Vandaag is het de Dag van de Vrijwilliger. Bijna de helft van de Nederlanders doet vrijwilligerswerk, maar wel steeds vaker op flexibele basis. Het flex-concept slaat aan, blijkt bij een hondenopvang in Breda. ‘We worden overspoeld.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Tommy kan bijna niet wachten tot de deur opengaat. Zo enthousiast als de 1,5-jarige hond, ooit in Roemenië aangereden, vervolgens Désirée van der Valk begroet, doet vermoeden dat dit vaste prik is. Toch is niets minder waar.
In de wintermaanden heeft Van der Valk (70) wat meer tijd, en komt ze zo drie keer per week langs bij de hondenopvang Dutch Dog Rehabilitation Centre in de bosrijke omgeving van Breda. Maar in de zomer staat een lange vakantie gepland, en moet het gezelschap voor de dieren even van anderen komen.
Haar ‘leasehond’, noemt ze Tommy, die boswandelaars regelmatig schrik aanjaagt als hij weer eens omkukelt – een gevolg van het ongeluk.
Na haar werkzame leven in de zorg wilde Van der Valk graag nog iets betekenen voor de wereld. Maar liever even niet meer in de ondersteuning van mensen, zeker niet na een pittige periode van mantelzorg voor haar inmiddels overleden moeder. En al helemaal niet meer op gezette tijden.
‘Ik zit echt niet in een zwart gat. Maar ik heb nog wel ruimte voor iets meer dan mezelf en de kleinkinderen.’ Er staan echter ook andere dingen dan vrijwilligerswerk op haar agenda. ‘Elke woensdag? Daar moet ik niet aan denken.’
Dus tekent ze nu net als circa vijftig andere vrijwilligers naar eigen welbevinden in op het digitale voer- en uitlaatschema van de hondenopvang. ‘We doen eigenlijk aan zelfroosteren’, zegt ze. Het geeft haar bovendien ritme, om ’s ochtends het bos in te gaan met de hond. ‘Het is wederzijds geluk.’
Zondag is het de Dag van de Vrijwilliger. En dat zijn er nogal wat: bijna de helft van alle Nederlanders van 15 jaar of ouder doet vrijwilligerswerk, blijkt uit cijfers van het CBS. Het statistiekbureau constateert wel een toename van zogenoemd ‘incidenteel vrijwilligerswerk’.
Denk aan niet elke maandag, maar een keertje de buurtbus besturen, eenmalig zwerfvuil rapen, of dat Ikea-ladenkastje (model Malm) monteren voor een dame van 83 in Rotterdam.
Het voorziet in een wederzijdse behoefte, ziet Anne van Roosmalen van NLvoorelkaar, het platform waar bovengenoemde diensten eenmalig worden gevraagd. Van de ongeveer tweehonderd ‘matches’ die er dagelijks tot stand komen, is inmiddels 10 procent ‘flex’.
Het geeft vrijwilligers lucht, die ze volgens het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) wel kunnen gebruiken. De overheid doet een steeds groter beroep op mensen om zich naast hun (betaalde) baan ook in te zetten als mantelzorger of vrijwilliger, concludeerde het SCP na lezing van verkiezingsprogramma’s. De spanning die hierdoor ontstaat, zogenoemde ‘combinatiedruk’, vraagt volgens het instituut ‘serieuze aandacht’.
Het is precies de reden waarom het Dutch Dog Rehabilitation Centre naast een harde kern van circa tien vrijwilligers een flinke flexibele schil hanteert, zegt oprichter en coördinator Sarah Westerweele. Honden die tussen wal en schip zijn geraakt, worden in de kleinschalige opvang volgens een ‘kennelvrije filosofie’ voorbereid op een nieuw thuis. In een maandschema kunnen mensen intekenen op een ‘dienst’: voeren, uitlaten of simpelweg de honden gezelschap houden.
‘Zo kunnen mensen het vrijwilligerswerk beter afstemmen op hun werk, studie en privéleven’, zegt Westerweele. Het verlaagt de drempel, merkt ze. ‘Bovendien zorgen we er zo voor dat de druk niet te groot wordt: niet voor de vrijwilligers, en niet voor ons.’
Het concept slaat namelijk aan. Zeker sinds ze vrijwilligers vragen op daarvoor bedoelde digitale platforms. ‘We worden overspoeld.’ Misschien ook wel onderdeel van het succes: ‘hond’ is een van de meestgebruikte zoektermen in de database van NLvoorelkaar. Voor Westerweele en haar compagnon Irene Smans is het hoe dan ook een uitkomst. Ze zijn allebei hoogzwanger. ‘Dus wij zijn even niet zo flexibel.’
Westerweele gelooft er sterk in dat vrijwilligerswerk behalve nuttig ook prettig moet zijn voor de vrijwilliger. Een dienst in de opvang kan zoveel omvatten als ‘thuiswerken’ in de boshut met wifi, zonder al te veel verplichtingen. ‘De honden komen er wel gezellig bij liggen. Zo worden ze juist klaargestoomd voor adoptie.’
Dat vergt wel zorgvuldige screening, zowel van de honden als van de mensen. Een aspirant-vrijwilliger die graag ook de Nederlandse taal beter wil leren, raadde Westerweele aan te zoeken naar een dierenhulporganisatie waar meer in teams wordt gewerkt. Voor de honden geldt dat ze wel sociaal moeten zijn.
Thuis hebben Westerweele en haar man inmiddels drie ‘undateables’, moeilijk te herplaatsen viervoeters, waaronder een waakhond. ‘Dat was geen succes op deze plek, waar steeds nieuwe bezoekers komen.’ Tommy is daarentegen verre van eenkennig. Net had hij de muts van de fotograaf al te pakken, en geaaid worden wil hij door iedereen wel.
Dat flexibel vrijwilligerswerk vluchtiger is dan de meer traditionele invulling van ‘een dag in de week’, is geen nadeel, vindt Westerweele. Bovendien: wie eenmaal inhaakt, raakt snel verkocht. ‘We zeggen weleens: het grootste risico hier is dat je met een hond naar huis gaat.’
Toch benadrukken ze bij elke intake dat ‘vrijwillig’ iets anders is dan ‘vrijblijvend’. Wie onverhoopt moet afzeggen, regelt in principe zelf een vervanger.
Dat gaat doorgaans soepel via de appgroep, zegt vrijwilliger Désirée van der Valk. Voor de binding onderling is er later deze maand een kerstborrel. Maar de meeste andere vrijwilligers heeft ze nog nooit ontmoet. Geen probleem, vindt ze. ‘Het gaat me om de honden, het bos en de rust. Als ik graag iets met mensen had willen doen, dan had ik wel voor een andere klus gekozen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant