Boekpublicatie In zijn deze week verschenen boek Le journal d’un prisonnier wil de Franse oud-president Nicolas Sarkozy laten zien hoeveel steun hij ondanks zijn veroordelingen geniet. Hij is kritisch op de sobere omstandigheden waarin hij drie weken lang verbleef in de Prison de la Santé.
Nicolas Sarkozy in september na de uitspraak in zijn proces wegens illegale campagnefinanciering uit Libië.
Le Journal d’un prisonnier leest soms als een aanklacht tegen het Franse gevangeniswezen. Vaker als klaagzang van een man die vindt dat hij slachtoffer is van een politiek complot. Bovenal is het een dagboek van iemand die wil tonen dat hij omringd wordt door mensen die óók in zijn versie van de werkelijkheid geloven.
Het ‘dagboek van een gevangene’ is het woensdag verschenen boek van Nicolas Sarkozy (70), van 2007 tot 2012 president van Frankrijk. Hierin beschrijft de oud-politicus van de rechtse partij UMP (inmiddels Les Républicains) de drie weken die hij doorbracht in een Parijse gevangenis na zijn veroordeling voor criminele samenzwering met de Libische dictator Gaddafi om geld te krijgen voor zijn presidentscampagne van 2007. Sarkozy kreeg een celstraf van vijf jaar opgelegd die meteen inging, ondanks zijn beroep. Na drie weken werd besloten dat Sarkozy het hoger beroep toch in vrijheid mag afwachten.
En dus kwam Sarkozy op 10 november vrij. Precies een maand later kwam zijn 213 pagina’s tellende boek uit. Hoe groot het animo is, bleek woensdagmiddag bij de boeksignering in boekhandel Lamartine in het chique zestiende arrondissement van Parijs. Op de stoep van de librairie stonden honderden mensen urenlang in de rij voor een krabbel. Zodra de oud-president arriveerde, scandeerde de menigte „Nicolas, Nicolas!”
Het toont dat Sarkozy ondanks zijn veroordeling nog brede steun geniet. Dat is ook wat hij wil laten zien met de vele boekpagina’s die zijn gewijd aan de steunbetuigingen die hij ontving. Mensen van ieder pluimage, van honderden ‘gewone’ Fransen tot medewerkers van de gevangenis, regeringsleiders en politieke prominenten als ECB-baas Christine Lagarde, zouden hun verbazing hebben geuit over zijn veroordeling.
Sarkozy heeft altijd schuld ontkend en schroomt niet zichzelf te vergelijken met bekende slachtoffers van politiek gemotiveerde processen, zoals de Joodse generaal Albert Dreyfus. Volgens hemzelf had het linkse nieuwsplatform Mediapart, dat de zaak in 2012 aan het licht bracht, „zich voorgenomen mij te vernietigen”; de rechterlijke macht beticht hij van „grenzeloze haat”. Hierbij wijst hij erop dat er weinig hard bewijs was in zijn rechtszaak, waarin hij op drie punten werd vrijgesproken en toch een jarenlange celstraf kreeg. Dit leidde ook buiten het kamp-Sarkozy tot verbazing.
Maar Sarkozy noemt niet dat de rechter de straf gepast vond omdat het ging om „feiten van exceptionele zwaarte die het vertrouwen dat burgers in volksvertegenwoordigers hebben kunnen schaden”. Ook de bewijzen die er wel zijn, bijvoorbeeld de geheime ontmoetingen tussen twee van zijn adviseurs en Gaddafi’s voor terrorisme veroordeelde rechterhand, laat Sarkozy onbesproken.
Des te meer schrijfruimte neemt hij om de zware omstandigheden te beschrijven waarin hij in de Parijse Prison de la Santé verbleef. Het harde matras. Het feit dat hij de lucht niet kon zien. Het vieze eten. Het vreselijke gevoel opgesloten te zijn. De alinea’s hadden gebruikt kunnen worden om de erbarmelijke omstandigheden in de overvolle Franse gevangenissen te beschrijven. Hier dienen ze vooral om sympathie op te wekken voor de oud-president – die overigens een uitgesproken harde lijn op het gebied van criminaliteitsbestrijding verdedigt.
En hoewel Sarkozy meermaals zijn pensioen uit de politiek aankondigde, kan hij het niet laten om ook in Le journal d’un prisonnier politiek te bedrijven. Het opvallendst zijn de passages waarin hij zich uitspreekt voor een samenwerking tussen Les Républicains en het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen. Die partij werd altijd uit de binnenste kringen van de macht gehouden vanwege haar extremistische standpunten, maar zo’n cordon sanitaire moet volgens Sarkozy verleden tijd zijn. Hij schrijft dat „het Rassemblement National geen bedreiging meer vormt voor de republiek”.
Het is moeilijk hierbij niet in herinnering te brengen dat ook Le Pen dit jaar veroordeeld werd tot een jarenlange celstraf, voor het sjoemelen met miljoenen aan Europees geld. Ook zij stelt dat ze slachtoffer is van een politiek proces, en zij was een van de eerste politici die Sarkozy na zijn veroordeling publiekelijk verdedigde.
Ook belde Le Pen Sarkozy op toen hij in het gevang zat, schrijft hij. Hierbij konden ze samen spuwen op Mediapart, dat ook de fraude van Le Pen aan het licht bracht. De RN-voorvrouw zou zich daarbij lovend hebben uitgelaten over de actie van Sarkozy’s vrouw Carla Bruni, die na de uitspraak voor het oog van de camera’s de plofkap van een Mediapart-verslaggever op de grond gooide. In linkse kringen werd deze actie als agressief gezien. Le Pen zou tegen Sarkozy hebben gezegd dat Bruni het met „klasse en zachtheid” deed. Wederom een teken dat in het gepolariseerde Frankrijk meerdere versies van de werkelijkheid kunnen bestaan.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC