Lezersreacties U schreef ons over liegen over Sinterklaas, overconsumptie, de VOC en de immer terugkerende trenchcoat.
Als kinderloze man van 45 heb ik zelden iets met Sinterklaas te maken. Geen pakjesavond, geen gedichten en zeker niet de last van de leugen. Toen ik het verhaal las van de ouders die niet tegen hun kinderen willen liegen over Sinterklaas (29/11), herinnerde ik me dat ik mijn leerlingen in het voortgezet onderwijs wel eens heb verteld dat hun ouders maar onbetrouwbare lieden zijn, vanwege de Collectieve Sinterklaas Leugen. Het zou de leerlingen goed doen om bij thuiskomst het bestaan van hun ouders openlijk in twijfel te trekken. Dit alles was natuurlijk overduidelijk gekscherend en met een knipoog bedoeld. Ik wilde geen klachten. Maar de ouders puur van hart bestaan dus ook! Ze willen het goede voorbeeld geven. Toch heb ik moeite met deze nobelheid. Los van het inzicht dat liegen niet altijd slecht is, zoals Frank Meester uiteenzette in zijn boek Bluf jezelf door het leven, verontrust mij de gedachte dat het verlichte kind deel van de volwassen samenzwering uitmaakt. Een zware rol. Wordt het kind nu niet juist de wereld van leugen en bedrog ingetrokken door het spel mee te moeten spelen met het oog op de vriendschappen en de vrede in de klas?
Daniël Gruis Leiden
We lezen in NRC negen soms verrassende ideeën over hoe om te gaan met de opwarming van de aarde (29/11). De invalshoeken stemmen enigszins optimistisch, tot het Economiekatern volgt: webwinkels jagen de consumptieverslaving aan door niet-bestaande producten als ‘uitverkocht’ te presenteren. Terwijl overheden wereldwijd proberen de opwarming van de aarde tegen te gaan, ontwikkelen webwinkels gamification om ons definitief verslaafd te maken aan e-commerce.
Beleidsmakers kunnen jarenlang vergaderen over een verbod op vlieg- en vleesreclames, maar pas als we dark patterns van online retailers aan banden leggen, maken we echt kans om de overconsumptie en opwarming te doorbreken.
René Geerling Haarlem
Een interview, afgenomen in het Scheepvaartmuseum, met economen Coen Teulings en Martijn Huysmans, over hun nieuwe boek voor bachelorstudenten (29/11). Kernpunt: zonder instituties zou de wereld minder welvarend zijn. Maar wie werd precies welvarend? De auteurs zijn kritisch over economieboeken zonder historische dimensie. Daarom gebruiken zij wél andere vakgebieden, zoals geschiedenis. Desondanks presenteren ze oorlogsonderneming VOC als ‘bron van institutionele innovatie’. Een opmerking over de grootschalige slavernij onder de VOC wordt vakkundig gepareerd. Immers, de economen bespreken de VOC „binnen het economische verhaal van instituties”. De herstelbetalingen aan slavenhouders na afschaffing van de slavernij zijn „even interessant als onethisch”. Interesse voor waarom tot slaafgemaakten géén herstelbetalingen kregen of waarom mensen überhaupt binnen een economisch systeem tot productiemiddel werden gereduceerd, ontbreekt. Erasmusprijswinnaar Amitav Ghosh ziet de VOC-genocide op de Banda eilanden in 1621 als beginpunt van het mechanistische, exclusieve en racistische wereldbeeld van de aarde als grondstof voor de Europese mens. Dit lijkt geen deel van de historische dimensie van Teulings en Huysmans. Als zij na afloop van het interview even waren doorgelopen naar de replica van VOC-schip de Amsterdam hadden ze al gelezen dat handel en oorlog onafscheidbaar zijn. Dit artikel doet me vrezen voor het wereldbeeld dat studenten zal worden ingeprent. Ik nodig hen en de auteurs alvast uit voor een herstelrondleiding in het Scheepvaartmuseum.
Merijn Super museumdocent Scheepvaartmuseum
Als de trenchcoat een signaal is van onzekere tijden (Iedereen een beige lap aan, want in onzekere tijden komt de trenchcoat altijd weer terug, 29/11) zitten we waarschijnlijk in een maatschappelijke crisiscyclus die verrassend synchroon loopt met het ritme van de modeindustrie zelf. Zo regelmatig is hij weer „terug van weggeweest” dat we geeneens tijd hebben gehad om hem te missen. Sterker nog, als de trenchcoat zo’n goede indicator was had ik deze bijzonder turbulente zomer op z’n minst een mini-trench voor op het strand verwacht (van badstof). Of, héél misschien, is de wederopstanding van de trenchcoat een indicatie dat de herfst weer is aangebroken? Wie kan het weten.
Eddie Stok Amsterdam
In een achtertuin kun je doen wat je wil: snoeien, zaaien, luieren etc. In een soeverein buurland heb je niks te zoeken. Venezuela is daarom niet de „achtertuin” van de Verenigde Staten (1/12). Het gebruik van dit woord (ook tussen aanhaalingstekens) impliceert dat de VS hier iets te zeggen hebben. Het houdt een koloniaal frame in stand waarbij machtsblokken zoals China, de VS en Europa zeggenschap zouden mogen hebben over de minder rijke landen. Dat is niet objectief en hoort dus niet in NRC. Een beter woord is buurlanden, of gewoon de naam van het land.
Isabella de Munck Nijmegen
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC