Abortuszorg De invloed van de internationale anti-abortuslobby groeit in rap tempo. Haal abortus daarom uit het strafrecht, nu er nog een meerderheid voor is, betogen Suzanne Felix, Lotte Houwink ten Cate en Peter Leusink.
Demonstratie in Den Haag voor het recht op abortus, afgelopen november.
Op het Malieveld waren midden november naar schatting duizenden demonstranten bijeen om te pleiten voor een verbod op abortus. Daartegenover streed op hetzelfde moment een grote groep demonstranten vóór het recht op abortus. Het feit dat twee groeperingen nog altijd lijnrecht tegenover elkaar staan, laat zien dat het compromis dat in 1984 werd gesloten – het onderbrengen van de Wet afbreking Zwangerschap (Wafz) binnen het Strafrecht, in plaats van legalisering – niet de oplossing en duidelijkheid heeft gebracht die het had moeten brengen.
Suzanne Felix, Lotte Houwink ten Cate en Peter Leusink vormen het bestuur van de Vrije Keuze Coalitie.
Abortuszorg moet aan veel meer voorwaarden voldoen dan andere vormen van zorg en haar financiering is afhankelijk van overheidsfinanciering. Volgens de huidige wet is abortus namelijk formeel strafbaar, tenzij aan de door de politiek vastgestelde voorwaarden wordt voldaan. Die politieke voorwaarden maken abortuszorg een speelbal van morele omwentelingen en als politiek instrument veel meer te beïnvloeden dan als het binnen het gezondheidsrecht zou vallen. Dit is een toekomst die met de dag reëler wordt.
De invloed van de internationale anti-abortuslobby groeit in rap tempo: jaarlijks stromen er miljoenen vanuit Europa, Rusland en de Verenigde Staten naar de ‘anti-abortuslobby’ in Nederland. Onlangs nam de Tweede Kamer een motie aan die stelt dat Nederland zich „actief gaat verzetten tegen pogingen abortus als mensenrecht op te nemen in Europese verdragen”.
Het is overigens logischer om te spreken over de ‘anti-keuzelobby’. Tegenstanders van het recht op abortus zijn er immers op uit om de keuzevrijheid van anderen te beperken. Het recht dat eenieder heeft om zelf níet voor een abortus te kiezen staat niet ter discussie.
Inmiddels wordt het anti-keuzestandpunt in Nederland niet alleen in conservatief-christelijke hoek maar ook door populistisch-rechts breed gedragen. Om de ongewenste invloed van de anti-keuzebeweging een halt toe te roepen — kijk naar Italië, Hongarije, Polen en de Verenigde Staten — is het noodzakelijk om abortuszorg definitief onder te brengen in het gezondheidsrecht.
De huidige wetgeving doet bovendien geen recht aan de wensen van een zeer ruime meerderheid van de Nederlanders. Uit recent Ipsos-onderzoek in opdracht van de Vrije Keuze Coalitie, een beweging van zorgverleners en burgers die zich inzet voor toegankelijke abortuszorg, blijkt dat driekwart van de Nederlanders (75 procent) abortus als medische zorg beschouwt. Een ruime meerderheid (86 procent) ziet het als een persoonlijke keuze. Ook bleek uit dit onderzoek dat als er een voorstel zou komen om abortus niet meer in het Wetboek van Strafrecht te regelen maar binnen het gezondheidsrecht, slechts 14 procent van de Nederlanders dit zou afwijzen. De politieke partijen waarvan een overgrote meerderheid van de eigen achterban het voorstel om abortus uit het strafrecht te halen steunt, hebben samen zelfs een Kamermeerderheid.
Daarnaast zijn er ethische en juridische argumenten die wijziging van de abortuswetgeving legitimeren. De kern van het anti-keuzestandpunt is de morele overtuiging dat de zogenaamde beschermwaardigheid van het leven boven de zelfbeschikking van de vrouw gaat. Deze beweging stelt hierbij ‘pro-life’ te zijn. Maar een verbod op abortus leidt niet tot minder abortussen, maar tot méér sterfgevallen onder vrouwen en kinderen, tot psychosociale problemen en ongelijkheid, zo laten studies uit de Verenigde Staten en van de WHO zien. Het gebruik van de term ‘pro-life’ is daarom feitelijk onjuist.
Bovendien zijn er ook andere visies over het begin van het leven die op dit moment niet in de wetgeving worden weerspiegeld. De anti-keuzebeweging heeft niet het monopolie op ethische overwegingen over de beschermwaardigheid van leven. Zelfs de Bijbel behandelt het ongeboren leven niet altijd als een volwaardig mens. Ook de door de anti-keuzebeweging gecreëerde tegenstelling tussen vrouw en ongeboren leven is oneigenlijk. Het ongeboren leven is immers niets anders dan haar zwangerschap. Haar lichaam is de voeding van dit leven dat pas autonomie krijgt bij de geboorte.
Kortom, de ethische normen van de anti-keuzebeweging zijn ingebed in een discours dat nodig benoemd en ontmanteld moet worden. Het consequent en herhaaldelijk gebruiken van woorden of concepten als „pro-life”, abortus „plegen”, en „ongeboren leven”, maskeren de feitelijke doelen van deze organisatie: ze willen vrouwen dwingen tot het uitdragen van een zwangerschap ook als dit niet wordt gewenst, en claimen het recht op moreel gezag door het onder het strafrecht te plaatsen. Wij pleiten voor feitelijk taalgebruik en het ontmaskeren van intenties in het publieke debat rondom de keuzevrijheid voor abortus.
Vanuit juridisch oogpunt geldt daarnaast in de Nederlandse rechtsorde dat het strafrecht alleen ingezet moet worden wanneer andere rechtsgebieden onvoldoende bescherming bieden. Aangezien abortus inmiddels een reguliere medische handeling is, uitgevoerd door zorgprofessionals binnen een streng gereguleerd zorgkader kunnen medisch tuchtrecht, bestuursrecht en civiel recht eventueel onzorgvuldig handelen voldoende waarborgen. Strafrechtelijke sanctionering is niet nodig.
We nodigen progressieve en liberale politici uit om komende kabinetsperiode de noodzakelijke herziening van de achterhaalde abortuswet tot een vrije kwestie te maken, gebaseerd op nieuwe ethische en juridische argumenten en in overeenstemming met de wensen van een zeer ruime meerderheid van Nederlanders.
Koester de politieke meerderheid die zich nú voor deze herziening aftekent, voordat het te laat is en Nederlanders hun keuzevrijheid verliezen. Gezamenlijk kunnen we de vrijheid van keuze voor huidige en toekomstige generaties verankeren.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC