Slechts negen procent van alle zoogdieren leeft monogaam. De mens behoort hiertoe, maar scoort op het gebied van partner trouw slechts gemiddeld. Een onderzoeker legt uit waarom dit toch cruciaal is voor het succes van onze soort.
De moderne mens behoort tot de kleine minderheid van monogaam levende zoogdieren. Dat concludeert evolutionair antropoloog Mark Dyble van de Engelse universiteit van Cambridge uit een vergelijking van de Homo sapiens met 34 andere zoogdiersoorten.
Daarin onderzocht de onderzoeker bij de nakomelingen van deze soorten de verhouding tussen volle broers en zussen en halfbroers en -zussen, dat wil zeggen nakomelingen met slechts één gemeenschappelijke ouder. Het aandeel volle broers en zussen bij de mens bedraagt volgens deze studie gemiddeld ongeveer 66 procent. Daarmee bevindt de mens zich qua partner trouw tussen de Euraziatische bever en de withandgibbon.
Ter vergelijking: bij de koploper ,omogamie– de Californische muis (Peromyscus californicus) – bedraagt het aandeel 100 procent. Bij de Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus) is dat 85 procent, bij de Damara-grijze mol (Fukomys damarensis) en bij de Ethiopische wolf (Canis simensis) elk bijna 80 procent.
De mens staat in deze lijst tussen de Euraziatische bever (Castor fiber, 73 procent) en de withandgibbon (Hylobates lar; bijna 64 procent), zoals Dyble schrijft in het vakblad "Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences". Tot de grote meerderheid van de niet-monogame zoogdieren behoren onder andere de neushoorn (Diceros bicornis) en de Europese das (Meles meles), waarbij het aandeel volle broers en zussen ongeveer 20 procent bedraagt.
"In totaal is slechts negen procent van de zoogdieren monogaam"Onderaan de lijst staan de tuimelaar (Tursiops truncatus) met 4 procent, de orka (Orcinus orca) met 3 procent en diverse makakensoorten met ongeveer 1 tot 2 procent. Helemaal onderaan de monogamielijst staat het Soay-schaap. Bij dit verwilderde huisschaap, dat op het gelijknamige Schotse eiland leeft, zijn volle broers en zussen met een aandeel van 0,6 procent uiterst ongebruikelijk.
"Monogamie is het dominante paringspatroon bij onze soort", concludeert Dyble in een mededeling van zijn universiteit. "De overgrote meerderheid van de andere zoogdieren heeft daarentegen een veel promiscue benadering van paring." In totaal is slechts negen procent van de zoogdiersoorten monogaam.
Om het monogamieniveau van een soort te bepalen, heeft Dyble gegevens van broers en zussen uit genetisch onderzoek bij verschillende zoogdieren met elkaar vergeleken. Hoewel dit gezien de onvolledige gegevens enigszins grof is, is het volgens hem de meest directe en concrete onderzoeksmethode.
"Winnaar monogaam levende primaten: de snorharige tamarin"Monogamie geldt bij mensen ook voor samenlevingen waarin mannen meerdere vrouwen hebben of vrouwen meerdere mannen, zo wordt gezegd. "Er bestaat een enorme culturele diversiteit in menselijke parings- en huwelijkspraktijken", aldus Dyble. "Maar zelfs de uitersten in dit spectrum liggen boven wat we bij de meeste niet-monogame soorten zien."
In tegenstelling tot de mens is er sprake van een sterk uitgesproken promiscuïteit bij onze naaste verwanten, de mensapen: bij de oostelijke gorilla (Gorilla beringei) bedraagt het aandeel volle broers en zussen slechts ongeveer 6 procent. Bij de gewone chimpansee (Pan troglodytes) is dat zelfs – net als bij dolfijnen – slechts 4 procent.
Een toppositie onder de monogaam levende niet-menselijke primaten neemt de in het Amazonegebied levende snorrenmaki (Saguinus mystax) in. Bij deze soort, die tot de krulstaartmaki's (Callitrichidae) behoort, vormen volle broers en zussen 78 procent van de nakomelingen.
Evolutieantropoloog Dyble gaat ervan uit dat de monogamie van de mens de ontwikkeling van grote familienetwerken heeft bevorderd. Dat zou de eerste stap zijn geweest naar het ontstaan van grote samenlevingen en netwerken voor culturele uitwisseling, die op hun beurt weer doorslaggevend zouden zijn geweest voor het succes van de mens.
Source: Fok frontpage