Ontcijferd Een nieuw onderzoek schat de energie-opbrengst van windmolenparken op de Noordzee aanzienlijk lager in. „Dit is nieuw voor ons en ook wel schokkend.”
Windpark Borssele is een verzameling windmolenparken in aanbouw voor de kust van Zeeland.
„Je kunt een windmolenpark vergelijken met een bos”, zegt Carlos Simão Ferreira, universitair hoofddocent Windenergie aan de TU Delft. „Als de buitenste bomen staan te zwiepen, kan het binnenin het bos bijna windstil blijven. Ongeveer op die manier creëert ook een windmolenpark een eigen atmosfeer.”
Daardoor kan zo’n park maar een beperkte hoeveelheid energie opwekken, stellen Ferreira en twee Deense collega’s in een onderzoek, dat eind november verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Cell Reports Sustainability.
En dat is slecht nieuws voor Nederland, dat voor de toekomstige energievoorziening grotendeels op windmolens op de Noordzee vertrouwt. Volgens het onderzoek van Ferreira houdt het ministerie van Klimaat en Groene Groei onvoldoende rekening met de beperkte opbrengst van zulke dichtbebouwde windparken.
Voor demissionair klimaatminister Sophie Hermans (VVD) zou dat een nieuwe tegenvaller betekenen. Ze had het doel voor windenergie op de Noordzee afgelopen zomer al naar beneden bijgesteld vanwege de stagnerende bouw: van vijftig naar „minimaal” dertig gigawatt (GW).
Volgens het onderzoek van Ferreira gaat dat vermogen van dertig gigawatt maar voor 35 procent benut worden, omdat de molens elkaar uit de wind houden. Hij baseert zich op voorlopige plannen voor één bijzonder groot en dichtbebouwd windmolenpark op de Noordzee. Toch verwacht Ferreira van kleinere parken niet een veel betere opbrengst, omdat er altijd grotere parken in de buurt liggen die de wind kunnen afremmen.
Het ministerie gaat uit van toekomstscenario’s van de netbeheerders, adviesbureau TNO en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Die partijen schatten eensgezind dat windparken iets meer dan de helft van het maximale vermogen aan energie zullen opwekken. Zij verwachten, net als de branchevereniging voor windenergie NedZero, dat het rendement van windmolens de komende jaren gaat groeien door innovatie.
Feit is dat omliggende landen vaak op aanzienlijk lagere opbrengsten rekenen. Duitsland komt bijvoorbeeld uit op 36 tot 37 procent voor alle geplande windparken op zee. Bovendien genereert geen van de 72 bestaande parken die Ferreira onderzocht meer dan 50 procent van het maximale vermogen, ook niet op de Nederlandse Noordzee.
„Dit is nieuw voor ons en ook wel schokkend”, zegt hoogleraar energie-economie Machiel Mulder van de Rijksuniversiteit Groningen. „We plannen windmolens juist op de Noordzee, vooral omdat de opbrengst daar zo veel hoger zou liggen dan op land.”
Martien Visser, emeritus lector Energie en Netwerken aan de Hanzehogeschool Groningen, pleit voor meer onderzoek. Maar hij stelt ook dat „dit onderzoek uitwijst dat de totale opbrengst van windparken lager zal zijn dan gehoopt.”
Het ministerie van Klimaat ”doet voortdurend onderzoek naar stroomopbrengsten op zee en stelt deze bij wanneer onderzoek voldoende helder is”, zegt een woordvoerder. Stroomnetbeheerder TenneT stelt intern al te rekenen met een lagere opbrengst van 45 procent en benadrukt dat het ministerie zich baseert „alweer anderhalf jaar” oude scenario’s.
Het PBL zegt de scenario’s te baseren op cijfers van TNO, dat op haar beurt zegt dat ze op „realistische aannames” werden gebaseerd. Het onderzoeksinstituut verwijst ook naar een „aanvullende analyse” die afgelopen zomer achter in een rapport van het klimaatministerie verscheen, met een opbrengst van 42 procent. Dat scenario werd toen nog een „relatief pessimistische inschatting” genoemd.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC