aleksandr Loekasjenko. Onder hen bevinden zich politici en mensenrechtenactivisten die een prominente rol speelden in de massale volksprotesten tegen Loekasjenko.
Zo is oppositiepolitica Maria Kolesnikova na ruim 5 jaar gevangenschap vrij. Kolesnikova is een van de drie vrouwen die in 2020 de vreedzame protesten leidden, nadat Loekasjenko al zijn mannelijke uitdagers bij de presidentsverkiezingen had laten arresteren. Ze verscheurde haar paspoort toen de veiligheidsdiensten haar probeerden te deporteren. Vijf jaar lang werd ze vastgehouden in volledige isolatie van de buitenwereld.
Ook Viktor Babariko, de politicus voor wie Kolesnikova werkte en een van Loekasjenko’s uitdagers bij de verkiezingen, is vrijgelaten. Hij zat sinds juni 2020 vast zonder enkel contact met zijn dierbaren.
Onafhankelijke media uit Belarus meldden zaterdag dat negen gevangenen zijn gedeporteerd naar Litouwen. De 114 anderen, onder wie Kolesnikova en Babariko, zijn gedeporteerd naar Oekraïne, het land waartegen Belarus een Russische invasie steunt. In een video, verspreid door mensenrechtenorganisatie Viasna, is te zien hoe Kolesnikova en Babariko elkaar op een parkeerplaats in de armen vallen.
‘Ze is vrij!’, jubelt Kolesnikova’s zus Tatsiana Chomitsj op X na een videogesprek met haar zus. ‘Ik kan mijn geluk niet omschrijven.’ Chomitsj lobbyt al lang voor de vrijlating van politieke gevangenen.
Twitter bericht wordt geladen...
Ook de oprichter van mensenrechtenorganisatie Viasna bevindt zich volgens activisten uit Belarus onder de vrijgekomen mensen. De 63-jarige Ales Bialiatski won in 2022 de Nobelprijs voor de Vrede wegens zijn decennialange steun aan politieke gevangenen en hun naasten – tevens de reden voor zijn opsluiting door Loekasjenko’s autoriteiten in 2021.
De vrijlating is het gevolg van onderhandelingen tussen de VS en Belarus. John Coale, een gezant van de Amerikaanse president Donald Trump, zei zaterdag dat de VS hun sancties intrekken op potas, een belangrijk product voor kunstmest en een van de belangrijkste exportproducten van Belarus. ‘Naarmate de betrekkingen tussen de twee landen normaliseren, zullen steeds meer sancties worden opgeheven’, zei Coale.
De sancties zijn ingesteld wegens Loekasjenko’s brute optreden tegen de protesten, waarbij duizenden mensen werden opgepakt en enkele demonstranten werden gedood. De VS en de EU verzwaarden hun sancties na Loekasjenko’s steun aan de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Het is de tweede keer dat Loekasjenko een groep politieke gevangenen vrijlaat in ruil voor afzwakking van Amerikaanse sancties. In september deporteerde Loekasjenko 52 politieke gevangenen, onder wie oppositiepoliticus Sergej Tichanovski, de echtgenoot van Svetlana Tichanovskaja, die sinds 2020 de oppositie van Belarus aanvoert vanuit ballingschap. Tichanovski was zo afgetakeld in strafkampen dat zijn dochter hem niet herkende.
Mensenrechtenorganisatie Viasna meldde zaterdag dat er nog steeds 1.213 mensen om politieke redenen worden vastgehouden in Belarus.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant