Nancy Updike | Audiomaker ‘This American Life’ bestaat dertig jaar. De verhalen van de invloedrijke podcast kunnen over alles gaan, maar moeten altijd aan hoge eisen voldoen. Nancy Updike, één van de makers van het eerste uur, is de hoofdgast van het Oorzaken Festival. „Ons vakgebied verandert, de wereld ook.”
Nancy Updike maakt verhalen voor 'This American Life'.
Ook na 30 jaar verhalen maken voelt radiogrootheid Nancy Updike zich nog regelmatig een beginner. Elk verhaal voelt als een gekmakende puzzel, vertelt ze via een videoverbinding vanuit New York. „Dan vraag ik me af: heb ik echt al eens eerder een radioverhaal gemaakt? Waarom lukt het niet? Wat gebeurt hier?” Toch staat zij als maker van het eerste uur symbool voor de succesformule die radioprogramma en podcast This American Life deed uitgroeien tot hét schoolvoorbeeld van meeslepende verhalende audio.
Een aflevering van This American Life begint steevast met de karakteristieke stem van presentator Ira Glass. In zorgvuldig geschreven, maar losjes uitgesproken teksten introduceert hij een thema, waarna een of meerdere verhalen volgen die ieder op eigen wijze iets over dat thema zeggen.
Die verhalen worden gemaakt door een team van audiomakers. Nancy Updike is er een van het eerste uur. „Een van mijn claims to fame is dat ik de eerste persoon was die door Ira Glass en Torey Malatia werd aangenomen om aan het programma te werken.” Het programma, in eerste instantie bedoeld om lokaal in Chicago te worden uitgezonden, was toen nog niet meer dan een concept van Glass en mede-oprichter Torey Malatia.
Updike was jaren daarvoor al gegrepen door de magie van audio. „Tijdens mijn middelbareschooltijd liep ik stage bij het dagelijkse radioprogramma All Things Considered. Daar leerde ik audiotape knippen.” Monteren ging toen nog met de hand: met scheermesjes sneed Updike stroken cassettetape in stukken om die vervolgens in de gewenste volgorde weer aan elkaar te plakken. „Ik vond het adembenemend om in een kamertje te zitten en te luisteren naar iemands stem. Je hoort elke hapering, elke pauze. Je kunt iemands tegenstrijdigheden horen. Verwarring, verdriet, blijdschap. Het is alsof je de beste plek in het theater hebt.”Toen Updike in 1995 terechtkwam bij This American Life – dat het eerste jaar nog Your Radio Playhouse heette – maakte ze niet alleen kennis met nieuwe, digitale apparatuur die het ouderwetse knippen verving, maar ook met een nieuwe manier van radio maken: een programma dat een mix was van journalistieke verhalen, essays en fictie. „Een soort radio magazine. We wilden een programma waarin ongewone dingen in de context van dat uur niet ongewoon zouden voelen. De naam This American Life was bewust de grootste verzamelbak die we konden bedenken.”
Dat brede vangnet voor verhalen maakt dat ook vandaag de dag This American Life over van alles kan gaan: van een maandlang meekijken achter de schermen bij een autodealer die zijn quotum probeert te halen en een dag doorbrengen in een 24-uurs restaurant in Chicago tot de genocide in Gaza door de ogen van een Palestijns kind.
Het programma vond al snel een groot publiek, dat internationaal werd sinds het in 2006 ook als podcast te beluisteren is. Volgens de makers luisteren inmiddels meer dan drie miljoen luisteraars wekelijks naar het programma. Wat maakt dat juist This American Life bij zoveel mensen een snaar raakt? „Mensen horen bij ons verhalen waardoor ze verrast worden en die ze meteen aan anderen willen doorvertellen.”
Volgens Updike ligt dat niet per se in de onderwerpkeuze. „Veel verhalen zijn gewoon menselijke verhalen. Over een vader en kind, twee echtgenoten, families, individuen of instituties. Maar op een bepaald moment vertelt elk verhaal je toch iets nieuws, iets betekenisvols.” Om dat doorverteleffect te bereiken sleutelen de makers tot in detail aan de afleveringen. „We zijn allemaal obsessief en pietluttig en houden allemaal enorm van het medium audio. De vraag hoe we een verhaal moeten vertellen en waarom juist op die manier, ligt altijd op tafel.”
Wat Updike najaagt is het menselijke dichtbij brengen. „De connectie die mensen voelen met iemand die ze in hun oren horen, is heel direct. Ik denk dat iedereen die aan het programma werkt daar nog steeds een kick van krijgt.”
Op sommige momenten zetten Updike en collega’s die formule in bij onderwerpen die direct raken aan belangrijke ontwikkelingen in de Amerikaanse samenleving. Zo valt op dat de afgelopen weken veel verhalen gaan over de gevolgen van Trumps migratiebeleid.
Maar lang niet altijd is het onderwerp actueel. Voelt Updike ook een journalistieke verantwoordelijkheid in het kiezen van welk verhaal verteld moet worden, of maakt het zoeken naar audiomagie het onderwerp ondergeschikt?
„Het programma was voor 9/11 minder gefocust op de actualiteit. Dat had deels te maken met het feit dat Amerika zich in een andere tijd bevond. We reageren op wat er gebeurt in het land waar we wonen. Na orkaan Katrina maakten we daar verhalen over. En toen de oorlog in Irak maar bleef duren en duren, maakten we daar veel verhalen over.”
Een aflevering maken alléén omdat een onderwerp belangrijk is zal ze echter nooit doen, bezweert Updike. „Verhalen moeten aan onze hoge eisen voldoen, niet alleen belangrijk voelen. Die combinatie is moeilijk, vooral als ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. Hoe pakken we iets aan wat zich nog ontvouwt, waarvan nog niet eens duidelijk is hoe we het precies moeten noemen en of het belangrijk blijft? Hoe kies je dan wat het juiste is om je op te richten?”
Hoe de twintigtal makers dat toch doen? „Door continu met elkaar in gesprek te zijn op de redactie. Heb je dit gezien? Wat vind je daarvan? Hé, ik ben hierin geïnteresseerd. Waarom bel je niet een paar mensen? Ik ben dit aan het onderzoeken. Denk je dat dit ergens heen gaat?” Ook intern is het ‘doorvertelcriterium’ doorslaggevend. „Ik moet tegen een collega willen zeggen: wauw, dit moet je écht horen! Dat is uiteindelijk de kern.”
Maar zelfs dan is nog niet zeker of een verhaal er ook echt komt. En dus leeft ook Updike na dertig jaar nog steeds met het besef dat elk verhaal afgeschoten kan worden. „Ik probeer niet te gehecht te raken aan de verhalen die ik maak. Sommige verhalen sterven. En dat moet ook. We moeten ermee instemmen dat we elkaar soms in de ogen kijken en eerlijk zeggen: ‘ik hoor het niet. Ik denk niet dat dit werkt’.”
Het gebeurt iedereen, maar dat maakt het voor Updike niet minder vervelend. „Het is echt vreselijk als het jou overkomt. Je denkt: hoe heb ik het zo kunnen verknallen. Zelfs als je het niet had kunnen voorzien, loop je in gedachten alle stappen na. En dan ga ik naar huis. Ik lik mijn wonden en praat met mijn vrienden over wat er is gebeurd.”
Naast de creatieve pijn hangt er bij het weggooien van verhalen ook financiële stress in de lucht. „We maken een wekelijks programma. We hebben geen eindeloze flexibiliteit. Het leidt soms tot veel stress, wanneer we heel snel een ander verhaal moeten vinden.”
Ook het langlopende instituut This American Life heeft geldzorgen. „Iedereen is zich ervan bewust: ons vakgebied verandert, de wereld ook. Advertentie-inkomsten ondersteunen het programma niet meer genoeg.” Daarbij zegt het programma ook geraakt te worden door de bezuinigingen op publieke radiostations, die daardoor This American Life soms minder kunnen betalen voor het mogen uitzenden van het programma op hun zenders.
Om de wegvallende inkomsten op te vangen vragen de makers luisteraars nu om tegen betaling ‘This American Life Partner’ te worden. Daarmee zijn ze deels weer terug bij hoe het programma begon, toen het publiek door middel van radiospotjes (‘pledge drives’) werd gevraagd om het programma financieel te ondersteunen. „Het is een stressvolle manier om te leven, om je constant tot je publiek te wenden en te zeggen: ‘Hé, luisteren jullie nog steeds naar ons? Is dit belangrijk voor jullie? Is er plek voor ons op je persoonlijke begroting? We hebben je nodig.’”
Intussen strekt de culturele impact van het programma verder dan alleen luisteraars. Verschillende medewerkers maakten eigen succesvolle podcasts, zoals Jonathan Goldstein (Heavyweight), Susan Burton (The Retrievals) en Brian Reed (S-Town en The Trojan Horse Affair). Ook de comedian en schrijver David Sedaris begon bij het programma. Daarnaast werd de typische manier van verhalen vertellen in het podcasttijdperk de blauwdruk voor veel makers over de hele wereld.
De invloed van het programma werd nog veel sterker toen in 2014 het eerste seizoen van Serial verscheen: een spin-off van This American Life-makers Sarah Koenig en Julie Snyder over de moord op de Koreaans-Amerikaanse scholier Hae Min Lee in 1999. Updike luisterde mee tijdens het maakproces. Was de audiomagie ook bij dit verhaal aanwezig?
In een interview vertelde maker Snyder dat Updike de serie die juiste richting in stuurde toen ze opmerkte: ‘where’s the hunt?’. Updike versterkte zo het idee dat niet het slachtoffer of de verdachte de hoofdrol in de serie moesten spelen, maar maker Koenig zelf, als journalist op zoek naar antwoorden. Dit was baanbrekend in de audiowereld, en het begin van de ‘zoektocht’ als archetypische podcastvorm. „Het is moeilijk om nu voor de geest te halen hoe nieuw dat destijds was.”
De podcast als zoektocht paste goed bij Serial, omdat de makers, terwijl er al afleveringen werden gepubliceerd, steeds nieuwe informatie bleven ontdekken. Dat is lang niet altijd het geval, benadrukt Updike. „De kwaliteit van die serie is moeilijk na te bootsen omdat het samenhangt met dát verhaal, die mensen en dat specifieke moment.” Dat nu juist de zoektocht favoriet is als vertelvorm bij veel hedendaagse podcasts vindt Updike opvallend. „Ik denk dat die te vaak wordt gebruikt.”
Updike zelf joeg juist nieuwe verhalen en vertelvormen na. Dit mondde onder meer uit in haar eigen miniserie We Were Three, een drieluik over hoe coronascepsis een gezin verscheurde. „Het was niet een mysterieuze zoektocht zoals Serial was. En Rachel McKibben, de hoofdpersoon, is echt een verhalenverteller over haar eigen leven.” Daarom koos Updike voor een heel andere vertelstructuur. „De ik-persoon duikt relatief weinig op in die serie. Het paste niet bij het verhaal.”Voor Updike geldt: net zo lang zoeken tot ze voor een verhaal de juiste vorm heeft gevonden, waarin alles op zijn plek valt en betekenis krijgt. Ook als de werkelijkheid rommelig is. In We Were Three richt de hoofdpersoon zich op een gegeven moment dan ook direct tot Updike. Kan zij niet even alles voor haar op een rijtje zetten? Waarna we Updike positief horen antwoorden: een aantal dingen wel.Is dát wat ze na dertig jaar This American Life echt goed kan? De rommelige werkelijkheid bekijken, er de juiste momenten uit pakken en die omlijsten met de juiste kaders? „Ik heb mijn momenten. Ik denk dat ik daar best goed in ben.”
Oorzaken festivalDit weekend is Nancy Updike te gast bij Oorzaken Festival in de Brakke Grond, Amsterdam. Op vrijdag geeft ze een masterclass en de jaarlijkse State of the Podcast-lezing. Op zaterdag gaat ze in gesprek met podcastmaker Maartje Duin.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC