Er is een felle ruzie ontstaan binnen het kabinet over de mestplannen van demissionair minister van Landbouw Wiersma (BBB), die boeren meer mest laat uitrijden. Ingewijden spreken van hevige conflicten vanwege de mogelijke impact op de waterkwaliteit.
Het ministerie van Landbouw en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, dat verantwoordelijk is voor waterkwaliteit, staan lijnrecht tegenover elkaar. Premier Schoof heeft zich al meerdere keren met de kwestie bemoeid in een poging tot bemiddeling.
Opvallend is dat Wiersma in conflict is met een partijgenoot, demissionair minister van Waterstaat Tieman. Bronnen vertelden aan de NOS dat Tieman, die eerder bestuurder was bij het waterschap Delfland, wekenlang vergeefs probeerde Wiersma’s plannen aan te passen.
Tieman stond onder drukZijn ambtenaren maakten zich grote zorgen. Tieman probeerde dit meerdere keren bij zijn collega Wiersma aan te kaarten, maar kreeg te horen: "De inhoud is een gepasseerd station, een politiek besluit."
De spanningen liepen zo hoog op dat de BBB dreigde Tieman zijn ministerportefeuille af te pakken als hij niet instemde met het mestplan. Tieman ontkent dit niet tegenover de NOS, terwijl de BBB in een reactie zegt: "Niet aan de orde."
Uiteindelijk stemde Tieman toe, maar zijn staatssecretaris, VVD’er Aartsen, niet. Wiersma wil haar plannen per 1 januari invoeren, maar er staan komende week nog hooggeplaatste overleggen gepland.
Wiersma wil met haar plannen regels versoepelen voor boeren in gebieden met goede waterkwaliteit. Deze boeren zouden mest en bestrijdingsmiddelen dichter bij sloten en water mogen gebruiken. Nu gelden daar vanwege de slechte waterkwaliteit nog ruime bufferstroken. Soms zouden boeren ook onder voorwaarden meer mest mogen uitrijden.
‘Helpt Nederland niet vooruit’De grote zorgen van ambtenaren van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat blijken uit documenten die in handen zijn van de NOS.
Deze ambtenaren baseren zich op rapporten en berekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving en Wageningen Environmental Research. Zij zeggen dat "de waterkwaliteit in veel gebieden zal verslechteren", de "uitstoot van stikstof zal toenemen" en dat dit "Nederland niet vooruit helpt". Het ontzien van boeren op deze manier zou in strijd zijn met de Nitraatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water. Daarom raden ze het kabinet af akkoord te gaan met het plan.
Ook waarschuwen ze voor gevolgen voor de zuivering van ons drinkwater. Drinkwaterbedrijven geven al langer aan dat het steeds lastiger wordt om water te zuiveren, wat leidt tot hogere kosten.
Ook de Europese Commissie en de landsadvocaat waarschuwen voor grote problemen als Wiersma’s plannen doorgaan. In een vertrouwelijke brief, eveneens in bezit van de NOS, waarschuwt de landsadvocaat voor een "tweede stikstofcrisis in de maak."
‘Wiersma negeert regelmatig ambtelijk advies’De ambtenaren van Infrastructuur en Waterstaat vrezen eindeloze rechtszaken zoals bij de stikstofcrisis. Als maatregelen worden ingevoerd en daarna weer teruggedraaid kunnen de kosten enorm oplopen. Ze schrijven ook dat "bekend is dat landbouwminister Wiersma het eigen ambtelijke advies regelmatig negeert, ten koste van de waterkwaliteit en stikstofuitstoot."
Het ministerie van Landbouw reageert dat de mestplannen "neutraal" zijn voor de waterkwaliteit en niet tot verslechtering leiden. Landbouw noemt het een "langlopend proces" waarbij "keuzes zijn gemaakt op basis van wetenschappelijke rapporten" en na een "zorgvuldige afweging."
Het kabinet zal waarschijnlijk volgende week verder praten over deze kwestie. Wiersma wilde de mestplannen per 1 januari laten ingaan, maar bronnen binnen het ministerie van Landbouw verwachten dat die datum niet gehaald zal worden.
In de Tweede Kamer wordt met verbazing gekeken naar Wiersma’s aanpak. D66, GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren vinden het onacceptabel dat een demissionair minister zulke ingrijpende plannen nog wil doorvoeren. D66-Kamerlid Podt noemt het "echt verbijsterend" en vindt dat zulke ingrijpende stappen niet genomen mogen worden zonder instemming van de Tweede Kamer.
GroenLinks-PvdA-Kamerlid Bromet noemt het idee om mestregels te versoepelen terwijl de waterkwaliteit al slecht is "van de pot gerukt." Ze heeft een debat aangevraagd, maar weet nog niet of dat mogelijk is. "Ik ga er echter vanuit dat meerdere partijen ook verbijsterd zijn over dit amateurisme," aldus Bromet.
Waarom is onze waterkwaliteit slecht?De rivieren die Nederland binnenstromen brengen al veel vervuiling mee. Daarnaast is Nederland een klein en dichtbevolkt land met intensieve landbouw en industrie, waardoor we zelf ook veel stoffen lozen.
Onze natuur verkeert volgens veel rapporten in slechte staat: kwetsbare planten en dieren worden bedreigd en het RIVM waarschuwt dat de kwaliteit van ons drinkwater onder druk staat.
Al 25 jaar geleden spraken Europese lidstaten af om de waterkwaliteit te verbeteren via de zogenaamde Kader Richtlijn Water (KRW).
Elk land mocht zelf bepalen hoe ze hun doelen uiterlijk in 2027 zouden behalen. Nederland scoort al lange tijd slecht en krijgt regelmatig waarschuwingen vanuit Brussel.
Om te voorkomen dat teveel meststoffen en bestrijdingsmiddelen in het water terechtkomen, moeten boeren sinds 2023 bufferstroken aanhouden tussen hun land en aangrenzende sloten en water: brede stroken waar geen mest of bestrijdingsmiddelen gebruikt mogen worden.
Om boeren tegemoet te komen — want minder bruikbare grond betekent minder inkomsten — bedacht BBB-minister Wiersma een plan om deze regels te versoepelen.
Source: Fok frontpage