Notarissen Het notarisregister is sinds februari niet meer online beschikbaar. Daardoor ontbreekt een belangrijk middel om de achtergrond en integriteit van duizenden notarissen te controleren.
Stempel van de koninklijke notariële beroepsorganisatie, die op elke pagina van een notariële akte staat.
Het register notariaat, met onder meer de nevenfuncties en het tuchtrechtelijk verleden van alle 3.200 notarissen en kandidaat-notarissen van Nederland, is sinds februari niet meer online toegankelijk. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft besloten het register offline te halen na een gegrond verklaarde klacht van een notaris bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Dat stelt de KNB in reactie op vragen van NRC.
Uit de wet op het notarisambt volgt dat er een register notariaat moet zijn dat voor „een ieder” toegankelijk is. Sinds 2013 voldeed de KNB aan die wettelijke verplichting via een online register. Het register vervulde sindsdien een belangrijke publieke functie omdat onder meer (potentiële) klanten, toezichthouders, het bedrijfsleven en journalisten op laagdrempelige wijze de bevoegdheid en achtergrond van een notaris konden nagaan.
Aan de hand van het register notariaat onthulde NRC vorig jaar bijvoorbeeld dat bijna driekwart van de notarissen van ’s lands tien grootste notariskantoren niet al hun nevenfuncties openbaar maakte – ondanks de wettelijke verplichting daartoe.
Als onafhankelijk tussenpersoon vervullen notarissen een spilfunctie in het economische en maatschappelijk verkeer. Zij oefenen een wettelijk monopolie uit: onder meer vastgoedtransacties, testamenten en bedrijfsovernames moeten via een notaris lopen. Dit maakt transparantie over wie notaris is, nevenfuncties en tuchtrechtelijke maatregelen van belang. Het register notariaat bood die transparantie.
De website van het inmiddels onbereikbare register notariaat meldt dat het register nu ter inzage ligt bij de KNB, met een verwijzing naar het wetsartikel dat bepaalt dat het voor een ieder toegankelijk moet zijn. In de praktijk bleek dat niet het geval. Toen NRC in november onaangekondigd bij de KNB in Den Haag langsging, erkende een woordvoerder dat het volledige register niet kan worden ingezien. Wel verstrekt de KNB op verzoek gegevens van individuele notarissen.
Dat de KNB het register offline haalde is het gevolg van een klacht van een notaris bij toezichthouder Autoriteit Persoonsgegevens (AP) over zijn vermelding in dat register. De uitspraak van de AP is niet openbaar. De privacywaakhond weigert vragen van NRC te beantwoorden over de zaak omdat het geen uitspraken doet over „individuele klachten”. Daardoor blijft onduidelijk of en hoe de AP een afweging heeft gemaakt tussen het belang van openbaarheid van het register notariaat en privacy.
Volgens de woordvoerder van de KNB was het belangrijkste bezwaar van de AP tegen het register dat bij het intoetsen van de beginletters van een notaris ook andere notarissen zichtbaar werden.
Vanuit juridisch oogpunt blijkt de KNB zich reeds in een vroeg stadium te hebben neergelegd bij de uitspraak van de AP. Het liet de kwestie rond het register niet voor de rechter komen nadat de klacht van de notaris bij de AP in de bezwaarfase gegrond was verklaard.
Desgevraagd stelt de KNB dat het besluit om niet in beroep bij de bestuursrechter te gaan, is genomen in overleg met het ministerie van Justitie en Veiligheid. Er werd afgesproken te wachten op een onderzoek naar persoonsregisters door de Open Universiteit in opdracht van het wetenschappelijk onderzoeksinstituut van het ministerie. Dit onderzoek werd in september naar de Tweede Kamer gestuurd. De termijn om alsnog bij de rechter in beroep te gaan was toen al maanden verstreken.
Het onderzoeksrapport noemt het register notariaat niet. Volgens de KNB is uit het rapport wel af te leiden dat het register nog maar één resultaat per zoekopdracht mag tonen, er informatie moet worden ‘gelogd’ over degene die een zoekslag maakt en dat ‘scraping’ – geautomatiseerd informatie kopiëren van een website – moet worden tegengegaan.
Het is volgens de KNB niet zeker dat het register notariaat weer digitaal beschikbaar komt. „In principe willen we de site weer online krijgen, maar dan moeten we wel aan de eisen kunnen voldoen”, stelt een KNB-woordvoerder. „We weten nu nog niet of dat lukt.” De beroeporganisatie en belangenbehartiger van notarissen zegt daar op dit moment onderzoek naar te doen. Bij een positieve uitkomst van dat onderzoek zou het register – afhankelijk van de duur van de technische aanpassingen – „in de loop van volgend jaar” weer online kunnen komen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC