Geitenhouderijen Wie binnen 500 meter van een geitenhouderij woont, heeft 73 procent meer kans op longontsteking, blijkt uit een rapport van de Gezondheidsraad. Daarmee onderschrijft de Raad conclusies van het RIVM die minister Wiersma in februari nog niet overtuigend achtte.
Nederland telt ruim 650 melkgeitenbedrijven, met samen meer dan 489 duizend melkgeiten.
Mensen die in de buurt van een geitenhouderij wonen lopen „een aanzienlijk verhoogd risico” om longontsteking te krijgen. Dat meldt de Gezondheidsraad maandagochtend in een nieuw rapport. Op een kilometer afstand gaat het om een verhoogde kans van 19 procent ten opzichte van andere Nederlanders. Maar hoe dichterbij, hoe hoger dat percentage is. Binnen 500 meter is het risico al met 73 procent toegenomen. Gemiddeld worden 841 mensen die wonen binnen een kilometer van een geitenstal jaarlijks ziek.
Het Gezondheidsraad-rapport ‘Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel II‘ onderschrijft wat het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) al eerder concludeerde. In een rapport uit februari schatte het RIVM dat tientallen mensen jaarlijks overlijden aan longontsteking veroorzaakt door bijvoorbeeld de bacterie Coxiella burnetii, die Q-koorts veroorzaakt, door de nabijheid van een geitenboerderij.
Maar minister van Landbouw Femke Wiersma (BBB) vond de conclusies van het RIVM destijds niet overtuigend genoeg. Daarom werd de Gezondheidsraad ingeschakeld. Die concludeert nu nogmaals dat er „voldoende aanleiding voor de overheid” is om op basis van „het voorzorgsbeginsel maatregelen te nemen om gezondheidsrisico’s voor omwonenden van geitenboerderijen te beperken”.
Daarmee bouwt de Raad niet alleen voort op uitkomsten van het RIVM, maar óók op het eerste deel van zijn eigen rapport, dat in de zomer werd gepubliceerd. Daaruit bleek dat er „waarschijnlijk een causaal verband” is tussen geitenhouderijen en longontstekingen, zegt Karien Stronks, voorzitter van de Gezondheidsraad in een digitale persbriefing. Nu heeft de Raad gekeken naar mogelijke maatregelen.
Hoewel de „precieze blootstellingsroutes” volgens Stronks nog niet helemaal duidelijk zijn, is het terugdringen van de uitstoot van „micro-organismen, fijnstof en endotoxinen” de meest aangewezen manier om blootstelling van omwonenden te voorkomen. Het is „een ingewikkeld verhaal”, zegt ze. Het is „multi-causaal” en er zijn „verschillende transmissie-routes”, maar duidelijk is wél dat het terugdringen van die emissies nodig is én meer afstand tot „gevoelige bestemmingen”.
De eenvoudige samenvatting van het advies: zorg voor een ander stalsysteem dat de verspreiding van emissies voorkomt, laat de sector krimpen én zorg voor meer afstand tussen mens en geit. De commissie adviseert „uit voorzorg ten minste een afstand van 1 kilometer aan te houden” bij de bouw van een nieuwe geitenhouderij in de buurt van woningen, of bij de bouw van woningen in de buurt van een bestaande geitenhouderij.
Of Wiersma nu overtuigd is van de onderzoeksresultaten en aan de slag wil met deze adviezen, is nog niet duidelijk. Volgens de NOS, die anonieme ingewijden heeft gesproken, blijft ze „vooral kijken naar de zakelijke belangen van de snel groeiende geitensector”. Een meerderheid van de Tweede Kamer wil een tijdelijke stop voor de bouw van geitenhouderijen. Op 14 januari gaat de Kamer met zowel Wiersma als met de demissionair minister van Volksgezondheid, Jan Anthonie Bruijn (VVD), in debat over de geitensector.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC