De opkomst bij de parlementsverkiezingen in Hongkong was zondag opnieuw laag, terwijl de Hongkongse autoriteiten alles uit de kast hadden gehaald om meer mensen naar de stembus te krijgen dan in 2021.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Destijds was de lage opkomst een reactie op de manier waarop de Chinese regering het Hongkongse kiesstelsel op de schop had genomen. Deze keer werd de stembusgang overschaduwd door verdriet, woede en ontzetting over een recente brand in het appartementencomplex Wang Fuk, waarbij meer dan 150 mensen zijn omgekomen. De campagne werd tijdelijk stilgelegd, maar uitstel van de verkiezingen was onbespreekbaar. De hoogste Hongkongse bestuurder, John Lee Ka-chiu, probeerde met de brand als argument mensen naar de stembus te krijgen. Hij stelde dat nieuwe parlementariërs nodig waren voor besluiten over ‘hervormingen’ om dit soort rampen in de toekomst te voorkomen.
De autoriteiten, die aanvankelijk bamboe bouwsteigers aanwezen als oorzaak, hebben toegegeven dat plastic netten en schuimplastic bouwmateriaal in en rond het Wang Fuk-complex niet voldeden aan de veiligheidseisen. Tot dusver zijn zo’n vijftien mensen gearresteerd in verband met de brand.
Direct na de brand openden de Hongkongse autoriteiten samen met de Chinese regering de aanval op critici, met het oog op de verkiezingen. Daaraan mogen sinds 2021 slechts door de veiligheidsdiensten goedgekeurde ‘patriotten’ meedoen, die maar twintig van de negentig zetels in het parlement kunnen veroveren. De rest gaat naar economische belangenorganisaties en leden van een door Beijing gedomineerd verkiezingscomité.
Deze maatregelen waren de doodsteek voor verschillende protestbewegingen die vanaf 2014 meer democratische vrijheden eisten, zoals het recht de hoogste bestuurder van Hongkong te kiezen, in plaats van dat Beijing die benoemt. Toen deze betogingen een steeds feller anti-Chinees karakter kregen, legde de Chinese regering Hongkong in 2020 draconische veiligheidswetgeving op. Daarmee werden activisten, leden van democratische oppositiepartijen en andere critici van de Chinese Communistische Partij veroordeeld.
Democratisch gezinde politici, in het verleden goed voor 60 procent van de stemmen, staan sinds 2021 definitief buitenspel. De uitslag van de verkiezingen van vandaag wordt waarschijnlijk pas maandag in de loop van de dag bekend, maar zegt dus niet veel. Het gaat om de opkomst, en die was bij de eerste verkiezingen nieuwe stijl dan ook de laagste sinds de overdracht van de voormalige Britse kroonkolonie aan China in 1997, en dit keer nauwelijks hoger.
Dit jaar stond de Hongkongse bestuurder John Lee Ka-chiu onder zware druk, omdat Beijing een hoge opkomst wil om het internationale imago hoog te houden van Hongkong als financieel centrum met speciale voorrechten. Bij deze formule, Een land, Twee systemen genaamd, horen verkiezingen, ook als de bevolking niet gemotiveerd is op louter pro-Chinese kandidaten te stemmen.
Het Hongkongse bestuur stak kapitalen in pendelbussen naar stembureaus, verkiezingspropaganda en korting bij winkelcentra, musea en bioscopen voor kiezers die daadwerkelijk hadden gestemd. Het resultaat: er gingen 52 duizend mensen minder stemmen dan de vorige keer. Gemeten in percentages van het aantal kiesgerechtigden lag de opkomst bijna 2 procent hoger.
Vooraf waarschuwden de Hongkongse en Chinese autoriteiten dat ‘anti-China- en pro-chaos-elementen’ de tragedie zouden aangrijpen voor ‘ordeverstoringen’. Vermoedelijk waren de autoriteiten gealarmeerd door de inzet van vrijwilligers bij de brand. Die riep herinneringen op aan de democratiseringsbeweging, net als oproepen voor meer transparantie over de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de ramp.
Een drietal mensen dat daarop aandrong is gearresteerd wegens ‘opruiing’. Elf mensen zijn opgepakt wegens publieke oproepen de verkiezingen te boycotten of blanco te stemmen, sinds 2021 een misdaad waarop 3 jaar celstraf staat. Wordt zo’n oproep gedaan ‘in samenwerking met externe krachten met het doel het verkiezingsproces te verstoren’ dan is de maximum straf 14 jaar.
De nervositeit voor ‘inmenging door externe krachten’ bleek ook zaterdag, toen de vertegenwoordiging van de Chinese regering in Hongkong buitenlandse media waarschuwde geen ‘lastercampagnes’ te publiceren over zowel de verkiezingen als de brand. Dat buitenlandse media op het matje worden geroepen komt in Hongkong vrijwel nooit voor.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant