Nina Pierson Ondernemer, schrijver en podcastmaker Nina Pierson (40) herlas Anna, Hanna en Johanna (1997) van Marianne Fredriksson. Dat boek kreeg haar moeder ooit van háár moeder. „Door generaties naast elkaar te leggen leerde ik patronen zien.”
„Ik weet nog dat Anna, Hanna en Johanna van Marianne Fredriksson op het nachtkastje van mijn moeder lag; ik was een jaar of negen. Mijn familie komt uit Zweden, dus Zweedse literatuur was een onderdeel van onze boekenkast. Mijn moeder had dit boek ooit van háár moeder gekregen, en jaren nadat ze het zelf had gelezen, gaf ze het aan mij door. De bladzijden waren toen al vergeeld.
In het boek volg je drie generaties vrouwen in Zweden. Anna, de jongste, is schrijver in de jaren tachtig. Haar moeder, Johanna, ligt op sterven en Anna wil meer weten over het leven van haar oma, Hanna. Johanna is dementerend en kan haar niet helpen, dus Anna gaat zelf op onderzoek uit. Via gevonden documenten ontvouwt zich het leven van deze drie vrouwen.
Je ziet hoe hun positie in de maatschappij verandert, maar ook hoeveel er hetzelfde blijft. Hanna wordt op haar zeventiende verkracht en raakt zwanger, een groot taboe in haar tijd. Zij krijgt de schuld en de dader komt ermee weg. Je ziet daarnaast patronen die zich voortzetten. Johanna heeft te maken met een ontrouwe man en Anna later ook. Die hardnekkige dynamiek tussen man en vrouw loopt als een rode draad door hun levens.
Ik las het boek voor het eerst toen ik 28 was, ik zat in een lange relatie en was bezig met de vraag of ik kinderen wilde. Twaalf jaar later heb ik het opnieuw gelezen. Inmiddels heb ik vier kinderen, waaronder drie dochters. Ik ben een jaar in therapie geweest en daar heb ik veel gepraat over mijn jeugd.
Door generaties naast elkaar te leggen leerde ik patronen zien. Ik was de afgelopen jaren bang voor wat ik onbewust negatief zou doorgeven aan mijn kinderen, maar nu voel ik dat dankzij de therapie minder. Dit boek herlezen voelt als een soort reflectie op dat proces.
Ik plaats het boek nu ook in een breder perspectief van vrouwenrechten; vrijwel alles wat ik tegenwoordig maak of doe raakt daaraan. Tijdens het herlezen voelde ik vooral dankbaarheid: we zijn als vrouwen van zó ver gekomen. Er is een passage waarin grootmoeder Hanna, na het overlijden van haar man, met haar kinderen naar de stad verhuist. Ze moet zich bij haar nieuwe werk voorstellen. Ze raakt dan volledig van haar stuk, omdat ze hiervoor altijd de ‘vrouw van’ of de ‘dochter van’ iemand was. Ze wordt voor het eerst niet gedefinieerd door de mannen in haar leven. Dat is nu bijna onvoorstelbaar, maar zo’n scène maakt die ervaring heel tastbaar.
Dat was zeker geen tijd om naar terug te verlangen. Wat ik wél mis, is de vanzelfsprekende nabijheid van de natuur, die uit het boek spreekt. In Zweden is de natuur sowieso meer aanwezig dan in Nederland. Die Zweedse sfeer in het boek brengt me meteen terug naar de zomers die ik daar heb doorgebracht.
Ditmaal vond ik het lezen wel taaier. Ik lees veel Nederlandse literatuur en ben inmiddels verwend met de goede schrijvers die we hier hebben. Ik heb het boek beide keren in het Nederlands gelezen en merk dat ik het soms wat houterig geschreven of vertaald vind.
‘Wat geef ik door?’ is een vraag waar ik nu extra bij stilsta. Ik weet nu dat je zelfstandigheid en je eigen geluk als vrouw, ook wanneer je moeder bent, voorop mag stellen. In ieder geval wil ik dit boek letterlijk meegeven aan mijn dochters. Het lijkt me mooi als zij dit boek ook lezen als ze oud genoeg zijn. Mijn moeder en mijn oma hebben het dus allebei gelezen en dat lijkt me een mooie aanleiding om het tijdens de kerstdagen met hen te hebben over al die generaties vrouwen en wat zij doorgeven.”
In de rubriek ‘Teruglezen’ vertellen boekenliefhebbers over een werk dat in het verleden veel indruk op hen heeft gemaakt.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC