Kinderen met ernstig astma wonen opvallend vaak in huurhuizen, komen vaker uit gezinnen met een laag inkomen en hebben regelmatig een migratieachtergrond. Dit blijkt uit een uitgebreide analyse van het Emma Kinderziekenhuis van Amsterdam UMC. In bepaalde regio's is het risico op een ernstige astma-aanval bij kinderen uit de laagste inkomensgroep zelfs meer dan tweeënhalf keer zo hoog. Jaarlijks belanden ongeveer 275 kinderen op de intensive care.
Artsen benadrukken dat astma bij kinderen niet alleen door erfelijke of medische factoren wordt veroorzaakt. Ook de leefomgeving en sociale omstandigheden zijn van grote invloed, legt kinderarts-intensivist Berber Kapitein van het Emma Kinderziekenhuis uit.
"Veel mensen denken dat erfelijkheid het belangrijkste is, omdat kinderen van ouders met astma of allergieën vaker zelf ook de ziekte krijgen. Maar factoren zoals luchtvervuiling, waaronder fijnstof, uitlaatgassen en blootstelling aan sigarettenrook, verhogen het risico. Daarnaast kunnen zware virusinfecties op jonge leeftijd de luchtwegen beïnvloeden," zegt Kapitein. "Daar komen nu ook andere risicofactoren bij."
Onderzoek gebaseerd op 4,5 miljoen kinderenDe onderzoekers baseren hun bevindingen op een analyse van 4,5 miljoen Nederlandse kinderen tussen 2 en 17 jaar. Door gebruik te maken van geanonimiseerde CBS-gegevens konden zij woon- en inkomensgegevens koppelen aan ziekenhuisopnames, waardoor voor het eerst duidelijk werd welke groepen extra kwetsbaar zijn.
Berber Kapitein onderzoekt al jarenlang ernstig astma bij kinderen naast haar klinische werkzaamheden en is ook een van de onderzoekers binnen dit project. De analyse laat alleen verbanden zien, geen oorzaken. Toch zijn er wel aanwijzingen. Kapitein zegt: "Veel huurwoningen hebben te maken met schimmel of slechte ventilatie. Gezinnen met een lager inkomen ervaren vaker financiële stress, wat astma-aanvallen kan verergeren. Daarnaast kan een migratieachtergrond zorgen voor taalproblemen of minder toegang tot zorg."
In Nederland worden jaarlijks ongeveer 2300 kinderen met ernstig astma opgenomen in het ziekenhuis; daarvan belanden 200 tot 300 op de intensive care. Internationaal onderzoek toont aan dat 1 op de 6 kinderen met astma in Nederland de ziekte heeft gekregen door luchtvervuiling. Volgens Kapitein doet Nederland het op dit gebied het slechtst van heel Europa. Bovendien zorgen langere en intensere pollenseizoenen door klimaatverandering voor ernstigere astma-aanvallen.
Hotspots in NederlandHet onderzoek laat ook duidelijke regionale verschillen zien. Astma komt aanzienlijk vaker voor in zogenoemde hotspots, zoals Haaglanden, Flevoland, Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond en Kennemerland.
Binnen deze regio's lopen kinderen uit gezinnen met een laag inkomen het grootste risico. Kapitein: "Zij hebben 2,6 keer meer kans op een ic-opname vanwege ernstig astma dan kinderen uit de hoogste inkomensgroep."
Omdat de precieze oorzaak nog onbekend is, start het Amsterdam UMC, samen met de gemeente Amsterdam, GGD en sociologen, een vervolgonderzoek bij mensen thuis. Onderzoekers kijken naar woonomstandigheden zoals schimmel, ventilatie en luchtkwaliteit, het gebruik van gas om te koken, het aantal bewoners per huis en de invloed van taalbarrières of beperkte toegang tot gezondheidsinformatie bij gezinnen met een migratieachtergrond.
Meer dan alleen een medische aandoeningKapitein benadrukt dat dit belangrijk is voor bewustwording en aanpak. "Astma is meer dan alleen een medische aandoening. We moeten ook naar de omgeving van het kind kijken. Zo kunnen artsen en gemeenten gezinnen gezamenlijk ondersteunen, bijvoorbeeld bij vocht- of schimmelproblemen, en kunnen ouders beter advies krijgen over leefomstandigheden die astma-aanvallen verergeren."
Source: Fok frontpage