Eurogroep Na het plotse vertrek van Paschal Donohoe kiest de Eurogroep donderdag een nieuwe voorzitter. Nu het beter gaat met de Griekse economie, komt de Griekse financiënminister Kyriakos Pierrakakis naar voren als kandidaat.
De Griekse financiënminister Kyriakos Pierrakakis bij een Eurogroepbijeenkomst in Luxemburg op 19 juni.
Er werd om gegniffeld in Brussel. Begin oktober gaf Joachim Nagel, de president van de Duitse centrale bank, een toespraak in Athene. Om Nagels boodschap samen te vatten, hoefde je alleen maar naar de inhoudsopgave te kijken. „Griekenland, een succesverhaal”, heette het eerste deel. Gevolgd door: „Duitsland, tijd om door te pakken op het pad naar hervormingen.”
Het kan verkeren. Tien jaar nadat Griekenland afstevende op een exit uit de eurozone en Duitsland als bad cop van de EU fungeerde, zijn de rollen omgedraaid. De Duitse economie kwakkelt, terwijl de groeicijfers van Griekenland tot de beste van de EU behoren. Leningen worden versneld terugbetaald. Griekse staatsobligaties zijn op de financiële markten nu minder risicovol dan de Franse. De staatsschuld is nog altijd verreweg de hoogste van de Europese Unie, maar is wel gedaald van 175 procent naar 148 procent ten opzichte van het bbp en daalt de komende jaren verder.
Die economische comeback wil de Griekse regering deze week bekronen met een volgende triomf. Donderdag komen de twintig ministers van financiën uit de eurozone, die samen de Eurogroep vormen, bijeen voor hun maandelijkse overleg. Daar kiezen ze uit hun midden een nieuwe voorzitter.
Zou dat geen uitgelezen rol zijn, zeggen ze in Athene, voor hun minister van Financiën, Kyriakos Pierrakakis? De Griek heeft donderdag één tegenkandidaat: de Belg Vincent Van Peteghem. Ze lobbyen hard, allebei. Weinigen durfden zich een dag van tevoren aan een voorspelling te wagen.
De verkiezing zelf komt nogal als een verrassing, ook voor insiders. De vorige voorzitter, de Ier Paschal Donohoe, was deze zomer net herkozen voor een derde termijn. Vorige maand kondigde hij plotseling aan dat hij aan de slag gaat bij de Wereldbank, als algemeen directeur. Donohoe stapte op als minister, en daarmee automatisch ook als Eurogroepvoorzitter.
Het gezag van de nieuwe voorzitter is niet vanzelfsprekend. Voor een voorzitter als Jeroen Dijsselbloem (PvdA), die de rol vervulde van 2013 tot 2018, was een plek in de schijnwerper gegarandeerd in de hoogtijdagen van de eurocrisis. Die tijd is voorbij.
Hoe rustiger de markten werden, hoe meer het informele beraad in belang afnam. Al staan er genoeg dossiers voor de deur waarin de voorzitter een rol zou kúnnen spelen. De komst van de digitale euro. Een echte kapitaalmarktunie, waarin geld niet blijft hangen in nationale markten en regels maar makkelijker grensoverschrijdend geïnvesteerd kan worden. En het gelijktrekken van nationale regels voor banken onder Europees toezicht, door de voltooiing van de bankenunie.
Een stevige voorzitter zou op deze onderwerpen moeten doorpakken, zeggen betrokkenen. „De Eurogroep heeft soms meer weg van een debatclub die op zoek is naar een probleem”, aldus een anonieme EU-ambtenaar. „Er is een goede leider nodig om relevant te blijven.”
Pierrakakis krijg veel lof toegezwaaid om zijn bijdrage aan het Griekse herstel. Als minister van Digitale Zaken maakte hij een groot aantal overheidsdiensten voor het eerst online toegankelijk, investeerde hij in digitale paspoorten en moderniseerde hij het belastingapparaat grondig. Het lukt de overheid sindsdien veel beter btw en andere belastingen te innen.
Nu is het tijd om de Europese economie te moderniseren, schrijft Pierrakakis, met de Eurogroep als kopgroep. In zijn motivatiebrief belooft hij af te rekenen met „gedateerde scheidslijnen” tussen „noord en zuid, oost en west, ‘zuinig’ en ‘flexibel’”. Het is de vraag of andere landen ook zo onbevangen naar hem kijken. Griekenland staat bijvoorbeeld zeer positief tegenover gezamenlijke leningen, eurobonds. Landen als Nederland en Duitsland zijn daar sceptisch over.
Het is ook onzeker of Pierrakakis’ collega’s het verleden van Griekenland als crisisland echt vergeten zijn. En de wederopstanding is naniet zonder kanttekeningen. De ongelijkheid en armoede zijn nog altijd hoog en de productiviteit van de Grieken blijft sterk achter bij de rest van Europa.
Kandidaat Van Peteghem (45) is net als Pierrakakis (42) relatief jong en van christendemocratische huize. Hij is op dit moment de Belgische minister van Begroting – België heeft daarnaast een aparte minister van Financiën. En als minister in een Belgische coalitie, schrijft hij in zijn motivatiebrief diplomatiek, weet hij hoe je met „uiteenlopende perspectieven” overeenkomsten smeedt. Die ervaring kon niet voorkomen dat België forse begrotingstekorten noteert, veel hoger dan Griekenland.
Wat Van Peteghem ook niet helpt, is dat verkiezingen over dit soort topfuncties altijd worden getekend door het moment. België staat deze dagen lijnrecht tegenover veel andere EU-landen en de Europese Commissie in de discussie over het inzetten van Russische tegoeden om een noodlening aan Oekraïne te verschaffen. Het land vreest de grootste risico’s te dragen, omdat veruit het meeste Russische geld zich bevindt bij financiële dienstverlener Euroclear in Brussel.
Volgens de Belgische regering bedreigt zo’n lening ook de reputatie van de euro. Die zou kunnen kelderen als gestald geld in Europa blijkbaar kan worden ontfutseld. Deze kritiek wordt deels ook geuit door de Europese Centrale Bank. De meeste EU-landen halen het geld echter liever uit de kas bij Euroclear dan uit de eigen schatkist. Veel goodwill heeft Van Peteghem daardoor niet bij zijn collega’s.
Hijzelf draait de logica van zijn critici liever om: zijn betrokkenheid maakt hem juist tot een geschikte kandidaat. Het is immers cruciaal dat de nieuwe voorzitter „het dossier van Euroclear van A tot Z kent”, verklaarde hij bij televisieprogramma De Afspraak. „De impact daarvan op de stabiliteit op de euro is zodanig groot dat het dossier […] sowieso opnieuw op tafel zal komen.”
De nieuwe voorzitter kan alvast een eerste feestje in de agenda noteren. Begin volgend jaar treedt Bulgarije toe tot de eurozone. Die telt dan 21 van de 27 EU-landen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Europaredacteuren praten je bij over de belangrijkste ontwikkelingen in de EU
Source: NRC