Toekomst van Gaza Hamas verklaarde dit weekend dat het bereid is om zijn wapens in te leveren. Maar dan wel op voorwaarde dat Israël eerst zijn troepen uit Gaza terugtrekt. Daar zit het pijnpunt voor Israël: dat wil het liever andersom.
Palestijnen lopen op straat in Jabaliya in Gaza. op zaterdag 6 december.
Na een lange pauze lijkt het twintigpuntenplan voor de toekomst van Gaza weer wat tractie te krijgen. Zaterdag zei hoofdonderhandelaar Khalil al-Hayya van Hamas in een verklaring, gepubliceerd door persbureau AFP, dat zijn organisatie bereid is om al haar wapens in te leveren. Daar zit volgens Hayya wel een voorwaarde aan: eerst moet de Israëlische bezetting van de Gazastrook ten einde komen.
Ontwapening van Hamas is een van de twintig punten uit het toekomstplan voor dit Palestijnse gebied, opgesteld door de Amerikaanse president Donald Trump en inmiddels ook als resolutie aangenomen door de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Toch betekent deze intentieverklaring van Hamas niet dat het plan zich vanaf nu als vanzelf verder zal ontrollen.
Het grote pijnpunt blijft de volgorde van de handelingen. Waar Hamas zich tot ontwapening bereid toont als Israël vertrekt, staat Israël er juist op dat het pas zal vertrekken als Hamas de wapens inlevert. De grote vrees van Israël is dat Hamas na terugtrekking van de Israëlische troepen weer de controle over de hele Gazastrook in handen neemt. Op dit moment beheerst Israël zo’n 58 procent van het grondgebied van de kuststrook.
Intussen wordt Israël van allerlei kanten onder druk gezet om toch over die andere volgorde na te denken. Zo zei de Turkse minister Hakan Fidan (Buitenlandse Zaken) dit weekend tijdens een jaarlijks forum in Qatar dat er eerst een Palestijns burgerbestuur en een gescreende, getrainde politiemacht in Gaza moet komen voordat Hamas de wapens neer kan leggen. De Qatarese premier Mohammed bin Abdulrahman al-Thani uitte zich in vergelijkbare bewoordingen.
Turkije en Qatar zijn twee van de landen die intensief betrokken zijn bij de discussie over de toekomst van Gaza. En ook de Europese Unie dringt op een nieuwe politiemacht aan. Europa is zelfs bereid om Palestijnse agenten op te leiden, zoals ook Egypte en Jordanië doen. Die training in Egypte en Jordanië werd afgestemd met de Verenigde Staten, die het als een van de twintig punten in het toekomstplan opnamen.
Iemand van Palestijnse Civiele Beschermingdienst bij het opgraven en herbegraven van lichamen van gedode Palestijnen, bij het Al-Ahli ziekenhuis in Gaza Stad, aldus het ministerie van Gezondheid van Gaza.
Lastig voor Israël is dat die nieuwe politiemacht zou moeten bestaan uit functionarissen van de Palestijnse Autoriteit, die tot nog toe alleen op de bezette Westelijke Jordaanoever opereert. Op die manier komt hereniging van de twee Palestijnse gebieden – of zelfs een Palestijnse staat – dichterbij, iets wat de Israëlische premier Benjamin Netanyahu koste wat kost wil verhinderen.
Tot nu toe was de Israëlische reactie op het twintigpuntenplan tamelijk diffuus: officieel complimenteerde Netanyahu de Amerikanen met hun visie, om intussen voor eigen parochie enkele belangrijke elementen af te zwakken. Zo garandeerde de Israëlische premier zijn extreemrechtse coalitiegenoten dat er toch echt geen Palestijnse staat zal komen, ook al roept het plan op om de weg daarnaartoe te verkennen.
Toch zal het lastig zijn voor Netanyahu om de druk vanuit Turkije, Qatar, de EU én de VS te blijven negeren. Alle spelers willen voortgang boeken met het plan, en ze zullen niet tolereren dat Israël tijd blijft rekken.
Behalve uit ontwapening van Hamas, terugtrekking van de Israëlische troepen en de komst van een Palestijnse politiemacht moet de tweede fase van het bestand bestaan uit de invoering van een bestuur met Palestijnse technocraten, een ‘Vredesraad’ onder leiding van Trump om toezicht te houden en een ‘Internationale Stabilisatiemacht’ om het staakt-het-vuren te bewaken.
Een laatste punt is het openen van de grensovergangen. Tot nu toe houdt Israël de meeste grensovergangen met Gaza gesloten. Afgelopen week zei de Israëlische dienst die de noodhulp coördineert dat de grensovergang tussen Rafah en Egypte open mag, maar alleen voor Palestijnen die Gaza willen verlaten.
Dat gaat er bij Israëls buurlanden niet in. Zeven Arabische en moslimlanden zeggen dat Israël met deze zet de intentie heeft om de inwoners van Gaza met geweld naar Egypte over te brengen. Dit weekend kwamen ze met een verklaring waarin ze zeggen dat ze elke poging afwijzen „om het Palestijnse volk van zijn land te verdrijven”. Egypte zegt daarom dat het pas bereid is om de grensovergang te openen als er tegelijkertijd ook Palestijnen het gebied weer in mogen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC