Lara Croft is de best verkopende heldin uit een videogame, en een tv-serie is aanstaande. Al dertig jaar plundert ze zich succesvol een weg door de jungle, woestijn of toendra. Het stempel van seksobject is ze kwijt, haar koloniale trekjes nog niet.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Tomb Raider’ Lara Croft draait al mee sinds videogamen neerkwam op het navigeren van een pixelig poppetje door een 2D-landschap. Ze werd dertig jaar geleden ‘geboren’ als gamefiguurtje, maar kent inmiddels talloze gedaantes. Meermaals verscheen Croft op het witte doek, in haar bekendste verschijningsvorm werd ze vertolkt door Angelina Jolie.
Dat het personage door Hollywood al decennialang dankbaar wordt uitgemolken, is niet te danken aan de verhaallijn. Iedere game, serie of film met Lara Croft is een variatie op het heldinnenepos en volgt ongeveer hetzelfde stramien. Croft, een Engelse archeologe van goede huize, reist naar een uithoek van de wereld. Daar rooft ze (magische) objecten en krijgt ze het aan de stok met concurrerende dieven en de inheemse bevolking. Het personage ademt Brits kolonialisme.
In een tijdperk waarin het British Museum in Londen onder vuur ligt vanwege zijn roofkunst, mag dat gerust een belabberde verhaallijn worden genoemd. Toch zien makers nog altijd brood in het Croft-verhaal vanwege de iconische status van het personage. In het rijtje van Mario (Super Mario) en Link (The Legend of Zelda) past Lara Croft naadloos.
Guinness World Records kende Lara Croft, de heldin van de Tomb Raider-franchise, eind november zelfs twee nieuwe titels toe. Games met haar in de hoofdrol zijn al 100 miljoen keer verkocht. Daarnaast stond ze een recordaantal keer op een cover van een magazine. Van een animatieserie op Netflix verschijnt deze donderdag het tweede seizoen, aan een live actionserie wordt gewerkt.
Croft ontsproot aan het brein van Toby Gard, een Britse videogame-ontwikkelaar en scenarioschrijver. Met haar lange bruine haar, volumineuze buste en korte, strakke kleding was Croft aanvankelijk de vleesgeworden male gaze, waarbij het vrouwelijke lijf wordt begluurd door een mannelijke lens. Zelf had Toby Gard naar eigen zeggen juist een intelligent en gedreven personage voor ogen. Een vrouwelijke Indiana Jones.
Maar ontwikkelaar Core Design had een ander plan. Lara moest gamers - in die tijd vooral hitsige jonge mannen - aan de Tomb Raider-franchise binden. Om de doelgroep te overtuigen werd de makers zelfs gevraagd om een zogenoemde nude patch. Dat extraatje had spelers in staat moeten stellen om een ontblote Croft te besturen. Toby Gard weigerde.
Hoe dan ook slaagde de opzet van ontwikkelaar Core Design: het eerste Lara Croft-spel (1996) werd 7 miljoen keer verkocht, voor die tijd een gigantisch aantal. Tomb Raider hielp zo de PlayStation-console aan een sterke marktpositie.
De gametechnologie ontwikkelde zich in de opvolgende decennia en de markt ook. Ontwikkelaars kregen in de gaten dat er nog een markt onaangeboord was gebleven, namelijk vrouwelijke consumenten. In 2013 verscheen een reboot van de gamereeks.
In de nieuwere spellen heeft Croft een metamorfose ondergaan, zowel fysiek als ideologisch. Niet langer is ze een pin-up met pistolen, de gamer bestuurt nu een jonge Lara die geplaagd wordt door menselijke emoties als schuldgevoel en twijfel. Haar korte shorts zijn vervangen door een praktische cargobroek en de focus ligt veel meer op haar gezichtsuitdrukkingen.
Bovendien is de nieuwe Lara een feministisch rolmodel, dat is uitgerust met veel meer handelingsvermogen. In een scène waar Croft bijvoorbeeld door een vijand wordt gesnapt, glijdt zijn hand intimiderend over haar ontblote arm. Het is vervolgens aan de speler om de man af te schudden. Lukt dat, dan bekoopt de aanvaller dat met een kogel. Maar nog belangrijker: lukt het niet, dan sterft Lara ‘gewoon’ en begint de scene opnieuw. Tot bruut seksueel geweld komt het niet.
Het spel werd net als zijn voorganger uit de jaren negentig een succes en er volgden nog twee delen. Tussendoor verscheen een film met de Zweedse actrice Alicia Vikander in de hoofdrol, maar daarna bleef het stil rond Lara Croft. In de gamingwereld werd ze ondertussen ingehaald door een nieuwe generatie vrouwelijke protagonisten waarin spelers zich herkennen door hun diepgravend uitgewerkte binnenwereld, zoals Aloy uit de futuristische Horizon-reeks en Ellie uit zombiegame The Last of Us.
Toch lijkt Hollywood weer brood in de avonturier te zien. Komende maand begint Amazon met de productie van een televisiereeks. Fans van Croft kunnen zich intussen vermaken met Tomb Raider: The Legend of Lara Croft, waarin een anime-Lara zich in een avontuur stort. Het tweede seizoen is vanaf 11 december te zien op Netflix. De eindeloze reïncarnaties van Lara Croft bewijzen dat het commerciële goud niet in tombes te vinden is, maar in een gelaagd vrouwelijk personage.
Aloy (Horizon Zero Dawn/Forbidden West): Een wees en jager in een post-apocalyptische wereld gevuld met robotdieren. Aloy, een creatie van de in Nederland opgerichte studio Guerrilla, probeert meer te weten te komen over haar achtergrond. Ondertussen redt ze de wereld.
Ellie (The Last of Us): In een wereld opgeslokt door parasitaire schimmels die zombies maken van mensen, blijkt de jonge Ellie als enige resistent. Van de twee games werd de afgelopen jaren door HBO een tv-serie gemaakt.
Senua (Hellblade: Senua’s Sacrifice): De gevoelige Senua, geplaagd door psychoses, legt een reis af naar de onderwereld. De indiegame Hellblade oogstte alom lof vanwege de bijzondere manier waarop de mentale aandoening is verweven in de spelervaring.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant