Manosphere Met slechts twee acteurs en een scherp oog voor nuance laat ‘I am Andrew’ zien hoe verleidelijk, verstikkend en allesbepalend de stemmen kunnen zijn die een jongen vormen, breken en uiteindelijk dwingen zichzelf onder ogen te komen.
‘I am Andrew’ van Girls in Woods.
De repetitieruimte is groot en kaal. Een paar banken dienen als voorlopig decor; meer is niet nodig om de contouren van theaterstuk ‘I am Andrew’ zichtbaar te maken.
Acteur Tim van Dongen zit op een van de banken, zijn lichaam strak gespannen. Tegenover hem staat Femke Arnouts. Zodra regisseur en maker Marjet Moorman zacht „ja” zegt, stapt ze moeiteloos in een ander personage: een date, een moeder, een advocaat, of Andrew Tate zelf.
De transformatie gebeurt nu, tijdens de repetitie nog, zonder enige kostuums of lichtwissels. Kleine fysieke verschuivingen – een veranderde ademhaling, een aangescherpte blik – zijn genoeg. Het maakt onmiddellijk duidelijk hoe het stuk werkt: met minimale middelen wordt een hele wereld opgeroepen.
Tijdens de pauzes vertelt bedenker en regisseur Marjet Moorman over de oorsprong van het project dat is ontwikkeld door theatergezelschap Girls in Woods. Jaren geleden kwam ze voor het eerst in aanraking met de manosphere. De aantrekkingskracht ervan fascineerde haar onmiddellijk. „Het biedt helderheid”, zegt ze. „Jongens vinden er iets wat ze vaak missen: erkenning, kracht, richting.”
Het stuk dat nu wordt gerepeteerd, richt zich op een 18-jarige jongen die juist naar die houvast grijpt. Van Dongen speelt hem met veel subtiele spanning in zijn lijf: een jongen die balanceert tussen kind en man, die voelt dat hij niet meer zacht mag zijn, terwijl dat precies is wat hij probeert te bewaren.
Arnouts beweegt om hem heen als een continu veranderende buitenwereld. Door al die personages door één acteur te laten spelen, toont het stuk hoe de jongen niet meer loskomt van de typetjes die hem gevormd of misvormd hebben. „Je ziet hoe hij vrouwen niet meer als mens kan zien”, zegt Moorman. „Omdat hij alleen nog de stereotypen kent.”
Arnouts schakelt razendsnel. Het ene moment staat er een charmante Tate-figuur, het volgende een kwetsbaar meisje dat slachtoffer is geworden. Die scherpte versterkt het conflict in de jongen, die heen en weer wordt geslingerd tussen macht en onmacht.
De repetitie begint relatief licht, bijna onderzoekend. De situatie van de jongen is nog niet volledig duidelijk. Wat zich precies tussen hem en het meisje heeft afgespeeld, volgt later – en kan voor de spanning van de voorstelling beter onbenoemd blijven. Scènes volgen elkaar op, sommige bijna speels, alsof iedereen nog voorzichtig tast waar het verhaal wil landen.
Langzaam verandert dat, de ruimte wordt kleiner en zwaarder. De werkelijkheid van wat er is gebeurd dringt zich op: een grens die is overschreden, het meisje dat ermee moet leven, de jongen die probeert te begrijpen hoe hij hier terechtkwam.
Arnouts: „Ik hoop dat mensen geraakt worden door verschillende kanten van de personages. Niet alleen door het slachtoffer, maar ook door de charme van Tate, de worsteling van de advocaat, en de wanhoop van de jongen die totaal verloren is.”
Dat is precies wat deze repetitie laat zien: geen simpel verhaal van dader en slachtoffer, maar een netwerk van druk en misvattingen dat zich steeds strakker sluit.
I am Andrew wordt een 14+-voorstelling. Van Dongen hoopt dat jongeren er iets in herkennen: niet per se in wat de jongen heeft gedaan, maar de druk die eraan voorafgaat. „Het is belangrijk om te laten zien dat worsteling er mag zijn. Dat je niet hoeft te doen alsof je niet kwetsbaar bent”, zegt Van Dongen.
Moorman hoopt vooral op gesprekken. Geen moreel vingertje, maar nieuwsgierigheid. „Niet: ‘dit mag niet’. Eerder: ‘Wat trekt je aan? Wat zoek je hierin?’”
Het stuk wil niet vergoelijken; het laat juist helder zien welke schade er ontstaat. Maar het wil wél begrijpen wat eraan voorafgaat, omdat dat gesprek vaak ontbreekt.
Aan het einde van de repetitie vervaagt het verhaal langzaam uit de lichamen van de acteurs. Van Dongen laat zijn schouders zakken, Arnouts rolt haar nek los. Moorman staat op en knikt tevreden. Er is geen groot gebaar nodig, het is duidelijk dat het materiaal staat.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC