Opera Met Bellini’s Romeo en Julia-versie ‘I Capuleti e i Montecchi’ zet De Nationale Opera een spetterend, actueel en diepzinnig drama neer.
Regisseur Tatjana Gürbaca plaatste Bellini's ‘I Capuleti e i Montecchi’ in een kaal en wentelend decor.
I Capuleti e i Montecchi van Vincenzo Bellini door De Nationale Opera. Solisten, Nederlands Philharmonisch & Koor van DNO o.l.v. Antonio Fogliani. Regie: Tatjana Gürbaca. Gezien: 8/12. Herhalingen t/m 28/12. Uitzending op NPO Klassiek 3/1. Info: operaballet.nl
Alle haat is economie: zolang er rekeningen openstaan, mag het geweld niet stoppen. Wraak is de valuta van de vete. En dat principe geldt zeker voor de families van de legendarische Romeo en Julia in Vincenzo Bellini’s opera I Capuleti e i Montecchi. De hoofdfiguren kunnen niet voorbij hun eigen pijn kijken. Niemand van hen vraagt aan anderen hoe zij zich voelen. Hun eigen emotionele gelijk gaat boven alles. Waar herkennen we dat van?
Hier geen onschuldige tienerliefde die vermalen wordt tussen de onverzoenlijke raderen van het verleden. Ook aan de handen van Romeo kleeft bloed. Dichter Felice Romani schiep voor Bellini een donkere wereld van mannen die slechts de taal van het geweld spreken en verstaan. Julia is hierin het enige vrouwelijke karakter, maar kan het tij niet keren. Ze wordt ongewild zelfs inzet en aanjager van het escalerende machtsspel.
In een kaal en wentelend decor schetst regisseur Tatjana Gürbaca al meteen in vijf minuten ouverture de bloedige voorgeschiedenis van de vete die Verona verscheurt. Een tiental doden ligt voor een bebloede muur, een dodenakker die wegdraait om plaats te maken voor een honingzoet tafereel – met suikerspin – waarin drie kinderen dansen: Romeo en Tebaldo proberen beurtelings Julia het hof te maken. Haar broer verstoort de idylle en slaat Romeo in elkaar. Wat de gevolgen hiervan zijn, wordt zichtbaar wanneer het decor en de tijd bewegen naar een derde toneel met het ontzielde lichaam van Julia’s broer naast een rokende scooter. Hij is bij een ruzie gedood door Romeo.
Het draaiende podium is in zijn eenvoud een doeltreffende vondst, die als een klok de handeling gaande houdt. Het Nederlands Philharmonisch Orkest en de Italiaanse dirigent Antonio Fogliani doen dat in muzikale zin: ze laten het vuur van maffiose eerzucht en Julia’s wanhoop smeulen en oplaaien met onder meer indringende solo’s voor harp, cello en klarinet. En hoe krachtig klinkt aan het einde het sterven van Romeo: in de geplukte snaren verstilt zijn hartenklop en traag strijkende violisten laten hem gelijktijdig teder de dood in glijden.
Tot die slotscène hypnotiseert Romeo’s gloeiende stem van de mezzo Vasilisa Berzhanskaya het publiek, met een warmbloedige laagte die je omarmt en een hoogte die je doorsteekt. Bellini koos een vrouw als Romeo, en Berzhanskaya laat horen waarom. Hier staat geen verliefde heldentenor met klaroengeluid het goede, ware en schone te bepleiten, maar een zelfzuchtige jongen die vindt dat alles moet wijken voor zijn hartstochten, die verongelijkt reageert als Julia niet meteen opspringt om met hem te vluchten. Hij begrijpt niet waarom zij aarzelt zich los te maken van een rouwende vader en de hem omringende maffiaclan.
De wendbare mezzo van Berzhanskaya belichaamt treffend de wispelturige Romeo. Haar vocale kleuren contrasteren en versmelten vooral mooi met de gloedvolle sopraan van de Chileense Yaritza Véliz (Julia). De ietwat schelle Franse tenor Julien Dran past wat minder goed in het muzikale schaduwrijk van Bellini.
Tegenover de lichtende (wan)hoop in de twee vrouwenstemmen staan twee meeslepende donkere bassen van de Pool Jerzy Butryn – Julia’s vader – en de Roemeen Bogdan Talos als diens schimmige consigliere Lorenzo die zijn baas verraadt en de kant van Romeo en Julia kiest.
De terugkeer van Romeo naar Verona laat de inmiddels smeulende vete tussen de Capuleti’s en de Montecchi’s weer ontbranden. Julia’s vader Capellio kan het niet verkroppen dat de moordenaar van zijn zoon nog leeft. Sterker nog: Romeo keert niet alleen terug met een vredesvoorstel, maar wil hem door een huwelijk ook nog zijn dochter afpakken. Het ontketent een geweldsspiraal waarin de ene confrontatie de andere opvolgt. Het mannenkoor van De Nationale Opera (DNO) zwiept er als orkaan tussendoor richting het noodlottige einde.
Romani en Bellini maakten met I Capuleti e i Montecchi een diepzinnige tragedie over hoe oude generaties hun pijn doorgeven en zo uit egoïstische beweegredenen het genezingsproces van hun gemeenschap ontwrichten. Bij DNO komt dit verhaal van alle tijden – en zeker de onze – dramatisch en muzikaal tot bloei. Het stuk is een sterke tegenhanger van Leonard Bernsteins Romeo & Julia-musical West Side Story, die het komende half jaar door Nederland trekt. Kijk en vergelijk.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC