Handelsoorlog of niet: het Chinese handelsoverschot blijft groeien en is voor het eerst de 1 biljoen dollar gepasseerd. In Europa leidt de instroom van al die Chinese producten tot grote zorgen.
is economieredacteur van de Volkskrant.
Op het oog is dat ook zo: afgelopen november vervoerde China bijna een derde minder spullen naar de Verenigde Staten vergeleken met het jaar ervoor. Maar deze verliezen zijn ruimschoots elders opgevangen, blijkt uit cijfers die de Chinese douane maandag publiceerde.
Zo nam de export naar de nabijgelegen Zuidoost-Aziatische landen het afgelopen jaar met 8 procent toe vergeleken met een jaar eerder. Waarschijnlijk gaat het deels om goederen die vervolgens alsnog naar de VS zijn verscheept, om de hoge Amerikaanse importheffingen op Chinese producten te omzeilen.
Maar dat is niet het hele verhaal; Chinese exporteurs weten ook nieuwe markten te vinden. Zo steeg de export naar Afrikaanse landen met bijna 28 procent, en die naar de EU met 15 procent. Dat is mede te danken aan de relatief zwakke renminbi ten opzichte van de euro, wat het goedkoper maakt om Chinese goederen te importeren.
De eindsom is dat China van januari tot en met november van dit jaar 1,1 biljoen dollar (ruim 900 miljard euro) meer heeft geëxporteerd dan zelf geïmporteerd. Een nieuw record.
De afgelopen vijftien jaar is het Chinese handelsoverschot meer dan vervijfvoudigd. Voor de Amerikaanse president Donald Trump was het reden een handelsoorlog met de Chinezen te ontketenen. Sinds vorige maand is er sprake van een wapenstilstand die een jaar moet duren, maar de VS heffen nog altijd forse tarieven.
De Franse president Emmanuel Macron zette de zaak dit weekend direct na zijn staatsbezoek in China op scherp: volgens hem is dit voor Europa ‘een zaak van leven of dood’. Hij stelde importheffingen voor om iets aan het grote Chinese handelsoverschot te doen.
Voor de gemiddelde Europese consument is het probleem niet direct voelbaar. Integendeel: die kan een goedkopere elektrische auto kopen, of voor een prikkie pakketjes van webwinkel Temu in huis halen. Maar intussen dreigen Europese producenten de concurrentiestrijd met de Chinezen te verliezen, wat op den duur ten koste kan gaan van banen en economische groei. Niet voor niets heeft de EU vorig jaar importheffingen op elektrische auto’s uit China ingesteld.
‘Een aantal jaar geleden verkocht Europa veel meer auto’s aan China dan China aan Europa. Dat overschot is volledig weggevaagd’, zegt Arjen van Dijkhuizen, econoom en China-specialist bij ABN Amro. ‘Niet alleen is de vraag van Duitse auto’s in China verminderd, wij zijn ook veel meer auto’s uit China gaan importeren.’
Ook plasticfabrikanten en webwinkels klagen al steen en been over de Chinese concurrentie. Chinese fabrikanten van windmolens hebben de koppositie van Europese bedrijven inmiddels overgenomen. Op het gebied van zonnepanelen en accu’s liep Europa al achter. Het handelsoverschot met China is daarmee niet alleen economisch nadelig, het kan ook de Europese afhankelijkheid van China vergroten.
Investeren in de eigen productiecapaciteit is een centraal onderdeel van de Chinese plannen, onder meer beschreven in de tien jaar geleden gepresenteerde ‘Made In China 2025’-strategie. Doel is om wereldwijd een machtige speler te worden op het gebied van hightech als computerchips en telecom, en op dit terrein minder afhankelijk te worden van andere landen.
In veel opzichten is China hierin succesvol, aldus Van Dijkhuizen, maar er is ook een keerzijde. Chinezen zelf houden de hand op de knip, omdat het land al jaren in een vastgoeddip zit, en veel Chinezen financiële onzekerheid ervaren. Het resultaat is dat de Chinese fabrieken veel meer produceren dan het land zelf nodig heeft.
Dat geldt voor geavanceerde elektronica, maar ook voor laagwaardigere spullen als speelgoed en kleding die China nog altijd op grote schaal maakt. Die belanden bijvoorbeeld via Chinese webshops in Europa.
Zolang ze hun spullen elders kwijt kunnen, is er voor China niet zo veel aan de hand. Maar er zit een risico aan, zegt Van Dijkhuizen: als handelspartners het niet meer pikken dat hun eigen bedrijven uit de markt worden gedrukt, loop je het risico dat zij op termijn de deur steeds verder dichtgooien. ‘Kijk naar de uitspraken van Macron. Als China zijn economie beter in balans brengt, zou het ook op het wereldtoneel meer goodwill kweken.’
Luister hieronder naar onze podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant