De Bulgaarse premier Rosen Zjeljazkov heeft donderdagmiddag aangekondigd dat zijn regering zal aftreden. De avond ervoor waren door heel het land een half miljoen Bulgaren op de been om tegen de regering te demonstreren.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Het Bulgaarse parlement zou donderdag stemmen over een motie van wantrouwen tegen de regering. De motie had het waarschijnlijk niet gehaald, aangezien het minderheidskabinet en zijn gedoogpartner een meerderheid hebben.
Premier Zjeljazkov besloot echter zijn knopen te tellen en kondigde het aftreden van de regering aan voordat de motie in stemming werd gebracht. ‘We horen de stem van burgers die tegen de regering protesteren’, zei de premier.
Daarmee komt een einde aan de minderheidsregering die in januari aantrad, waarvan het centrumrechtse Gerb de grootste partij was en de premier leverde. Zjeljazkov regeerde met steun uit het parlement van oligarch Deljan Peevski en zijn partij DPS-NN. Vooral de groeiende politieke invloed van Peevski, die wegens corruptie op Amerikaanse en Britse sanctielijsten staat, was de demonstranten een doorn in het oog.
Een paar dagen terug moest Zjeljazkov niet aan aftreden denken, hoewel vorige week al tienduizenden de straat opgingen. Zijn regering moest aanblijven om Bulgarije door de introductie van de euro in 2026 te loodsen, stelde hij. Ook Gerb-leider en oud-premier Bojko Borisov was donderdagochtend nog halsstarrig. ‘Na 1 januari – dan zal ik het hebben over ontslagen, dan zal ik het hebben over protesten, dan zal ik het met u over alles hebben’, zei hij tegen de media.
Uiteindelijk bezweek de regering onder druk van de grootste protestgolf sinds de jaren negentig, die eind november begon. Volgens de organisatoren waren er woensdagavond in Sofia 150 duizend mensen op de been en door het gehele land een half miljoen (Bulgarije telt 6,4 miljoen inwoners). Volgens recente opiniepeilingen was de steun voor de protesten overweldigend, meer dan 70 procent stond achter de betogingen en iets meer dan de helft wilde de regering weg hebben.
Steen des aanstoots was de begroting voor komend jaar. Daarin was veel geld weggelegd voor staatsinstellingen en de rechtspraak, die veel Bulgaren als corrupt en gepolitiseerd beschouwen. De kosten kwamen via lastenverzwaringen bij de middenklasse te liggen. De begroting bleek de lont in een kruitvat van maatschappelijke onvrede. Nadat de regering de begroting had ingetrokken, eisten burgers dat ze zou aftreden.
De protesten werden georganiseerd door liberale en hervormingsgezinde oppositiepartijen als Wij Zetten de Verandering Voort (PP). Maar een belangrijkere rol was weggelegd voor jongeren, die zich organiseerden via sociale media. De protesten kregen zo het karakter van een afrekening met de Bulgaarse politieke cultuur door ‘Gen Z’, geboren in de jaren nul. ‘Geef ons een reden om te blijven’, stond op een protestbord, een verwijzing naar de massale leegloop van het land.
Hun kritiek richt zich op wijdverspreide corruptie, de politisering van de rechterlijke macht en de invloed van politieke partijen op het staatsapparaat. Het duo Borisov en Peevski, verreweg de invloedrijkste politici in het land, zijn voor veel demonstranten de belichaming hiervan.
Met 328 dagen was het kabinet van Zjeljazkov de langstzittende regering sinds 2021. In vier jaar gingen Bulgaren maar liefst zeven keer naar de stembus. Een lage opkomst en versplinterd politiek landschap kenschetsen de verkiezingen in het land, evenals een laag vertrouwen in de politiek.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant